Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 4
Ayodhya KandaSarga 445 Verses

Sarga 4

अयोध्याकाण्डे चतुर्थः सर्गः — Rāma Summoned; Pushya Coronation Decision

अयोध्याकाण्ड

ပြည်သူများ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ဒဿရထမဟာရာဇာသည် အမတ်များနှင့် ထပ်မံတိုင်ပင်ကာ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်ကို တိတိကျကျ ချမှတ်သည်—ပုဿျ နက္ခတ်၏ မင်္ဂလာအချိန်ကို ကိုက်ညီစေ၍ ရာမကို ယုဝရာဇအဖြစ် ချက်ချင်း အဘိသေက (ရာဇတိလက) ပြုလုပ်ရမည်ဟု ဖြစ်သည်။ စုမန္တရကို ရာမအား ခေါ်ယူရန် စေလွှတ်ရာတွင် ခေါ်ယူမှု ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်လာသဖြင့် ရာမ၏ စိတ်တွင် စိုးရိမ်မှု ပေါ်ထွက်ကာ နန်းတော်အရေးအရာ၏ အလေးအနက်နှင့် အတွင်းရေးအခြေအနေ မတည်ငြိမ်နိုင်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ သီးသန့်တွေ့ဆုံရာတွင် ဒဿရထသည် ချစ်ခင်စွာ ရာမကို လက်ခံပြီး အကြောင်းရင်းကို ရှင်းပြသည်—ဘဝရည်မှန်းချက်များနှင့် ယဇ్ఞကရမများကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်၍ ယခု ကျန်ရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော ဓမ္မတာဝန်မှာ ရာမ၏ အဘိသေကသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ပြည်သူတို့၏ ဆန္ဒ (prakṛti-icchā) က ရာမအုပ်ချုပ်မှုကို လိုလားကြောင်းကိုလည်း ထောက်ပြသော်လည်း အရေးတကြီး အကြောင်းတစ်ရပ်အဖြစ် မကောင်းသော အိပ်မက်များနှင့် မိမိ၏ မွေးနက္ခတ်ကို နေ၊ အင်္ဂါ၊ ရာဟု စသည့် အင်အားကြီး ဂြိုဟ်များက ထိခိုက်နှိပ်စက်နေကြောင်းကို ဖော်ပြကာ မင်းအပေါ် အန္တရာယ် နီးကပ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးသည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်သူ့မန်ဒိတ်၊ မင်္ဂလာအချိန်နှင့် မကောင်းသင်္ကေတတို့ ပေါင်းစည်းလာသဖြင့် စိတ်မလှုပ်ရှားမီနှင့် အနှောင့်အယှက်များ မပေါ်မီ အဘိသေကကို အလျင်အမြန် ပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်သည်။ ဒဿရထသည် ပြင်ဆင်ရန် ဝရတ—အစာရှောင်ခြင်း၊ ဒರ್ಭမြက်ပေါ်တွင် အိပ်စက်ခြင်း၊ မိတ်ဆွေများက သတိပြုစောင့်ကြပ်ခြင်း—တို့ကို ညွှန်ကြားပြီး ဘရတ မရှိသည့်ကာလကို အခွင့်ကောင်းဟု ဆိုသော်လည်း လူ့စိတ်၏ ပြောင်းလဲလွယ်မှုကို သတိပေးသည်။ ခွင့်ပြုချက်ရပြီးနောက် ရာမသည် ကောသလျာထံ ချက်ချင်း သတင်းပို့ရာ ကောသလျာသည် ပရాణာယာမ ပြုကာ ဇနာရဒန/ဝိෂ္ဏုကို ဓ్యာနပြု၍ ဘက္တိအကျင့်၌ တည်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဝမ်းမြောက်သည့် အာသီသများ ခံယူပြီးနောက် ရာမသည် လက္ခမဏနှင့် အနာဂတ် ရာဇကံကောင်းခြင်းကို မျှဝေမည်ဟု ဆိုကာ ညီအစ်ကိုအတူ အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်မည့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အလေးပေးပြီး နောက်ဆုံး စီတာနှင့်အတူ ပြန်လည်ထွက်ခွာသည်။

Shlokas

Verse 1

गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः।मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञस्सनिश्चयम्।।2.4.1।।श्व एव पुष्यो भविताश्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः।रामो राजीवताम्राक्षो यौवराज्य इति प्रभुः।।2.4.2।।

ပြည်သူတို့ ပြန်သွားပြီးနောက် မင်းကြီးသည် ဝန်ကြီးများနှင့် ထပ်မံတိုင်ပင်ကာ အဆုံးအဖြတ်ခိုင်မာစွာ ချမှတ်하였다။ «မနက်ဖြန် ပုရှျာ (Puṣya) နက္ခတ် တက်မည်။ မနက်ဖြန် ငါ့သား ရာမ—ကြာပန်းကဲ့သို့ နီမြန်းသော မျက်လုံးရှိသူ—ကို ယုဝရာဇ အဖြစ် အဘိသေက ပူဇော်သိက္ခာတင်မည်» ဟု။

Verse 2

गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः।मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञस्सनिश्चयम्।।2.4.1।।श्व एव पुष्यो भविताश्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः।रामो राजीवताम्राक्षो यौवराज्य इति प्रभुः।।2.4.2।।

မင်းကြီးက မိန့်တော်မူသည်—“မနက်ဖြန် ပုဿျ နက္ခတ် တက်မြင့်သောအခါ ငါ့သား ရာမ—ကြာပန်းကဲ့သို့ မျက်လုံးတောက်ပ၍ အနီရောင်သွေးတင်သွားသကဲ့သို့—ကို ယုဝရာဇ (အိမ်ရှေ့မင်း) အဖြစ် အဘိသေက ခံစေမည်” ဟု။

Verse 3

अथाऽन्तर्गृहमाविश्य राजा दशरथस्तदा।सूतमामन्त्रयामास रामं पुनरिहानय।।2.4.3।।

ထို့နောက် ထိုအခါ ဒဿရထမင်းသည် အတွင်းခန်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ရထားမောင်းသူ (သူတ) ကို ခေါ်ကာ “ရာမကို ထပ်မံ ဒီနေရာသို့ ခေါ်လာပါ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 4

प्रतिगृह्य स तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ।रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः।।2.4.4।।

ထိုအမိန့်စကားကို လက်ခံရရှိပြီးနောက် ရထားမောင်းသူသည် ချက်ချင်းပြန်လှည့်သွားကာ ရာမကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ရန် ရာမ၏ နန်းတော်သို့ အလျင်အမြန် ထပ်မံရောက်ရှိလာ하였다။

Verse 5

द्वार्स्थैरावेदितं तस्य रामायाऽऽगमनं पुनः।श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत्।।2.4.5।।

တံခါးစောင့်များက ရာမအား “စုမန္တရ ပြန်လည်ရောက်လာပြီ” ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ ထိုသတင်းကို ကြားသည့်ခဏမှာပင် ရာမ၏ စိတ်တွင် စိုးရိမ်သံသယ ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 6

प्रवेश्य चैनं त्वरितं रामो वचनमब्रवीत्।यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः।।2.4.6।।

ရာမသည် သူ့ကို အလျင်အမြန် ဝင်ခွင့်ပေးကာ မေးမြန်း၏— “သင် အဘယ်ကြောင့် ဤမျှမြန်မြန် ပြန်လာရသနည်း။ ပြန်လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို အပြည့်အစုံ ပြောပြလော့။”

Verse 7

तमुवाच तत स्सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति।श्रुत्वा प्रमाणमत्र त्वं गमनायेतराय वा।।2.4.7।।

ထို့နောက် ရထားမောင်းသူက လျှောက်တင်၏— “မင်းကြီးသည် သင်ကို တွေ့လိုတော်မူသည်။ ဤအမိန့်ကို ကြားပြီးနောက် ဤနေရာတွင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်သည် သင်တစ်ဦးတည်း၏—သွားမည်လား၊ မသွားမည်လား”။

Verse 8

इति सूतवच श्श्रुत्वा रामोऽथ त्वरयाऽन्वितः।प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम्।।2.4.8।।

ရထားမောင်း၏စကားကို ကြားသိပြီးနောက် ရာမသည် အလျင်အမြန်စိတ်ဖြင့် လှုပ်ရှားကာ လူတို့၏အရှင် မဟာရာဇာကို ထပ်မံတွေ့မြင်ရန် နန်းတော်သို့ ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 9

तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः।प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम्।।2.4.9।।

ရာမရောက်ရှိလာသည်ဟု ကြားသိသောအခါ နရပ ဒဿရထမင်းကြီးသည် အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော စကားတစ်ရပ်ကို ပြောလိုသဖြင့် ရာမကို အတွင်းခန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်စေ하였다။

Verse 10

प्रविशन्नेव च श्रीमान्राघवो भवनं पितुः।ददर्श पितरं दूरात्प्रणिपत्य कृताञ्जलिः।।2.4.10।।

ဂုဏ်သရေရှိသော ရာဃဝသည် ဖခင်၏ နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်စဉ် အဝေးမှ ဖခင်ကို မြင်၍ လက်အုပ်ချီကာ ဦးချကန်တော့လျက် အလွန်လေးစား하였다။

Verse 11

प्रणमन्तं समुत्थाप्य तं परिष्वज्य भूमिपः।प्रदिश्य चास्मै रुचिरमासनं पुनरब्रवीत्।।2.4.11।।

မင်းကြီးသည် ဦးချနေသော သူကို မြင်၍ ထူထောင်ပေးကာ ဖက်လှုပ်ပွေ့ဖက်ပြီး လှပသော ထိုင်ခုံကို ပေးအပ်သော်လည်းကောင်း၊ ထို့နောက် ထပ်မံ မိန့်ကြား하였다။

Verse 12

राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा मयेप्सिताः।अन्नवद्भिः क्रतुशतै स्तथेष्टं भूरिदक्षिणैः।।2.4.12।।

«ရာမရေ၊ ငါသည် အသက်ရှည်စွာ နေထိုင်လာပြီး ယခု အိုမင်းလာပြီ။ ငါလိုချင်သော အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုတို့ကိုလည်း ခံစားပြီးပြီ။ ထို့ပြင် အစားအစာပူဇော်မှု ပြည့်ဝ၍ ဒက္ခိဏာ (အလှူတော်) များစွာပါသော ယဇ်ပူဇော်ပွဲများကို ရာချီ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီ»

Verse 13

जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि।दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम।।2.4.13।।

«အို လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ၊ ယနေ့ သင်၌ ငါသည် ငါအလွန်လိုလားတောင့်တခဲ့သော ချစ်မြတ်နိုးရသော သားကို ရရှိပြီ—ကမ္ဘာပေါ်တွင် မတူညီနိုင်သူ။ ငါသည် အလှူဒါန ပေးကမ်းခဲ့ပြီး ယဇ်ပူဇော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကာ သာသနာရေး အဓိယန (သင်ကြားလေ့လာမှု) ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီ»

Verse 14

अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि।देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽत्मनः।।2.4.14।।

အို သူရဲကောင်းရေ၊ ငါသည် ငါလိုလားရှာဖွေခဲ့သော သုခအပျော်အပါးတို့ကိုလည်း အပြည့်အဝ ခံစားပြီးပြီ။ ထို့ပြင် ဒေဝတားများ၊ ဒေဝရိရှီများ၊ ဘိုးဘွားပိတೃများနှင့် ဗြဟ္မဏများအပေါ်—ကိုယ့်ကိုယ်တိုင်အပေါ်ပါ—ယခု ငါသည် တာဝန်ဘဏ္ဍာ(အကြွေး)မှ လွတ်ကင်းနေပြီ။

Verse 15

न किञ्चिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्।अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि।।2.4.15।।

ငါ့အတွက် ယခု ကျန်ရှိသည့် ကိစ္စမရှိတော့၊ သင်၏ အဘိသေက (မင်းတင်ပွဲ) မှတပါး။ ထို့ကြောင့် ငါက သင့်အား ပြောသောအရာ မည်သည့်အရာမဆို ငါ့အတွက် သင်က လုပ်ဆောင်ပေးသင့်သည်။

Verse 16

अद्य प्रकृतयस्सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्।अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक।।2.4.16।।

ယနေ့ ငါ့ပြည်သူပြည်သား အားလုံးက သင့်ကို မင်းအဖြစ် လိုလားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ချစ်သားရေ၊ ငါသည် သင့်ကို ယုဝရာဇ (အမွေဆက်ခံမင်းသား) အဖြစ် အဘိသေက ပြုမည်။

Verse 17

अपि चाद्याऽशुभान्राम स्वप्ने पश्यामि दारुणान्।सनिर्घाता दिवोल्का च पततीह महास्वना।।2.4.17।।

ထို့ပြင် အို ရာမရေ၊ ယခုကာလတွင် ငါသည် အိပ်မက်ထဲ၌ပင် ကြောက်မက်ဖွယ် အမင်္ဂလာနိမိတ်များကို မြင်နေရသည်။ နေ့ခင်းဘက်တွင်တောင်—မိုးကြိုးသံနှင့်အတူ မိုးလုံးမီး (ကြယ်ကျ/အုလ္ကာ) များ ကျလာ၍ အသံကြီးစွာ မြည်ဟည်းနေသည်။

Verse 18

अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणैर्ग्रहैः।आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः।।2.4.18।।

အို ရာမရေ၊ ငါ၏ မွေးနက္ခတ်သည် ကြမ်းတမ်းသော ဂြဟများကြောင့် ဖိနှိပ်ခံနေရသည်ဟု ဒေဝဂျ్ఞ (နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်) များက အကြောင်းကြားကြသည်။ နေဂြဟ (Surya)၊ အင်္ဂါဂြဟ (Mars) နှင့် ရာဟု တို့က ထိခိုက်စေသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 19

प्रायेण हि निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे।राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां वाऽऽपदमृच्छति।।2.4.19।।

ဤသို့သော အမင်္ဂလာနိမိတ်များ ပေါ်ပေါက်လာသော် အများအားဖြင့် မင်းသည် သေမင်းကို တွေ့ရတတ်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးအန္တရာယ်ကြီးတစ်ရပ်ကို ခံရတတ်သည်။

Verse 20

तद्यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव।तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः।।2.4.20।।

ထို့ကြောင့် ရာဃဝရေ၊ ငါ့စိတ်မရှုပ်ထွေးမီ အချိန်ရှိသေးစဉ်ပင် သင်၏ အဘိသေကကို ချက်ချင်း ဆောင်ရွက်လော့။ အကြောင်းမူကား သတ္တဝါတို့၏ စိတ်အတွေးသည် မတည်ငြိမ်လှ၏။

Verse 21

अद्य चन्द्रोऽभ्युपगतः पुष्यात्पूर्वं पुनर्वसू।श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः।।2.4.21।।

ယနေ့ လသည် ပုနရဝသု နက္ခတ်သို့ ဝင်ရောက်ပြီး၊ ထိုနက္ခတ်သည် ပုရှျ နက္ခတ်မတိုင်မီ ဖြစ်၏။ မနက်ဖြန်တွင် နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာရှင်တို့က လ၏ ပုရှျနှင့် ယောဂ (ပေါင်းဆုံမှု) ကို မလွဲမသွေ ကြေညာကြလိမ့်မည်။

Verse 22

ततः पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्। श्वस्त्वाऽहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परन्तप।।2.4.22।।

ထို့ကြောင့် ပုရှျ နက္ခတ်နေ့၌ သင်၏ အဘိသေက (အလိမ်းအမြှောက်) ကို ပြုစေ—ငါ့စိတ်သည် အလျင်အမြန် ပြုရန် တိုက်တွန်းသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ရန်သူကို နှိမ်နင်းသူရေ၊ မနက်ဖြန် ငါသည် သင့်ကို ယုဝရာဇ (အမွေဆက်ခံမင်းသား) အဖြစ် တင်မြှောက်မည်။

Verse 23

तस्मात्त्वयाऽद्य प्रभृति निशेयं नियतात्मना।सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना।।2.4.23।।

ထို့ကြောင့် ယနေ့ညမှစ၍ ကိုယ်စိတ်ထိန်းသိမ်းလျက်—ဇနီးနှင့်အတူ—ဥပဝါသ (အစာရှောင်) ကို ထိန်းသိမ်းပြီး ဒರ್ಭမြက်ခင်းပေါ်၌ အိပ်စေ။

Verse 24

सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः।भवन्ति बहु विघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि।।2.4.24।।

ထို့ပြင် ယနေ့မှစ၍ မပေါ့မပါးသော မိတ်ဆွေများက သင့်ကို အရပ်ရပ်မှ စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ကြစေ။ အကြောင်းမူကား ဤသို့သော အမှုကိစ္စများတွင် အတားအဆီး များစွာ ရှိတတ်သည်။

Verse 25

विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः।तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम।।2.4.25।।

ဘရတသည် ဤမြို့မှ ထွက်ခွာ၍ အဝေး၌ ရှိနေသရွေ့ သင်၏ အဘိသေကသည်—ငါ့အမြင်အရ—အချိန်တော်တန်၍ သင့်လျော်သော လမ်းစဉ် ဖြစ်၏။

Verse 26

कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतस्स्थितः।ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः।।2.4.26।।

အမှန်တကယ် သင်၏ညီတော် ဘရတသည် သတ္တပုရုသတို့၏ အကျင့်အကြံ၌ တည်မြဲလျက်ရှိ၏။ အကြီးတော်ကိုလိုက်နာသူ၊ ဓမ္မစိတ်ရှိသူ၊ ကရုဏာပြည့်ဝသူ၊ အင်ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူထားသူ ဖြစ်၏။

Verse 27

किन्तु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतिः।सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव।।2.4.27।।

သို့သော် အို ရာဃဝ၊ ကျွန်ုပ်၏အမြင်မှာ လူတို့၏စိတ်သည် မတည်မြဲကြောင်း ဖြစ်၏။ သတ္တပုရုသတို့၏စိတ်ပင်လျှင်၊ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သူတို့၏စိတ်ပင်လျှင်၊ မင်္ဂလာဖြစ်အောင် ပြုထားသော်လည်း မတည်မြဲနိုင်။

Verse 28

इत्युक्त स्सोऽभ्यनुज्ञात श्श्वोभाविन्यभिषेचने।व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद्गृहम्।।2.4.28।।

ထိုသို့ ပြောဆိုပြီး နက်ဖြန်နေ့ကျင်းပမည့် အဘိသေကအကြောင်း အနုညာတော်ရသော် ဒဿရထမင်းက “သွားလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ရာမသည် ဖခင်တော်အား ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ မိမိအိမ်တော်သို့ ပြန်လည်သွား၏။

Verse 29

प्रविश्य चात्मनो वेश्मराज्ञोद्दिष्टेऽभिषेचने।तत्क्षणेन विनिर्गम्य मातुरन्तपुरं ययौ।।2.4.29।।

မင်းတော်က အဘိသေကကို သတ်မှတ်ပြီးနောက် ရာမသည် မိမိအိမ်တော်သို့ ဝင်ရောက်သော်လည်း ခဏချင်းပင် ပြန်ထွက်လာကာ မိခင်တော်၏ အတွင်းနန်းတော်သို့ သွားရောက်၏။

Verse 30

तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्।वाग्यतां देवतागारे ददर्शाऽऽयाचतीं श्रियम्।।2.4.30।।

ထိုနေရာ၌ သူသည် မိခင်တော်ကို မြင်ရသည်—အနုနူးညံ့သော အဝတ်ကောင်းကို ဝတ်ဆင်လျက်—ဒေဝါလယ၌ စကားမပြောဘဲ ဘက္တိဖြင့် နိမ့်ချကာ ရာဇသီရိ၊ သီရိလက္ခမီ၏ ကောင်းချီးကို ဆုတောင်းနေ하였다။

Verse 31

प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मण स्तथा।सीता चानायिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम्।।2.4.31।।

အဲဒီမတိုင်မီကပင် စုမိထရာနှင့် လက္ခမဏာတို့သည် ထိုနေရာသို့ ရောက်နှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရာမ၏ အဘိသေက (ရာဇဘိသေက) သတင်းကောင်းကို ကြားသိ၍ စီတာတော်လည်း ခေါ်ယူလာခဲ့သည်။

Verse 32

तस्मिन् काले हि कौशल्या तस्थावामीलितेक्षणा।सुमित्रयाऽन्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च।।2.4.32।।

ထိုအခါ ကောသလျာမိဖုရားသည် မျက်လုံးတစ်ဝက်ပိတ်ကာ သမាធိတွင် ရပ်နေပြီး၊ စုမိထရာ၊ စီတာနှင့် လက္ခမဏာတို့က အနား၌ စောင့်ရှောက်ကူညီနေ하였다။

Verse 33

श्रुत्वा पुष्येण पुत्रस्य यौवराज्याऽभिषेचनम्।प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम्।।2.4.33।।

ပုရှျ နက္ခတ်အောက်တွင် သားတော်၏ ယုဝရာဇ အဘိသေက ပြုမည်ဟု ကြားသိသောအခါ၊ မိဖုရားသည် ပရာဏာယာမ (အသက်ရှုထိန်းချုပ်ခြင်း) ဖြင့် ဇနာရ္ဒန—အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘုရားသခင်—ကို သမាធိပြု၍ ဓ్యာနတော်မူ하였다။

Verse 34

तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च।उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामनिन्दिताम्।।2.4.34।।

မိဖုရားသည် စည်းကမ်းဝတ္တရား၌ တည်မြဲစွာ စူးစိုက်နေစဉ် ရာမသည် ချဉ်းကပ်လာ၍ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး၊ အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော မိဖုရား၏ ပီတိကို ပိုမိုတိုးပွားစေသော စကားတော်ကို မိန့်ကြား하였다။

Verse 35

अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि।भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः।।2.4.35।।

အမေ၊ အဖေက ကျွန်တော်ကို ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း၍ အုပ်ချုပ်စောင့်ရှောက်ရသော တာဝန်တွင် ခန့်အပ်ထားပါသည်။ မနက်ဖြန် အဖေ၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ကျွန်တော်၏ ရာဇဘိသေက ပွဲကျင်းပမည် ဖြစ်ပါသည်။

Verse 36

सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह।एवमृत्विगुपाध्यायै स्सह मामुक्तवान्पिता।।2.4.36।।

ယနေ့ညတွင် စီတာလည်း ကျွန်တော်နှင့်အတူ ဥပဝါသ (အစာရှောင်) ပြုရမည်။ ထို့အတူ ပူဇော်ပွဲကို ဆောင်ရွက်သော ရွတ်ဝိက်ပုရောဟိတ်များနှင့် ဥပာဓျာယ ဆရာတော်များလည်း အစာရှောင်ရမည်ဟု အဖေက ကျွန်တော်အား မိန့်ကြားခဲ့ပါသည်။

Verse 37

यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने।तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय।।2.4.37।।

မနက်ဖြန် ရာဇဘိသေကရှိမည်ဖြစ်သဖြင့် ယနေ့တွင် ကျွန်တော်နှင့် ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) အတွက် သင့်လျော်သော မင်္ဂလာကိစ္စ အခမ်းအနားများအားလုံးကို ဆောင်ရွက်ပေးပါ။

Verse 38

एतच्छ्रुत्वा तु कौशल्या चिरकालाभिकाङ्क्षितम्।हर्षबाष्पकलं वाक्यमिदं राममभाषत।।2.4.38।।

အလွန်ကြာမြင့်စွာ မျှော်လင့်တမ်းတခဲ့သော သတင်းကို ကြားရသော် ကောသလျာသည် ရာမအား မိန့်ကြားလေ၏။ မိန့်ခွန်းသည် နူးညံ့ချိုမြိန်သော်လည်း ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏ မျက်ရည်ကြောင့် မရှင်းလင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်နေ하였다။

Verse 39

वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः।ज्ञातीन्मे त्वं श्रिया युक्त स्सुमित्रायाश्च नन्दय।।2.4.39।।

သားရေ ရာမ၊ အသက်ရှည်ရှည် နေပါစေ။ သင့်ရန်သူများနှင့် လမ်းတားသူများ ပျက်စီးပါစေ။ ရာဇသီရိနှင့် စည်းစိမ်အောင်မြင်မှုတို့ဖြင့် ပြည့်စုံကာ ငါ့ဆွေမျိုးများနှင့် စုမိတြာ၏ ဆွေမျိုးများကိုပါ ဝမ်းမြောက်စေပါ။

Verse 40

कल्याणे बत नक्षत्रे मयि जातोऽसि पुत्रक।येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता।।2.4.40।।

အို သားလေးရေ၊ မင်္ဂလာနက္ခတ်အောက်မှာ ငါ့ထံမှ မွေးဖွားလာခဲ့တာပဲ။ သင့်ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ဖခင် ဒဿရထ ကိုလည်း ပျော်ရွှင်နှစ်သက်စေခဲ့ပြီ။

Verse 41

अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे। येयमिक्ष्वाकुराज्यश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति।।2.4.41।।

အာ သားရေ၊ ကြာမျက်လုံးရှိသော အရှင်ထံသို့ ငါ၏ ဘက္တိ၌ သည်းခံတည်ကြည်ခဲ့ခြင်းသည် အလဟသ မဖြစ်ခဲ့ပါ။ ယခုမှစ၍ အိက္ရှဝါကု မင်းဆက်၏ ရာဇသီရိသည် သင့်ပေါ်တွင် အားကိုးတည်နေမည်။

Verse 42

इत्येवमुक्तो मात्रेदं रामो भ्रातरमब्रवीत्।प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव।।2.4.42।।

မိခင်၏ စကားကို ထိုသို့ ကြားပြီးနောက် ရာမသည် လက်အုပ်ချီ၍ နိမ့်ချစွာ ထိုင်နေသော ညီတော်ကို ကြည့်ကာ နူးညံ့သကဲ့သို့ အပြုံးလေးတစ်စင်းဖြင့် ဤစကားများကို ဆို하였다။

Verse 43

लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुन्धराम्।द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता।।2.4.43।।

လက္ခ္မဏာရေ၊ ငါနှင့်အတူ ဤမြေပြင်ကို အုပ်ချုပ်ပါ။ ဤရာဇသီရိသည် သင့်ထံသို့လည်း ရောက်လာပြီ၊ အကြောင်းမူ သင်သည် ငါ့အတွက် အတွင်းစိတ်၏ ဒုတိယကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ ဖြစ်သောကြောင့်။

Verse 44

सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांत्स्वमिष्टान्राज्यफलानि च।जीवितं च हि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये।।2.4.44।।

အို စောမိတ္တရ၊ သင်လိုလားသော ပျော်ရွှင်မှုများနှင့် မင်းအာဏာ၏ အကျိုးဖလများကိုလည်း ခံစားလော့။ အမှန်တကယ် ငါသည် အသက်နှင့် နိုင်ငံတော်ကို သင့်အတွက်ပင် ဆန္ဒပြု၏။

Verse 45

इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च।अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च जगाम स्वं निवेशनम्।।2.4.45।।

ဤသို့ လက္ခမဏအား ပြောပြီးနောက် ရာမသည် မိခင်နှစ်ပါးအား ဂါရဝပြု၍ နမස්ကာရပြု၏။ ထို့နောက် စီတာ၏ ခွင့်ပြုချက်ကိုလည်း ရယူကာ မိမိအိမ်တော်သို့ ပြန်လည်သွား၏။

Frequently Asked Questions

The pivotal action is Daśaratha’s decision to expedite Rāma’s yuvarāja-abhiṣeka. The ethical tension lies in balancing public consent and dynastic duty against instability signaled by omens and the acknowledged fickleness of human intention—prompting a policy of immediate, dharma-framed action.

The chapter teaches that governance requires timely resolve (niścaya) anchored in duty, while recognizing impermanence in mental states and external conditions. It also models disciplined preparation—vrata, restraint, vigilance—as an ethical technology for undertaking high-stakes public rites.

Cultural landmarks include the royal inner apartments, the devatāgāra (domestic shrine space), and coronation protocol tied to nakṣatra timing (Punarvasu → Pushya) and graha discourse (Sun–Mars–Rāhu). Ritual markers such as darbha-bed fasting and priestly supervision situate the episode within courtly-vedic ceremonial culture.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App