Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 52, Shloka 59

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

एवं बहुविधं दीनं याचमानं पुनः पुनः।रामो भृत्यानुकम्पी तु सुमन्त्रमिदमब्रवीत्।।2.52.59।।

evaṃ bahuvidhaṃ dīnaṃ yācamānaṃ punaḥ punaḥ |

rāmo bhṛtyānukampī tu sumantram idam abravīt ||2.52.59||

ဤသို့ စုမန္တရသည် ဝမ်းနည်းဖွယ်နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ တောင်းပန်နေစဉ်၊ အမှုထမ်းတို့ကို ကရုဏာထားတော်မူသော ရာမသည် သူ့အား ဤစကားများကို မိန့်တော်မူ၏။

evaṃthus
evaṃ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootevaṃ (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/in this way)
bahu-vidhamin many ways
bahu-vidham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + vidha (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (many-kinds); नपुंसकलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्; 'yācamānam' इत्यस्य विशेषणम्
dīnamwretched
dīnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdīna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्; 'sumantram' इत्यस्य विशेषणम् (object of abravīt)
yācamānambegging/requesting
yācamānam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√yāc (धातु)
Formकृदन्तः शानच्-प्रत्ययान्त (present middle participle); पुंलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्; 'sumantram' इत्यस्य विशेषणम्
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (again)
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (again and again)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; विभक्तिः 1 (प्रथमा), वचनम् एकवचनम्
bhṛtya-anukampīcompassionate to servants
bhṛtya-anukampī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbhṛtya (प्रातिपदिक) + anukampin (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (bhṛtyeṣu anukampī = compassionate to servants); पुंलिङ्ग; विभक्तिः 1 (प्रथमा), वचनम् एकवचनम्; विशेषणम् (rāmaḥ)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
sumantramSumantra
sumantram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsumantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
idamthis (speech)
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
abravītsaid/spoke
abravīt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलकारः लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपदम्; पुरुषः 3, वचनम् एकवचनम्

Repeatedly implored in various ways by the miserable Sumantra, Rama who is compassionate to his servants replied:

R
Rama
S
Sumantra

FAQs

Dharma of leadership is compassion: Rama’s righteousness includes sensitivity to the suffering and loyalty of those who serve him.

The narrator transitions from Sumantra’s repeated pleading to Rama’s forthcoming response.

Rama’s bhṛtyānukampā—active compassion and consideration for dependents and servants.