Sarga 62

Verse 1

एवं तु क्रुद्धया राजा राममात्रा सशोकया।श्रावितः परुषं वाक्यं चिन्तयामास दुःखितः।।।।

ဤသို့ ရာမ၏မိခင်က ဒေါသနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ပြောသော ကြမ်းတမ်းသည့်စကားကို နားထောင်ရသဖြင့် မင်းကြီးသည် စိတ်နာကျင်၍ ပူပန်သော အတွေးအခေါ်ထဲသို့ ကျရောက်သွား하였다။

Verse 2

चिन्तयित्वा स च नृपो मुमोह व्याकुलेन्द्रियः।अथ दीर्घीण कालेन संज्ञामाप परन्तपः।।।।

ထိုအကြောင်းကို စဉ်းစားပြီးနောက် အင်္ဂါရုံများ ဝေဝါးကာလှုပ်ရှားနေသော မင်းကြီးသည် မူးမော၍ သတိလစ်သွားသည်။ အချိန်အတော်ကြာပြီးမှ ရန်သူနှိမ်နင်းသူ ထိုမင်းကြီးသည် သတိပြန်ရလာသည်။

Verse 3

स संज्ञामुपलभ्यैव दीर्घमुष्णं च निश्श्वसन्।कौसल्यां पार्श्वतो दृष्ट्वा पुन श्चिन्तामुपागमत्।।।।

သတိပြန်ရလာသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သူသည် ရှည်လျား၍ ပူပြင်းသော သက်ပြင်းများကို ချလိုက်သည်။ ဘေးနားတွင် ကောသလျာကို မြင်ပြီးနောက် ထပ်မံ၍ စိုးရိမ်ပူပန်သော အတွေးအခေါ်ထဲသို့ ကျရောက်သွားပြန်သည်။

Verse 4

तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्याभात्कर्म दुष्कृतम्।यदनेन कृतं पूर्वमज्ञानाच्छब्दवेधिना।।।।

ထိုသို့ စဉ်းစားနေစဉ်၌ အပြစ်ကံတစ်ရပ်သည် မိမိစိတ်ထဲသို့ တောက်ပလျက် ပြန်လည်ပေါ်လာ၏—ယခင်က မသိမမြင် အဝိဇ္ဇာကြောင့် အသံကိုသာလိုက်၍ ပစ်ခတ်ခဲ့သော အမှုတည်း။

Verse 5

अमनास्तेन शोकेन रामशोकेन च प्रभुः।द्वाभ्यामपि महाराज श्शोकाभ्यामन्वतप्यत।।।।

ထိုဝမ်းနည်းမှုနှင့် ရာမကို ခွဲခွာရသော ဝမ်းနည်းမှုတို့ကြောင့် စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်သွားသော အရှင်မင်းကြီးသည်—အို မဟာရာဇာ—ဝမ်းနည်းခြင်းနှစ်ပါးကြောင့် တပြိုင်နက်တည်း ပူလောင်နာကျင်နေရ၏။

Verse 6

दह्यामान स्सशोकाभ्यां कौसल्यामाह भूपतिः।वेपमानोऽञ्जलिं कृत्वा प्रसादार्थमवाङ्मुखः।।।।

ဝမ်းနည်းမှုနှစ်မျိုးကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ခံစားနေရသော မင်းကြီးသည် ကိုယ်တုန်လှုပ်ကာ ခေါင်းငုံ့၍ လက်အုပ်ချီပြီး ကောသလျာဒေဝီအား မေတ္တာသက်သာမှုနှင့် ခွင့်လွှတ်မှုကို တောင်းခံလျက် ပြော하였다။

Verse 7

प्रसादये त्वां कौसल्ये रचितोऽयं मयाऽञ्जलिः।वत्सला चानृशंसा च त्वं हि नित्यं परेष्वपि।।।।

အို ကောသလျာဒေဝီ၊ ကျွန်ုပ်သည် သင့်အား ပန်ကြားတောင်းပန်ပါ၏။ ဤလက်အုပ်ချီခြင်းကို သင့်ကရုဏာရရန် ကျွန်ုပ်ပြုလုပ်ပါသည်။ သင်သည် အမြဲမေတ္တာပြည့်ဝ၍ မကြမ်းကြုတ်သူ—ဆန့်ကျင်သူတို့အပေါ်၌ပင် ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါသည်။

Verse 8

भर्ता तु खलु नारीणां गुणवान्निर्गुणोऽपि वा।धर्मं विमृशमानानां प्रत्यक्षं देवि दैवतम्।।।।

အို ဒေဝီ၊ ဓမ္မကို စဉ်းစားဆင်ခြင်သော မိန်းမတို့အတွက် ခင်ပွန်းသည်—ဂုဏ်သီလရှိစေ၊ မရှိစေ—မျက်မြင်မြင်ရသော ဘုရားတော်တစ်ပါးကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ရိုသေကန်တော့ထိုက်၏။

Verse 9

सा त्वं धर्मपरा नित्यं दृष्टलोक परावरा।नार्हसे विप्रियं वक्तुं दुखिःताऽपि सुदुःखितम्।।।।

သင်သည် အမြဲတမ်း ဓမ္မကို အားထားသူဖြစ်ပြီး လောက၏ မြင့်နိမ့်ကိုလည်း မြင်တွေ့ပြီးသားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်ကိုယ်တိုင် ဝမ်းနည်းနေသော်လည်း ပိုမိုဒုက္ခကြေကွဲနေသူအား စိတ်ထိခိုက်စေသော စကားကို မပြောသင့်ပါ။

Verse 10

तद्वाक्यं करुणं राज्ञः श्रुत्वा दीनस्य भाषितम्।कौसल्या व्यसृजद्बाष्पं प्रणालीव नवोदकम्।।।।

မင်းကြီး၏ ကရုဏာပြည့်သော စကားကို—ဒုက္ခအလွန်ကြီးစွာဖြင့် ပြောဆိုသံကို—ကြားသော် ကောသလျာသည် မျက်ရည်ကို လွှတ်ချလိုက်၍ ရေမြောင်းမှ မိုးရေသစ် စီးကျသကဲ့သို့ စီးဆင်းလာ하였다။

Verse 11

सा मूर्ध्निबध्वा रुदती राज्ञः पद्ममिवाञ्जलिम्।सम्भ्रमादब्रवीत् त्रस्ता त्वरमाणाक्षरं वचः।।।।

သူမသည် ငိုယိုလျက် မင်းကြီး၏ လက်အုပ်ချုပ်ထားသော လက်ဖဝါးနှစ်ဖက်ကို—ကြာပန်းကဲ့သို့—ခေါင်းပေါ်သို့ တင်ကာ၊ စိတ်လှုပ်ရှား၍ ကြောက်ရွံ့နေသဖြင့် အက္ခရာများပင် ချော်ချော်ချွတ်ချွတ်ဖြင့် အလျင်အမြန် ပြောဆို하였다။

Verse 12

प्रसीद शिरसा याचे भूमौ निपतितास्मि ते।याचितास्मि हता देव क्षन्तव्याऽहं न हि त्वया।।।।

ကျေးဇူးပြု၍ သနားတော်မူပါ၊ အရှင်မင်းကြီး; ခေါင်းငုံ့၍ ငါ အလွန်တရာ တောင်းပန်ပါ၏—သင်၏ရှေ့၌ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျကာ ဦးချပါပြီ။ သို့သော် အရှင်မြတ်မင်းကြီး၊ ဤသို့ တောင်းပန်ရခြင်းကပင် ငါ့နှလုံးကို ထိခိုက်စေသော ဒဏ်ရာတစ်ခုဖြစ်၏; အမှန်တကယ် ငါသည် သင်ထံမှ ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို လိုအပ်သင့်သူ မဟုတ်ပါ။

Verse 13

नैषा हि सा स्त्री भवति श्लाघनीयेन धीमता।उभयोर्लोकयोर्वीर पत्या या सम्साद्यते।।।।

အို သူရဲကောင်းရေ—ပညာရှိ၍ ချီးမွမ်းထိုက်သော ခင်ပွန်းကပင် လိုက်လျောလှုံ့ဆော်၍ စိတ်ပြေစေရမည့် မိန်းမသည် လောကဤဘက်နှင့် လောကအနောက် နှစ်လောကလုံးတွင် စစ်မှန်သော ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို မရနိုင်ပါ။

Verse 14

जानामि धर्मं धर्मज्ञ त्वां जाने सत्यवादिनम्।पुत्रशोकार्तया तत्तु मया किमपि भाषितम्।।।।

အို ဓမ္မကိုသိမြင်သူရေ—ကျွန်မသည် ဓမ္မကို နားလည်ပါသည်၊ သင်ကိုလည်း သစ္စာစကားပြောသူဟု သိပါသည်။ သို့သော် သားအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် ကျွန်မက မသင့်လျော်သော စကားတစ်ချို့ကို ပြောမိခဲ့ပါသည်။

Verse 15

शोको नाशयते धैर्यं शोको नाशयते श्रुतम्।शोको नाशयते सर्वं नास्ति शोकसमो रिपुः।।।।

ပူဆွေးမှုသည် သတ္တိတည်ကြည်မှုကို ဖျက်ဆီးသည်၊ ပူဆွေးမှုသည် သာသနာရေး သင်ယူထားသော ဗေဒသဒ္ဒ (śruti) ကိုလည်း ဖျက်ဆီးသည်၊ ပူဆွေးမှုသည် အရာအားလုံးကို ဖျက်ဆီးသည်—ပူဆွေးမှုနှင့်တူသော ရန်သူ မရှိပါ။

Verse 16

शक्य आपतित स्सोढुं प्रहारो रिपुहस्ततः।सोढुंमापतितश्शोकस्सुसूक्ष्मोऽपि न शक्यते।।।।

ရန်သူ၏လက်မှ ရုတ်တရက်ကျရောက်လာသော ထိုးနှက်မှုကိုတော့ ခံနိုင်သော်လည်း၊ ရုတ်တရက်ကျရောက်လာသော ဝမ်းနည်းမှုသည်—သေးငယ်နူးညံ့သော်လည်း—မခံနိုင်ပေ။

Verse 17

धर्मज्ञा श्श्रुतिमन्तोऽपि छिन्नधर्मार्थसंशयाः।यतयो वीर मुह्यन्ति शोकसम्मूढचेतसः।।।।

အို သူရဲကောင်း၊ ဓမ္မကိုသိသူ၊ သြတိ(śruti)ကိုလေ့လာကျွမ်းကျင်သူ၊ ဓမ္မနှင့် အဓိပ္ပါယ်အကျိုး(artha)အပေါ် သံသယများကို ဖြတ်တောက်ပြီးသား ယတီတော်များပင်၊ ဝမ်းနည်းမှုက စိတ်ကို ဖုံးလွှမ်းလာသော် မောဟဖြစ်၍ လမ်းလွဲတတ်ကြ၏။

Verse 18

वनवासाय रामस्य पञ्चरात्रोऽद्य गण्यते।य श्शोकहतहर्षायाः पञ्चवर्षोपमो मम।।।।

ယနေ့သည် ရာမ၏ တောဝင်နေထိုင်ခြင်း၏ ညငါးညမြောက်ဟု ရေတွက်ရ၏; သို့သော် ဝမ်းနည်းမှုက ပျော်ရွှင်ခြင်းကို သတ်ပစ်ထားသော ငါ့အတွက်တော့ ဤကာလသည် ငါးနှစ်တိုင်တိုင်ကဲ့သို့ ရှည်လျားလှ၏။

Verse 19

तं हि चिन्तयमानाया श्शोकोऽयं हृदि वर्धते।नदीनामिव वेगेन समुद्रसलिलं महत्।।।।

သူ့ကို အမြဲတမ်း စဉ်းစားနေသရွေ့ ဤဝမ်းနည်းမှုသည် နှလုံးအတွင်း ပို၍တိုးပွားလာသည်—မြစ်များ၏ အရှိန်ပြင်းစီးဆင်းမှုကြောင့် မဟာသမုဒ္ဒရာရေကြီးထွားလာသကဲ့သို့။

Verse 20

एवं हि कथयन्त्यास्तु कौसल्यायाश्शुभं वचः।मन्दरश्मिरभूत्सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत।।।।

ကောသလျာမဟာဒေဝီက ညင်သာ၍ မင်္ဂလာရှိသော စကားများကို ပြောနေစဉ် နေရောင်ခြည်သည် မျှော့သွားပြီး ညအမှောင်ကလည်း ဝင်ရောက်လာ하였다။

Verse 21

तथा प्रसादितो वाक्यैर्देव्या कौसल्यया नृपः।शोकेन च समाक्रान्तो निद्राया वशन्तोमेयिवान्।।।।

ထို့ကြောင့် ကောသလျာဒေဝီ၏ စကားများကြောင့် သက်သာစိတ်ရသော်လည်း ဝမ်းနည်းမှုက မလျော့သေးသော မင်းကြီးသည် အိပ်စက်ခြင်း၏ အာဏာအောက်သို့ ဝင်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာ하였다။