Sarga 72

Verse 1

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये ।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये ॥१॥

ထို့နောက် မင်းနန်းတော်၌ ဖခင်တော်ကို မမြင်ရသဖြင့် ဘရတသည် မိခင်တော်၏ နန်းဆောင်သို့ သွားကာ မိခင်တော်ကို တွေ့မြင်ရန် ချဉ်းကပ်하였다။

Verse 2

अनुप्राप्तं तु तं दृष्ट्वा कैकेयी प्रोषितं सुतम् ।उत्पपात तदा हृष्टा त्यक्त्वा सौवर्णमासनम् ॥२॥

အဝေးသို့ ပို့ထားခဲ့သော သားတော်သည် ယခု ပြန်ရောက်လာသည်ကို မြင်သော် ကိကေယီသည် ဝမ်းမြောက်လှ၍ ရွှေအာසနကို စွန့်ကာ ချက်ချင်း ထရပ်လေ၏။

Verse 3

स प्रविश्यैव धर्मात्मा स्वगृहं श्रीविवर्जितम् ।भरतः प्रतिजग्राह जनन्याश्चरणौ शुभौ ॥३॥

ဓမ္မသဘောရှိသော ဘရတသည် မိမိအိမ်သို့ ဝင်ရောက်ရာ၌ ယခင်ကဲ့သို့ သရေမရှိတော့သည်ကို တွေ့ပြီး၊ မိခင်၏ မင်္ဂလာရှိသော ခြေတော်တို့ကို ဦးညွှတ်ကာ ဆုပ်ကိုင်လျက် ကန်တော့하였다။

Verse 4

सा तं मूर्धन्युपाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनम् ।अङ्के भरतमारोप्य प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥४॥

နាងသည် ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ဘရတ၏ ခေါင်းကို နမ်းရှိုက်၍ ဖက်တွယ်ကာ၊ မိမိပေါင်ပေါ်တင်ပြီး မေးမြန်းရန် စတင်하였다။

Verse 5

अद्य ते कतिचिद्रात्र्य श्च्युतस्याऽर्यकवेश्मनः ।अपि नाध्वश्रमशशीघ्रं रथेनापततस्तव ॥५॥

ယနေ့တွင် သင်သည် မဟာဂုဏ်ရှိသော အဘိုးတော်၏ နန်းအိမ်မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် ညအနည်းငယ် ကုန်လွန်ခဲ့ပြီနည်း။ ထို့ပြင် ရထားဖြင့် အလျင်အမြန် ခရီးသွားလာခြင်းကြောင့် လမ်းပန်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု မဖြစ်ခဲ့ပါသနည်း။

Verse 6

आर्यकस्ते सुकुशली युधाजिन्मातुलस्तव ।प्रवासाच्च सुखं पुत्र सर्वं मे वक्तुमर्हसि ॥६॥

သင်၏ အာရျက (အဘိုးတော်) သည် ကျန်းမာချမ်းသာပါသလား၊ မိခင်ဘက် မာတူလ (ဦးလေး) ယုဓာဇစ်လည်း အဆင်ပြေပါသလား။ သားရေ၊ ခရီးထွက်နေစဉ် အဆင်ပြေချမ်းသာခဲ့ပါသလား။ အရာအားလုံးကို ငါ့အား ပြောပြသင့်သည်။

Verse 7

एवं पृष्टस्तु कैकेय्या प्रियं पार्थिवनन्दनः ।आचष्ट भरत स्सर्वं मात्रे राजीवलोचनः ॥७॥

ကေကေယီက ချစ်ခင်စွာ မေးမြန်းသဖြင့် ကြာပန်းမျက်လုံးရှိ၍ မင်း၏အချစ်တော်ဖြစ်သော ဘရတသည် မိခင်ထံ အကြောင်းအရာအားလုံးကို ပြောကြားလေ၏။

Verse 8

अद्य मे सप्तमी रात्रिश्च्युतस्याऽर्यकवेश्मनः ।अम्बायाः कुशली तात युधाजिन्मातुलश्च मे ॥८॥

ယနေ့သည် အရိယအဘိုးကြီး၏ အိမ်တော်မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် ခုနှစ်မြောက်ည ဖြစ်၏။ အမေဘက်အဘိုးသည် ကျန်းမာချမ်းသာလျက်ရှိပြီး၊ အမေဘက်ဦးလေး ယုဓာဇစ်လည်း ကောင်းမွန်ချမ်းသာလျက်ရှိပါသည်၊ အဖေ။

Verse 9

यन्मे धनं च रत्नं च ददौ राजा परन्तपः ।परिश्रान्तं पथ्यभवत्ततोऽहं पूर्वमागतः ॥९॥

ရန်သူကိုနှိမ်နင်းတတ်သော မင်းကြီးက ကျွန်ုပ်အား ပေးအပ်သည့် ဥစ္စာနှင့် ရတနာတို့သည် လမ်းခရီးပင်ပန်းမှုကြောင့် ကုန်ခမ်းသွားလေ၏။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် အခြားသူများထက် အရင်ရောက်လာပါသည်။

Verse 10

राजवाक्यहरैर्दूतैस्त्वर्यमाणोऽहमागतः ।यदहं प्रष्टुमिच्छामि तदम्बा वक्तुमर्हति ॥१०॥

မင်း၏ အမိန့်တော်ကို သယ်ဆောင်လာသော သံတမန်တို့က အလျင်အမြန် လှုံ့ဆော်သဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် အမြန်လာရပါသည်။ အမေတော်၊ ကျွန်ုပ် မေးလိုသော အကြောင်းကို ဖြေကြားပေးရန် သင့်တော်ပါသည်။

Verse 11

शून्योऽयं शयनीयस्ते पर्यङ्को हेमभूषितः ।न चायमिक्ष्वाकुजनः प्रहृष्टः प्रतिभाति मा ॥११॥

ရွှေဖြင့်အလှဆင်ထားသော သင်၏အနားယူရန်သင့်တော်သည့် အိပ်ရာသည် ယခုအခါ လွတ်လပ်နေ၏။ ထို့ပြင် အိက္ခ္ဝာကူ မင်းဆက်၏ အမှုထမ်းအပေါင်းတို့လည်း ငါ့မျက်စိတွင် ပျော်ရွှင်သက်သာသကဲ့သို့ မထင်မြင်ရ။

Verse 12

राजा भवति भूयिष्ठमिहाम्बाया निवेशने ।तमहं नाद्य पश्यामि द्रष्टुमिच्छन्निहाऽगतः ॥१२॥

ဘုရင်သည် အများအားဖြင့် ဤနေရာ၊ ငါ့မိခင်၏ နန်းတော်တွင် နေထိုင်တော်မူတတ်၏။ သို့သော် ယနေ့၌ ငါသည် တွေ့မြင်မရ၊ တွေ့ဆုံလိုသောစိတ်ဖြင့် ဤသို့လာရောက်ခဲ့သော်လည်း။

Verse 13

पितुर्ग्रहीष्ये चरणौ तं ममाऽख्याहि पृच्छतः ।आहोस्विदम्ब ज्येष्ठायाः कौसल्याया निवेशने ॥१३॥

ငါသည် အဖေဘုရင်၏ ခြေတော်ကို ကိုင်ဆုပ်ကာ ဂါရဝပြုလို၏—အမေ၊ ငါမေးသကဲ့သို့ ပြောပြပါ၊ ဘုရင်သည် ဘယ်မှာရှိသနည်း။ သို့မဟုတ် အကြီးမဟာမိဖုရား ကောသလျာ၏ နန်းတော်၌ ရှိနေသလော။

Verse 14

तं प्रत्युवाच कैकेयी प्रियवद्घोरमप्रियम् ।अजानन्तं प्रजानन्ती राज्यलोभेन मोहिता ॥१४॥

ထိုအခါ ကေကေယီသည် ချိုသာသကဲ့သို့ ပြောဆိုရင်းပင် ကြောက်မက်ဖွယ် မနှစ်သက်ဖွယ် သတင်းကို သူ့အား ပြန်လည်ဆို၏။ အမှန်တရားကို သိနေသူက မသိသေးသော ဘရတကို ရာဇာဓိပတိလိုဘကြောင့် မောဟဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ ပြောဆိုလေ၏။

Verse 15

या गतिस्सर्वभूतानां तां गतिं ते पिता गतः ।राजा महत्मा तेजस्वी यायजूकस्सतां गतिः ॥१५॥

သင်၏အဖေဘုရင်သည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ မလွဲမသွေ ရောက်ရမည့် ကတိသို့ ရောက်သွားတော်မူပြီ။ မဟာအတ္တမ၊ တေဇောမန် ဘုရင်တော်သည် ယဇ္ဉပူဇာ၌ အမြဲတမ်းတည်ကြည်၍ သဒ္ဓါရှိသူတို့၏ အားကိုးရာ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 16

तच्छ्रुत्वा भरतो वाक्यं धर्माभिजनवाञ्चुचिः ।पपात सहसा भूमौ पितृशोकबलार्दितः ॥१६॥

ထိုစကားကို ကြားသော် ဘာရတ—ဓမ္မဝင်္ဂသန့်ရှင်းသော မျိုးရိုးမှ မွေးဖွား၍ စိတ်သဘောသန့်စင်သူ—အဖေမင်း၏ ဝမ်းနည်းခြင်းအင်အားကြောင့် ဖိစီးကာ ချက်ချင်း မြေပေါ်သို့ လဲကျသွား၏။

Verse 17

हा हतोऽस्मीति कृपणां दीनां वाचमुदीरयन् ।निपपात महाबाहुर्बाहू विक्षिप्य वीर्यवान् ॥१७॥

«အို၊ ငါပျက်စီးပြီ!» ဟု ငိုကြွေးကာ သနားဖွယ် ဒုက္ခရောက်သော စကားများကို ထုတ်ပြောလျက်၊ လက်မောင်းကြီး၍ သတ္တိပြည့်ဝသော ဘာရတသည် လက်နှစ်ဖက်ကို ပစ်လွှင့်ကာ မြေပေါ်သို့ လဲကျသွား၏။

Verse 18

ततश्शोकेन संवीतः पितुर्मरणदुःखितः ।विललाप महातेजा भ्रान्ताकुलितचेतनः ॥१८॥

ထို့နောက် တေဇာတောက်ပသော ဘာရတသည် အဖေမင်း၏ မရဏဒုက္ခကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးကာ စိတ်နှလုံး မတည်မငြိမ် ရှုပ်ထွေးလျက် ငိုကြွေးမြည်တမ်း၏။

Verse 19

एतत्सुरुचिरं भाति पितुर्मे शयनं पुरा ।शशिनेवामलं रात्रौ गगनं तोयदात्यये ॥१९॥

ဤသည်မှာ အဖေမင်း၏ အိပ်ရာတော်ဖြစ်၍ ယခင်က အလွန်လှပစွာ တောက်ပခဲ့သည်—မိုးတိမ်များကင်းစင်သွားသောအခါ လမင်းအလင်းဖြင့် သန့်ရှင်းသော ညကောင်းကင်ကဲ့သို့။

Verse 20

तदिदं न विभात्यद्य विहीनं तेन धीमता ।व्योमेव शशिना हीनमप्च्छुष्क इव सागरः ॥२०॥

ယနေ့တွင် ထိုပညာရှိ မင်းကြီးမရှိတော့သဖြင့် အရာအားလုံး မတောက်ပတော့—လကင်းမဲ့သော ကောင်းကင်ကဲ့သို့၊ သို့မဟုတ် ရေခမ်းသွားသော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့။

Verse 21

बाष्पमुत्सृज्य् कण्ठेन स्वात्मना परमपीडितः ।आच्छाद्य वदनं श्रीमद्वस्त्रेण जयतां वरः ॥२१॥

အောင်မြင်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူသည် မိမိအတွင်းစိတ်အထိ ပြင်းထန်စွာနာကျင်၍ လည်ချောင်းမှ မျက်ရည်ယိုချကာ မျက်နှာလှပတင့်တယ်ကို အဝတ်အလှဖြင့် ဖုံးအုပ်လိုက်သည်။

Verses 22-23

तमार्तं देवसङ्काशं समीक्ष्य पतितं भुवि ।निकृत्तमिव सालस्य स्कन्धं परशुना वने ॥२२॥मत्तमातङ्गसङ्काशं चन्द्रार्कसदृशं भुवः ।उत्थापयित्वा शोकार्तं वचनं चेदमब्रवीत् ॥२३॥

နတ်သားကဲ့သို့ဖြစ်သောထိုဘရတသည်စိတ်ဆင်းရဲလျက်မြေပေါ်တွင်ကျန်ရစ်သည်ကိုမြင်၍၊ ကာကေယီသည်တောအတွင်းပုဆိန်ဖြင့်ခုတ်ဖြတ်ထားသောသာလောင်းပင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မြေပေါ်တွင်နေသောနေလသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သောကနှိပ်စက်ခြင်းခံနေရသောသားတော်ကိုမှီဝဲ၍၊ ဤသို့သောစကားကိုမိန့်တော်မူလေသတည်း။

Verse 24

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे राजपुत्र महायशः ।त्वद्विधा नहि शोचन्ति सन्त स्सदसि सम्मताः ॥२४॥

“ထပါ၊ ထပါ—ဘာကြောင့် ဒီလိုလဲလျောင်းနေရသနည်း၊ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော မင်းသားရေ။ သင်ကဲ့သို့သောသူများသည် သုခသမာဓိရှိသူတို့၏ အစည်းအဝေး၌ ချီးမြှောက်ခံရသူဖြစ်သဖြင့် ဤသို့ မဝမ်းနည်းသင့်ပါ။”

Verse 25

दानयज्ञाधिकारा हि शीलश्रुतिवचोऽनुगा ।बुद्धिस्ते बुद्धिसम्पन्न प्रभेवार्कस्य मन्दिरे ॥२५॥

အို ဉာဏ်ပညာရှိသူ၊ သင်၏အမြင်ဉာဏ်သည်—သီလကောင်းမှု၊ သာသနာတော်၏ သင်ကြားချက်(श्रुति) နှင့် မှန်ကန်သောအကြံဉာဏ်တို့ကိုလိုက်နာသဖြင့်—ဒါနနှင့် ယဇ္ဉ(ပူဇော်ပွဲ) ပြုရန် အခွင့်အရေးနှင့် သင့်တော်မှုကို ပေးသည်။ သင်သည် မိမိနေရာ၌ပင် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလိမ့်မည်။

Verse 26

स रुदित्वा चिरं कालं भूमौ विपरिवृत्य च ।जननीं प्रत्युवाचेदं शोकैर्बहुभिरावृतः ॥२६॥

ထို့နောက် သူသည် အချိန်ကြာကြာ ငိုကြွေးကာ မြေပေါ်တွင် လှိမ့်လှောင့်နေပြီး၊ ဝမ်းနည်းမှုများစွာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော ဘရတသည် မိခင်အား ဤသို့ ပြန်လည်ဆို하였다။

Verse 27

अभिषेक्ष्यति रामं नु राजा यज्ञं नु यक्ष्यते ।इत्यहं कृतसङ्कल्पो हृष्टो यात्रामयासिषम् ॥२७॥

«ဘုရင်သည် ရာမကို အဘိသေက ပြုမည်လား—သို့မဟုတ် ယဇ္ဉ(ပူဇော်ပွဲ) ဆောင်ရွက်မည်လား» ဟု စိတ်တွင်တွေးကာ၊ ငါသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာစွာထားပြီး စိတ်ပျော်ရွှင်လျက် ခရီးထွက်ခဲ့သည်။

Verse 28

तदिदं ह्यन्यथा भूतं व्यवदीर्णं मनो मम ।पितरं यो न पश्यामि नित्यं प्रियहिते रतम् ॥२८॥

သို့သော် အရာအားလုံးသည် ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ငါ့စိတ်သည် ပျက်စီးကွဲပြားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်—အကြောင်းမှာ ငါသည် အမြဲတမ်း ငါ့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးဖွယ်နှင့် အကျိုးရှိရာကိုသာ စောင့်ရှောက်ခဲ့သော ဖခင်ကို မမြင်ရတော့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 29

अम्ब केनात्यगाद्राजा व्याघिना मय्यनागते ।धन्या रामादयस्सर्वे यैः पिता संस्कृत स्स्वयम् ॥२९॥

အမေ၊ ကျွန်တော် မပြန်ရောက်မီ ဘုရင်ကြီးသည် မည်သည့်ရောဂါကြောင့် ကွယ်လွန်သွားပါသနည်း။ ရာမနှင့် အခြားသူတို့သည် အလွန်ကံကောင်းမြတ်နိုးပါ၏—အဖေ၏ သံစ్కာရ (နောက်ဆုံးအခမ်းအနား) ကို ကိုယ်တိုင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြသောကြောင့်။

Verse 30

न नूनं मां महाराजः प्राप्तं जानाति कीर्तिमान् ।उपजिघ्रेद्धि मूर्ध्नि तात स्सन्नम्य सत्वरम् ॥३०॥

အမှန်တကယ်ပင် ကီર્તိရှိသော မဟာရာဇာသည် ကျွန်တော် ရောက်လာပြီဟု မသိသေးပါ။ သိခဲ့လျှင် အဖေသည် ချက်ချင်း ဦးညွှတ်ကာ ကျွန်တော်၏ ခေါင်းကို နမ်းရှိုက်မည်သာ ဖြစ်ပါသည်။

Verse 31

क्व स पाणिस्सुखस्पर्शस्तातस्याक्लिष्टकर्मणः ।येन मां रजसा ध्वस्तमभीक्ष्णं परिमार्जति ॥३१॥

အဖေ၏ လက်တော်သည် ဘယ်မှာနည်း—ထိတွေ့ရာတွင် နူးညံ့၍ အလုပ်တွင် မပင်ပန်းသော—ကျွန်တော်ကို ဖုန်မှုန့်ကပ်နေသမျှကို ထပ်ခါထပ်ခါ သုတ်ပေးခဲ့သော လက်တော်။

Verse 32

यो मे भ्राता पिता बन्धुर्यस्य दासोऽस्मि धीमतः ।तस्य मां शीघ्रमाख्याहि रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥३२॥

ရာမထံသို့ ချက်ချင်း ကျွန်တော် ရောက်လာကြောင်း သွားကြားပါ—အလုပ်ကိစ္စ၌ မပင်ပန်းသောသူ—သူသည် ကျွန်တော်အတွက် အစ်ကိုလည်းဖြစ်၊ အဖေလည်းဖြစ်၊ ဆွေမျိုးလည်းဖြစ်၏။ ထိုပညာရှိတော်၏ ကျွန်တော်သည် အမှုထမ်းဖြစ်ပါသည်။

Verse 33

पिता हि भवति ज्येष्ठो धर्ममार्यस्य जानतः ।तस्य पादौ ग्रहीष्यामि स हीदानीं गतिर्मम ॥३३॥

အာရျဓမ္မကို နားလည်သူအတွက် အစ်ကိုအကြီးသည် အဖေကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ ကျွန်တော်သည် သူ၏ ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ဆုပ်ကိုင်မည်; ယခုအခါ သူတစ်ပါးတည်းသာ ကျွန်တော်၏ အားကိုးရာနှင့် သွားရာလမ်း ဖြစ်ပါသည်။

Verse 34

धर्मविद्धर्मनित्यश्च सत्यसन्धो दृढव्रतः ।आर्यः किमब्रवीद्राजा पिता मे सत्यविक्रमः ॥३४॥

အဖေတော်—အာရျမင်းကြီး၊ ဓမ္မကိုသိမြင်သူ၊ ဓမ္မ၌ အမြဲတည်ကြည်သူ၊ သစ္စာကတိကို မလွဲမသွေ ထိန်းသိမ်းသူ၊ ဝရတကို ခိုင်မာစွာ ဆောင်သူ၊ သစ္စာတရားကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ သတ္တိဗလရှိသူ—နောက်ဆုံးတွင် ဘာကို မိန့်ကြားခဲ့ပါသနည်း?

Verse 35

पश्चिमं साधु सन्देशमिच्छामि श्रोतुमात्मनः ।इति पृष्टा यथातत्त्वं कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥३५॥

“ကျွန်မအတွက် အဖေတော်၏ နောက်ဆုံး သင့်လျော်သော သတင်းစကားကို ကြားလိုပါသည်” ဟု မေးမြန်းခံရသဖြင့် ကေကေယီသည် အကြောင်းအရာအမှန်အတိုင်း စကားကို ပြောကြား하였다။

Verse 36

रामेति राजा विलपन् हा सीते लक्ष्मणेति च ।स महात्मा परं लोकं गतो गतिमतां वरः ॥३६॥

“အို ရာမ! အလား… အို စီတာ! အို လက္ခ္မဏ!” ဟု ငိုကြွေးမြည်တမ်းလျက် မဟာအတ္တမင်းကြီး—အမြင့်မြတ်ဆုံး ဂတိကို ရောက်သူတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်—သည် ပရလောကသို့ ကူးပြောင်းသွား하였다။

Verse 37

इमां तु पश्चिमां वाचं व्याजहार पिता तव ।कालधर्मपरिक्षिप्तः पाशैरिव महागजः ॥३७॥

သို့သော် သင်၏အဖေတော်သည် ဤနောက်ဆုံးစကားကို မိန့်ကြားခဲ့သည်—ကာလ (အချိန်) ၏ ဓမ္မက အုပ်စိုးဖမ်းဆီးထားသကဲ့သို့၊ ကြိုးများဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော ဆင်ကြီးတစ်ကောင်ကဲ့သို့။

Verse 38

सिद्धार्थास्ते नरा राममागतं सह सीतया ।लक्ष्मणं च महाबाहुं द्रक्ष्यन्ति पुनरागतम् ॥३८॥

“ရာမသည် စီတာနှင့်အတူ ပြန်လည်ရောက်လာခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ လက်ခ္မဏ မဟာဗာဟုကိုလည်းကောင်း ထပ်မံပြန်လာသည်ကို မြင်ရမည့် လူတို့သည် မိမိတို့၏ အလိုဆန္ဒ ပြည့်စုံကြလိမ့်မည်” ဟု။

Verse 39

तच्छ्रुत्वा विषसादैव द्वितीयाप्रियशंसनात् ।विषण्णवदनो भूत्वा भूयः पप्रच्छ मातरम् ॥३९॥

ဒုတိယအကြိမ် စိတ်နာကျင်ဖွယ် သတင်းကို ကြားသော် ဘရတသည် ပိုမိုဝမ်းနည်းကြေကွဲသွား၏။ မျက်နှာညှိုးနွမ်းလျက် မိခင်အား ထပ်မံမေးမြန်း하였다။

Verse 40

क्व चेदानीं स धर्मात्मा कौसल्यानन्दवर्धनः ।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च समं गतः ॥४०॥

ယခုအခါ ကောသလျာ၏ ပျော်ရွှင်မှုကို တိုးပွားစေသော ဓမ္မစိတ်ရှိသူသည် ဘယ်နေရာသို့ သွားသနည်း—ညီတော် လက္ခမဏနှင့် စီတာဒေဝီတို့နှင့်အတူ?

Verse 41

तथा पृष्टा यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।मातास्य सुमहद्वाक्यं विप्रियं प्रियशङ्कया ॥४१॥

ထိုသို့ မေးမြန်းခံရသော် မိခင်သည် အဖြစ်မှန်အတိုင်း စတင်ပြောကြား하였다။ စကားသည် အလွန်လေးလံ၍ နာကျင်စေသော်လည်း သူက သတင်းကောင်းကို မျှော်လင့်နေမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့၏။

Verse 42

स हि राजसुतः पुत्र चीरवासा महावनम् ।दण्डकान्सह वैदेह्या लक्ष्मणानुचरो गतः ॥४२॥

သားရေ၊ မင်းသားတော်သည် သစ်ခွံဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်လျက် ဒဏ္ဍက မဟာတောသို့ သွားပြီး၊ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာဒေဝီ) နှင့်အတူ လက္ခမဏက လိုက်ပါအမှုထမ်းလျက်ရှိ၏။

Verse 43

तच्छ्रुत्वा भरतस्त्रस्तो भ्रातुश्चारित्रशङ्कया ।स्वस्य वंशस्य महात्म्यात्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥४३॥

ထိုစကားကို ကြားသော် ဘရတသည် အစ်ကို၏ အကျင့်သဘောအပေါ် သံသယကြောင့် ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်၍၊ မိမိ၏ မဟာဝంశ၏ ဂုဏ်မြတ်တန်ခိုးကို သတိရကာ ထပ်မံမေးမြန်းရန် စတင်လေ၏။

Verse 44

कच्चिन्न ब्राह्मणधनं हृतं रामेण कस्यचित् ।कच्चिन्नाढ्यो दरिद्रो वा तेनापापो विहिंसितः ॥४४॥

ရားမသည် ဘြာဟ္မဏတစ်ဦး၏ ဥစ္စာကို ယူဆောင်သွားခြင်း မရှိပါစေသနည်း။ ထို့အပြင် အပြစ်ကင်းသူတစ်ဦး—ချမ်းသာသူဖြစ်စေ ဆင်းရဲသူဖြစ်စေ—ကိုလည်း သူက မထိခိုက်မညှဉ်းပန်းခဲ့ပါစေသနည်း။

Verse 45

कच्चिन्न परदारान्वा राजपुत्रोऽभिमन्यते ।कस्मात्स दण्डकारण्ये भ्रूणहेव विवासितः ॥४५॥

မင်းသားသည် အခြားသူ၏ ဇနီးကို လိုလားတပ်မက်ခဲ့ခြင်း မရှိပါစေသနည်း။ ထိုသို့မဟုတ်လျှင် အဘယ်ကြောင့် သူကို ဒဏ္ဍကာတောသို့ သန္ဓေကလေးကို သတ်သူကဲ့သို့ နေရပ်ပြန်ခွာအောင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သနည်း။

Verse 46

अथास्य चपला माता तत्स्वकर्म यथातथम् ।तेनैव स्त्रीस्वभावेन व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥४६॥

ထို့နောက် စိတ်ပြောင်းလဲလွယ်သော မိခင်သည် ယခင်ကဲ့သို့ပင် မိန်းမသဘာဝအတိုင်း၊ မိမိပြုခဲ့သော အမှုအရာတို့ကို ဖြစ်ခဲ့သမျှအတိုင်း စတင်ပြောကြားလေ၏။

Verse 47

एवमुक्ता तु कैकेयी भरतेन महात्मना ।उवाच वचनं हृष्टा मूढा पण्डितमानिनी ॥४७॥

မဟာသတ္တိရှိသော ဘရတက ထိုသို့ မိန့်ကြားသဖြင့် ကైကေယီသည်—ဝမ်းမြောက်သော်လည်း မိုက်မဲ၍ ကိုယ်ကို ပညာရှိဟု ထင်မြင်သူ—ဤစကားများကို ပြောလေ၏။

Verse 48

न ब्राह्मणधनं किञ्चिद्धृतं रामेण कस्यचित् ।कश्चिन्नाढ्यो दरिद्रो तेनापापो विहिंसितः ।न रामः परदारांश्च चक्षुर्भ्यामपि पश्यति ॥४८॥

ရာမသည် ဘရဟ္မဏတစ်ဦး၏ ဓနကို အနည်းငယ်မျှ မယူခဲ့သကဲ့သို့၊ ချမ်းသာသူဖြစ်စေ ဆင်းရဲသူဖြစ်စေ အပြစ်မရှိသူကို မည်သူမျှ မထိခိုက်စေခဲ့။ ထို့ပြင် ရာမသည် မျက်စိဖြင့်ပင် အခြားသူ၏ ဇနီးကို မကြည့်တတ်သူ ဖြစ်၏။

Verse 49

मया तु पुत्र श्रुत्वैव रामस्यैवाभिषेचनम् ।याचितस्ते पिता राज्यं रामस्य च विवासनम् ॥४९॥

သို့သော် သားရေ၊ ရာမ၏ အဘိသေက (မင်းတင်ပွဲ) ကို ကြားသိသည့်အခါတင် ငါသည် သင်၏အဖထံ တောင်းဆို၍ နိုင်ငံတော်ကို သင့်အား ပေးစေကာ ရာမကို နိရ္ဗာသ (ပြည်နှင်) စေဟု လျှောက်ထားခဲ့သည်။

Verse 50

स स्ववृत्तिं समास्थाय पिता ते तत्तऽथाकरोत् ।रामश्च सह सौमित्रिः प्रेषितस्सह सीतया ॥५०॥

သင်၏အဖသည် မိမိ၏ သစ္စာကတိနှင့် လမ်းစဉ်ကို ခိုင်မြဲစွာ ထိန်းထား၍ ထိုအတိုင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရာမသည် စောမိတ္ရီ (လက္ခ္မဏ) နှင့် စီတာတို့နှင့်အတူ ထွက်ခွာရန် ပို့ဆောင်ခံရလေ၏။

Verse 51

तमपश्यन्प्रियंपुत्रं महीपालो महायशाः ।पुत्रशोकपरिद्यूनः पञ्चत्वमुपपेदिवान् ॥५१॥

ဂုဏ်သတင်းကြီးသော မြေကြီး၏ အရှင်မင်းသည် ချစ်လှစွာသော သားကို မမြင်ရသဖြင့် သားအပူအနာကြောင့် ခြောက်သွေ့နွမ်းနယ်ကာ “ပဉ္စတ္တ” သို့ ရောက်လေ၏—အနိစ္စသို့ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။

Verse 52

त्वयात्विदानीं धर्मज्ञ राजत्वमवलम्ब्यताम् ।त्वत्कृते हि मया सर्वमिदमेवं विधं कृतम् ॥५२॥

ထို့ကြောင့် ယခုအခါ ဓမ္မကိုသိမြင်သူရေ၊ မင်းအာဏာကို ခံယူ၍ အုပ်စိုးပါလော့။ အကြောင်းမူကား သင်၏အကျိုးအတွက်ပင် ငါသည် ဤအရာအားလုံးကို ဤသို့သောနည်းဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 53

मा शोकं मा च सन्तापं धैर्यमाश्रय पुत्रक ।त्वदधीना हि नगरी राज्यं चैतदनामयम् ॥५३॥

ဝမ်းနည်းခြင်းကို မပေးပါနှင့်၊ စိတ်ပူပန်နာကျင်ခြင်းကိုလည်း မထားပါနှင့်၊ သားရေ။ သတ္တိတည်ကြည်မှုကို အားကိုးပါလော့။ အကြောင်းမူကား ဤမြို့တော်နှင့် အနှောင့်အယှက်ကင်းသော ဤနိုင်ငံတော်သည် ယခု သင်၏အာဏာအောက်၌ ရှိနေပြီ။

Verse 54

तत्पुत्र शीघ्रं विधिना विधिज्ञैर्वसिष्ठमुख्यै स्सहितो द्विजेन्द्रैः ।सङ्काल्य राजानमदीनसत्त्वमात्मानमुर्व्यामभिषेचयस्व ॥५४॥

ထို့ကြောင့် သားရေ၊ ဝသိဋ္ဌကို ဦးဆောင်သော ပူဇော်ပွဲနည်းလမ်းကို ကျွမ်းကျင်သည့် ဗြာဟ္မဏအမြတ်တော်များနှင့်အတူ၊ သင့်တော်သောနည်းစနစ်အတိုင်း မင်းကြီး၏ သင်္ဂြိုဟ်အခမ်းအနားကို အမြန်ပြုလုပ်ပါလော့။ ထို့နောက် စိတ်ဓာတ်မကျဘဲ ဤမြေပြင်ပေါ်၌ မင်းအဖြစ် အဘိသေက (တင်မြှောက်ပွဲ) ကို ကိုယ်တိုင်ခံယူပါလော့။