Sarga 20

Verse 1

तस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ।आर्तशब्दो महान् जज्ञे स्त्रीणामन्तःपुरे तदा।।।।

သို့ရာတွင် လူတို့အနက် ကျားတော်ဖြစ်သော ရာမသည် လက်အုပ်ချီ၍ ဂါရဝပြုကာ ထွက်ခွာသွားစဉ် အတွင်းနန်းတော်ရှိ မိန်းမတို့ထံမှ ဝမ်းနည်းကြေကွဲသံကြီး ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 2

कृत्येष्वचोदितः पित्रा सर्वस्यान्तःपुरस्य च।गतिर्यश्शरणं चापि स रामोऽद्य प्रवत्स्यति।।।।

အဖခင်က မတိုက်တွန်းသော်လည်း၊ တရားဝင်တာဝန်တစ်စုံတစ်ရာမချည်နှောင်သော်လည်း၊ အတွင်းနန်းတော်ရှိ လူအပေါင်းတို့အတွက် အားကိုးရာ၊ ကာကွယ်ရာ၊ ခိုလှုံရာမှာ ရာမပင် ဖြစ်တော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ယနေ့ ထိုရာမပင် နိရ္ဗာသ (ပြည်နှင်ဒဏ်) သို့ ထွက်ခွာတော်မူရတော့သည်။

Verse 3

कौशल्यायां यथा युक्तो जनन्यां वर्तते सदा।तथैव वर्ततेऽस्मासु जन्मप्रभृति राघवः।।।।

ရాఃဂဝသည် မိခင် ကောသလျာအပေါ် အမြဲတမ်း ရိုသေကန်တော့၍ သစ္စာဘက်တည်ကာ ပြုမူသကဲ့သို့ပင်၊ မွေးဖွားချိန်မှစ၍ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးအပေါ်လည်း ထိုသို့ပင် ပြုမူလာခဲ့သည်။

Verse 4

न क्रुध्यत्यभिशप्तोऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन्।क्रुद्धान्प्रसादयन्सर्वान् स इतोऽद्य प्रवत्स्यति।।।।

ဒေါသဖြစ်စေသော အပြုအမူတို့ကို ရှောင်ကြဉ်၍၊ ဒေါသထွက်နေသူတို့ကိုပင် သက်သာစေကာ၊ ကျိန်စာခံရသော်လည်း ဒေါသမထွက်သောသူ—ထို ရာမသည် ယနေ့ ဤနေရာမှ တောနေရပ် (နိရသေ) သို့ ထွက်ခွာသွားမည်။

Verse 5

अबुद्धिर्बत नो राजा जीवलोकं चरत्ययम्।यो गतिं सर्वभूतानां परित्यजति राघवम्।।.।।

အို သနားဖွယ်ရာ! ကျွန်ုပ်တို့၏ မင်းကြီးသည် ဉာဏ်ပညာကင်းမဲ့လျက်ပင် လူ့လောက၌ ဆက်လက်လှည့်လည်နေသည်။ အကြောင်းမူကား သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ခိုလှုံရာ ရာဃဝ (ရာမ) ကို စွန့်ပစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 6

इति सर्वा महिष्यस्ता विवत्सा इव धेनवः।पतिमाचुक्रुशुश्चैव सस्वरं चापि चुक्रुशुः।।।।

ထို့ကြောင့် မဟေသီကြီးများအားလုံးသည်—နွားကလေးမရှိသော မိခင်နွားများကဲ့သို့—မိမိတို့၏ ဘုရင်(ခင်ပွန်း)ကို ခေါ်အော်၍ အသံကျယ်ကျယ် ငိုကြွေးကြ၏။

Verse 7

स हि चान्तःपुरे घोरमार्तशब्दं महीपतिः।पुत्रशोकाभिसन्तप्तः श्रुत्वा व्यालीयताऽसने।।।।

ဘုရင်သည်—သားအပေါ်ရှိ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ပူလောင်နေသူ—အတွင်းနန်းတော်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ကြောက်မက်ဖွယ် အာတသံများကို ကြားသော် မိမိထိုင်ခုံပေါ်သို့ ပျော့ကျ၍ လဲကျသွား၏။

Verse 8

रामस्तु भृशमायस्तो निश्श्वसन्निव कुञ्जरः।जगाम सहितो भ्रात्रा मातुरन्तःपुरं वशी।।।।

ရာမသည်—အလွန်စိတ်နာကျင်၍ ဆင်ကဲ့သို့ သက်ပြင်းရှူလျက်ရှိသော်လည်း ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သူ—ညီတော်နှင့်အတူ မိခင်၏ အတွင်းနန်းတော်သို့ သွားရောက်၏။

Verse 9

सोऽपश्यत्पुरुषं तत्र वृद्धं परमपूजितम्।उपविष्टं गृहद्वारि तिष्ठतश्चापरान्बहून्।।।।

ထိုနေရာတွင် အလွန်လေးစားဖွယ်ကောင်းသော အဘိုးအိုတစ်ဦး အိမ်တံခါးဝ၌ ထိုင်နေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ အခြားသူများစွာ အနီးနားတွင် ရပ်နေကြသည်ကိုလည်းကောင်း သူမြင်လေ၏။

Verse 10

दृष्ट्वैव तु तदा रामं ते सर्वे सहसोत्थिताः।जयेन जयतां श्रेष्ठं वर्धयन्ति स्म राघवम्।।।।

ထိုအခါ ရာမကို မြင်သည်နှင့်တပြိုင်နက် အားလုံးသည် တစ်ပြိုင်နက် ထရပ်ကာ “အောင်မြင်ပါစေ! အောင်မြင်ပါစေ!” ဟု ကြွေးကြော်၍ အောင်ပွဲရှင်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ရာဃဝကို ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 11

प्रविश्य प्रथमां कक्ष्यां द्वितीयायां ददर्श सः।ब्राह्मणान्वेदसम्पन्नान्वृद्धान्राज्ञाऽभिसत्कृतान्।।।।

ပထမအဝင်ဝင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဒုတိယအဝင်ဝင်းတွင် ဗေဒပညာပြည့်စုံသော အသက်ကြီးသော ဗြာဟ္မဏများကို တွေ့မြင်ရ၏။ ထိုသူတို့ကို မင်းကြီးက ထိုက်တန်သကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုကာ ဆက်ကပ်ထားပြီးဖြစ်သည်။

Verse 12

प्रणम्य रामस्तान्विप्रांस्तृतीयायां ददर्श सः।स्त्रियो वृद्धास्तथा बाला द्वाररक्षणतत्पराः।।।।

ထိုဗြာဟ္မဏတို့အား ဦးချကန်တော့ပြီးနောက် ရာမသည် တတိယအဝင်ဝင်းတွင် မိန်းမများ—အိုသူလည်းရှိ၊ ငယ်သူလည်းရှိ—တံခါးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အာရုံစိုက်၍ ရပ်နေကြသည်ကို တွေ့မြင်ရ၏။

Verse 13

वर्धयित्वा प्रहृष्टास्ताः प्रविश्य च गृहं स्त्रियः।न्यवेदयन्त त्वरिता राममातुः प्रियं तदा।।।।

ထိုမိန်းမတို့သည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် သူ၏ တိုးတက်ချမ်းသာမှုအတွက် မင်္ဂလာဆုတောင်းကောင်းချီးပေးကြပြီး၊ ထို့နောက် အတွင်းခန်းများသို့ အလျင်အမြန်ဝင်ကာ ရာမ၏ မိခင်ထံသို့ ထိုနှစ်သက်ဖွယ်သတင်းကို လျင်မြန်စွာ လျှောက်တင်ကြ하였다။

Verse 14

कौशल्यापि तदा देवी रात्रिं स्थित्वा समाहिता।प्रभाते त्वकरोत्पूजां विष्णोः पुत्रहितैषिणी।।।।

ဒေဝီ ကောသလျာ မဟာမိဖုရားသည်လည်း ထိုညကို စိတ်တည်ငြိမ်၍ သမာဓိဖြင့် ဖြတ်သန်းပြီး၊ မနက်အရုဏ်တက်ချိန်တွင် သားတော်၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို မျှော်လင့်ကာ ဗိဿဏုဘုရားအား ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်하였다။

Verse 15

सा क्षौमवसना हृष्टा नित्यं व्रतपरायणा।अग्निं जुहोति स्म तदा मन्त्रवत्कृतमङ्गला।।।।

အနုနယ်သော လင်နင်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်၍ ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြစ်ကာ၊ နိစ္စဝရတကို တည်ကြည်စွာ လိုက်နာသူဖြစ်သဖြင့်၊ ထိုအခါ မန္တရနှင့်အညီ မင်္ဂလာကိစ္စများကို ပြီးစီးပြီးနောက် မီးသန့် (အဂ္နိ) ထဲသို့ အာဟုတိများကို ဟောမပြု၍ ဆက်ကပ်하였다။

Verse 16

प्रविश्य च तदा रामो मातुरन्त:पुरं शुभम्।ददर्श मातरं तत्र हावयन्तीं हुताशनम्।।।।

ထို့နောက် ရာမသည် မိခင်၏ မင်္ဂလာရှိသော အတွင်းနန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ ထိုနေရာတွင် မိခင်သည် ဟုတာသန (အဂ္နိ) ထဲသို့ အာဟုတိဆက်ကပ်ခြင်းကို ညွှန်ကြားနေသည်ကို တွေ့မြင်하였다။

Verse 17

देवकार्यनिमित्तं च तत्रापश्यत्समुद्यतम्।दध्यक्षतं घृतं चैव मोदकान्हविषस्तथा।।।।लाजान्माल्यानि शुक्लानि पायसं कृसरं तथा।समिध: पूर्णकुम्भांश्च ददर्श रघुनन्दनः।।।।

ထိုနေရာတွင် ရာမသည် ဒေဝကိစ္စအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော အရာများကိုလည်း တွေ့မြင်하였다—ဒဓိ (ယို) နှင့် အက္ခတ (မင်္ဂလာစပါးစေ့), ဂျီ (ကြည်နို့ဆီ), မုန့်ချိုနှင့် ဟဝိစ် (ပူဇော်ပစ္စည်း); လာဇာ (ကင်ထားသော စပါး), အဖြူရောင်ပန်းကုံးများ, ပာယသ (နို့ဆန်ပြုတ်) နှင့် ကೃසර (နှမ်းရောဆန်), ထို့ပြင် ယဇ్ఞအတွက် သစ်တုံးစမိဓ်များနှင့် ရေပြည့်ကုံဘများကို ရဂုနန္ဒနသည် မြင်တွေ့하였다။

Verse 18

देवकार्यनिमित्तं च तत्रापश्यत्समुद्यतम्।दध्यक्षतं घृतं चैव मोदकान्हविषस्तथा।।2.20.17।।लाजान्माल्यानि शुक्लानि पायसं कृसरं तथा।समिध: पूर्णकुम्भांश्च ददर्श रघुनन्दनः।।2.20.18।।

ထိုနေရာ၌ ရာဃုနန္ဒန ရာမသည် ဒေဝကာရ្យအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော ပူဇော်ပစ္စည်းများအားလုံးကို မြင်တော်မူ၏—ဒဓိ (နို့ချဉ်)၊ အက္ရှတ (သန့်ရှင်းသော ဆန်)၊ ဃൃത (နွားနို့ဆီ)၊ မောဒကနှင့် ဟဝိစ်; ထို့ပြင် လာဇာ၊ အဖြူရောင် ပန်းကုံးများ၊ ပါယာသနှင့် ကိသရ; သမိဓ်မီးဖိုသစ်နှင့် ရေပြည့် ပူရဏကುಂಬ္ဘများကိုလည်း မြင်တော်မူ၏။

Verse 19

तां शुक्लक्षौमसंवीतां व्रतयोगेन कर्शिताम्।तर्पयन्तीं ददर्शाद्भिर्देवतां देववर्णिनीम्।।।।

ရာမသည် ကောသလျာမယ်တော်ကို မြင်တော်မူ၏—အဖြူရောင် ခေါင်မပိုးဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး၊ ဗြတနှင့် ယောဂအကျင့်ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာပါးလျားလာကာ၊ ဒေဝီကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ဒေဝတားတို့ကဲ့သို့ အရောင်အဆင်းရှိသဖြင့်၊ ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်နှစ်သိမ့်ရန် ရေဖြင့် တර්ပဏ ပြုလုပ်နေတော်မူ၏။

Verse 20

सा चिरस्यात्मजं दृष्ट्वा मातृनन्दनमागतम्।अभिचक्राम संहृष्टा किशोरं बडबा यथा।।।।

အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် မိမိ၏သားတော်—မိခင်၏ပျော်ရွှင်ခြင်း—ရောက်လာသည်ကို မြင်သော်၊ မယ်တော်သည် ဝမ်းမြောက်လှစွာဖြင့် အလျင်အမြန် ချဉ်းကပ်သွားတော်မူ၏၊ မိခင်မြင်းက မိမိ၏ မြင်းကလေးသို့ ပြေးသွားသကဲ့သို့။

Verse 21

स मातरमभिक्रान्तामुपसंगृह्य राघवः।परिष्वक्तश्च बाहुभ्यामुपाघ्रातश्च मूर्धनि।।।।

မယ်တော် ချဉ်းကပ်လာသည်ကို ရာဃဝသည် လေးစားစွာဖြင့် လက်ခံတော်မူ၏။ ထို့နောက် မယ်တော်သည် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဖက်လှုပ်ကာ၊ သားတော်၏ ခေါင်းပေါ်ကို နမ်း၍ နံ့ရှုတော်မူ၏။

Verse 22

तमुवाच दुराधर्षं राघवं सुतमात्मनः।कौशल्या पुत्रवात्सल्यादिदं प्रियहितं वचः।।।।

ထို့နောက် မိခင်မေတ္တာအလွန်နက်ရှိုင်းသဖြင့် ကောသလျာမယ်တော်သည် မိမိ၏သား ရာဃဝ—မအနိုင်ယူနိုင်သောသူ—ထံသို့ နားဝင်ချိုမြိန်၍ အကျိုးပြုသော စကားကို မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 23

वृद्धानां धर्मशीलानां राजर्षीणां महात्मनाम्।प्राप्नुह्यायुश्च कीर्तिं च धर्मं चोपहितं कुले।।।।

သက်ကြီးသူများ၊ ဓမ္မသီလရှိသူများ၊ ရာဇဋ္ဌိ (ရာဇရိရှီ) မဟာတ္မာတို့ကဲ့သို့ သက်တမ်းရှည်ခြင်းနှင့် ဂုဏ်သတင်းကို ရရှိပါစေ၊ ထို့ပြင် မိမိမျိုးရိုးအတွင်း အစဉ်တည်မြဲလာသော ဓမ္မကိုလည်း ထိန်းသိမ်းတည်တံ့စေပါစေ။

Verse 24

सत्यप्रतिज्ञं पितरं राजानं पश्य राघव।अद्यैव हि त्वां धर्मात्मा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

အို ရာဃဝ၊ သစ္စာပဋိညာဉ်ကို မဖောက်မပြန်သော မင်းဘုရင်ဖြစ်သည့် ဖခင်တော်ကို ကြည့်ပါလော့။ ဓမ္မတရားရှိသော အရှင်သည် ယနေ့တင်ပင် သင့်အား ယုဝရာဇ (မင်းအုပ်ချုပ်ရေးအမွေဆက်ခံ) အဖြစ် အဘိသေက ပေးတော်မူလိမ့်မည်။

Verse 25

दत्तमासनमालभ्य भोजनेन निमन्त्रितः।मातरं राघवः किञ्चिद्व्रीडात्प्रसार्याञ्जलिमब्रवीत्।।।।

မယ်တော်က အစာစားရန် ဖိတ်ခေါ်သော်လည်း ရာဃဝသည် ပေးထားသော ထိုင်ခုံကို အနည်းငယ်သာ ထိကပ်လေ၏။ ထို့နောက် အနည်းငယ်ရှက်သိမ့်သဖြင့် လက်အုပ်ချီကာ မယ်တော်ထံ မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 26

स स्वभावविनीतश्च गौरवाच्च तदा नतः।प्रस्थितो दण्डकारण्यमाप्रष्टुमुपचक्रमे।।।।

ရာမသည် သဘာဝအားဖြင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သူဖြစ်၍ ထိုအခါ ဂုဏ်ရိုသေကြောင့် ဦးညွှတ်ကာ ဒဏ္ဍကာရဏ္ယ (ဒဏ္ဍကတော) သို့ ထွက်ခွာမည်ဖြစ်သဖြင့် မယ်တော်ထံ ခွင့်ပြုချက်တောင်းရန် စတင်လေ၏။

Verse 27

देवि नूनं न जानीषे महद्भयमुपस्थितम्।इदं तव च दुःखाय वैदेह्या लक्ष्मणस्य च।।।।

အို မယ်တော်ဒေဝီ၊ အမှန်တကယ်ပင် မယ်တော်သည် မသိသေးဟု ထင်ရသည်—ကြောက်မက်ဖွယ် မဟာဘေးအန္တရာယ်တစ်ရပ် ရောက်လာပြီ။ ထိုအရာသည် မယ်တော်၊ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) နှင့် လက္ခမဏတို့အားလည်း ဝမ်းနည်းဒုက္ခကို ဖြစ်စေမည်။

Verse 28

गमिष्ये दण्डकारण्यं किमनेनासनेन मे।विष्टरासनयोग्यो हि कालोऽयं मामुपस्थितः।।।।

ကျွန်ုပ်သည် ဒဏ္ဍကာတောသို့ သွားမည်။ ယခုအခါ ဤအာသနသည် ကျွန်ုပ်အတွက် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။ အကြောင်းမူကား ကျွန်ုပ်သည် ကုသမြက်ခင်းပေါ်က ခင်းတံပိုးပေါ်တွင်သာ ထိုင်သင့်သော ကာလ ရောက်လာပြီ။

Verse 29

चतुर्दश हि वर्षाणि वत्स्यामि विजने वने।मधुमूलफलैर्जीवन्हित्वा मुनिवदामिषम्।।।।

ဆယ့်လေးနှစ်တိုင်တိုင် ကျွန်ုပ်သည် လူကင်းသော တောအုပ်၌ နေထိုင်မည်။ ပျားရည်၊ အမြစ်နှင့် အသီးတို့ဖြင့် အသက်မွေးမည်၊ အသားကို စွန့်လွှတ်မည်—မုနိရဟန်းတစ်ပါးကဲ့သို့။

Verse 30

भरताय महाराजो यौवराज्यं प्रयच्छति।मां पुनर्दण्डकारण्ये विवासयति तापसम्।।।।

မဟာရာဇာသည် ဘရတအား ယုဝရာဇ (အမွေဆက်ခံမင်းသား) အဖြစ် ခန့်အပ်ပေးနေသည်။ ကျွန်ုပ်ကိုမူ ဒဏ္ဍကာတောသို့ ထပ်မံ နေရပ်ပြောင်းစေ၍ တပသဝင်—တပသပြုသော အရှင်တော်ကဲ့သို့ နေထိုင်စေသည်။

Verse 31

स षट्चाष्टौ च वर्षाणि वत्स्यामि विजने वने।आसेवमानो वन्यानि फलमूलैश्च वर्तयन्।।।।

ကျွန်ုပ်သည် လူကင်းမဲ့သော တောအတွင်း၌ ဆယ့်လေးနှစ်တိုင်တိုင် နေထိုင်မည်၊ တော၏အစာဖြစ်သော သစ်သီးနှင့် အမြစ်တို့ဖြင့် အသက်မွေးကာ တောက ပေးသမျှကိုသာ သုံးဆောင်မည်။

Verse 32

सा निकृत्तेव सालस्य यष्टिः परशुना वने।पपात सहसा देवी देवतेव दिवश्च्युता।।।।

ထိုအခါ မြတ်နိုးဖွယ် မဟာဒေဝီသည် ချက်ချင်းလဲကျသွား၏—တောထဲ၌ ပုဆိန်ဖြင့် ဖြတ်ချခံရသော စာလာပင်၏ မောင်းတံကဲ့သို့၊ ကောင်းကင်မှ ကျဆင်းလာသော ဒေဝီတော်ကဲ့သို့။

Verse 33

तामदुःखोचितां दृष्ट्वा पतितां कदलीमिव।रामस्तूत्थापयामास मातरं गतचेतसम्।।।।

ထိုသို့သော ဒုက္ခကို မခံထိုက်သော မိခင်တော်ကို ငှက်ပျောပင်ကဲ့သို့ လဲကျ၍ သတိလစ်နေသည်ကို မြင်သော် ရာမသည် မိခင်တော်ကို ထူထောင်၍ မြှောက်တင်လေ၏။

Verse 34

उपावृत्त्योत्थितां दीनां बडबामिव वाहिताम्।पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं विममर्श च पाणिना।।।।

မြေပြင်ပေါ် လှိမ့်လဲပြီးနောက် ထ၍လာသောအခါ များစွာဒုက္ခရောက်ကာ—ဝန်ကို ဆွဲရသဖြင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်သော မြင်းမကဲ့သို့—ကိုယ်အင်္ဂါအားလုံး ဖုန်မှုန့်ကြောင့် မွဲညိုနေသဖြင့် ရာမသည် လက်ဖြင့် နူးညံ့စွာ ပွတ်သပ်၍ သက်သာစေ하였다။

Verse 35

सा राघवमुपासीनमसुखार्ता सुखोचिता।उवाच पुरुषव्याघ्रमुपशृण्वति लक्ष्मणे।।।।

သုခနှင့်ထိုက်တန်သော်လည်း ဒုက္ခကြောင့် နှိပ်စက်ခံနေရသော ကောသလျာဒေဝီသည် အနီး၌ ထိုင်နေသော လူတို့အနက် ကျားသဖွယ်မြတ်သော ရာဃဝ (ရာမ) ထံသို့ မိန့်ကြားလေ၏၊ လက္ခမဏသည်လည်း နားထောင်နေ၏။

Verse 36

यदि पुत्र न जायेथा मम शोकाय राघव।न स्म दुःखमतो भूयः पश्येयमहमप्रजाः।।।।

အို သားရေ၊ အို ရာဃဝ! မင်းက ငါ့အတွက် ဒီဝမ်းနည်းမှုကို ယူဆောင်လာမည့်အဖြစ် မမွေးဖွားခဲ့လျှင်၊ ငါသည် သားမရှိသော မိန်းမဖြစ်နေသော်လည်း ဒီထက်ကြီးမားသော ဒုက္ခကို မမြင်ရပါလိမ့်မည်။

Verse 37

एक एव हि वन्ध्याया श्शोको भवति मानसः।अप्रजाऽस्मीति सन्तापो न ह्यन्यः पुत्र विद्यते।।।।

သားရေ၊ သားမရနိုင်သော မိန်းမတစ်ယောက်၏ စိတ်ထဲတွင် ဝမ်းနည်းမှုတစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်—“ငါ့မှာ သားမရှိ” ဟူသော ပူလောင်နာကျင်မှုပင် ဖြစ်၍၊ ထိုထက်မက တူညီနိုင်သော ဒုက္ခမရှိပါ။

Verse 38

न दृष्टपूर्वं कल्याणं सुखं वा पतिपौरुषे।अपि पुत्रे ऽपि पश्येयमिति रामाऽस्थितं मया।।।।

အို ရာမ၊ အဖေတော် အာဏာရှိစဉ်က ငါသည် ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာ သို့မဟုတ် ပျော်ရွှင်မှုကို မမြင်ဖူးပါ။ ငါသည် သားတော် အာဏာရလာသည့်အခါ ထိုအရာကို မြင်ရမည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်တစ်ခုတည်းနဲ့သာ ကိုယ်ကို ထိန်းထားခဲ့သည်။

Verse 39

सा बहून्यमनोज्ञानि वाक्यानि हृदयच्छिदाम्।अहं श्रोष्ये सपत्नीनामवराणां वरा सती।।।।

ငါသည် မိဖုရားအကြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ငါ့ထက်ငယ်သော မိဖုရားအခြားများထံမှ စိတ်မချမ်းသာစေသော၊ နှလုံးသားကို ခွဲထွင်းသကဲ့သို့သော စကားများစွာကို ကြားရမည်။

Verse 40

अतो दुःखतरं किं नु प्रमदानां भविष्यति।मम शोको विलापश्च यादृशोऽयमनन्तकः।।।।

မိန်းမတို့အတွက် ဤထက်ပို၍ ဆင်းရဲဒုက္ခကြီးမားသည့်အရာ ရှိပါမည်လော။ ငါ၏ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်းသည် ဤသို့ပင် အဆုံးမရှိ အနန္တဖြစ်၏။

Verse 41

त्वयि सन्निहितेऽप्येवमहमासं निराकृता।किं पुनः प्रोषिते तात ध्रुवं मरणमेव मे।।।।

ချစ်သားရေ၊ သင်ရှိနေသော်လည်း ငါကို ထုတ်ပယ်ထားသကဲ့သို့ ဆက်ဆံခံရ၏။ သင်သည် နေရပ်မှခွာ၍ အဝေးသို့ နေရပ်ပြောင်းသွားလျှင်တော့ မည်သို့ဖြစ်မည်နည်း—ငါ့အတွက် မုချ သေခြင်းသာ လိုက်လာမည်။

Verse 42

अत्यन्तनिगृहीतास्मि भर्तुर्नित्यमतन्त्रिता।परिवारेण कैकेय्या स्समा वाप्यथवाऽवरा।।।।

ငါသည် အလွန်အမင်း ချုပ်နှောင်ခံရပြီး၊ ခင်ပွန်း၏အာဏာအောက်တွင် အမြဲတမ်း မိမိအလိုမရှိဘဲ နေရ၏။ ကေကေယီ၏ အစေခံတို့နှင့် တန်းတူ သို့မဟုတ် ထို့ထက်တောင် နိမ့်ကျသကဲ့သို့ ဆက်ဆံခံရ၏။

Verse 43

योऽहि मां सेवते कश्चिदथवाप्यनुवर्तते।कैकेय्याः पुत्रमन्वीक्ष्य स्वश्चि जनो नाभिभाषते।।।।

ငါကို အစေခံသူ သို့မဟုတ် ငါ့ဘက်ကို လိုက်ပါသူ မည်သူမဆို၊ ကေကေယီ၏ သားကို မြင်ပြီးနောက်—ငါ့ကိုယ်ပိုင်လူများပင်—ငါနှင့် စကားမပြောတော့ကြ။

Verse 44

नित्यक्रोधतया तस्याः कथं नु खरवादितत्।कैकेय्या वदनं द्रष्टुं पुत्र शक्ष्यामि दुर्गता।।।।

သားရေ၊ ငါသည် ဤသို့ အပျက်အစီးအခြေအနေ၌ ကေကေယီ၏ မျက်နှာကို မည်သို့ကြည့်နိုင်မည်နည်း—အမြဲတမ်း ဒေါသထွက်နေပြီး စကားပြောလည်း ကြမ်းတမ်းသူမဟုတ်လော။

Verse 45

दश सप्त च वर्षाणि जातस्य तव राघवअतितानि प्रकाङ्क्षन्त्या मया दुःखपरिक्षयम्।।।।

အို ရာဃဝ၊ သင်၏ မွေးဖွားခြင်း (အရွယ်ရောက်လာခြင်း) မှစ၍ ဆယ့်ခုနှစ်နှစ် ကာလ လွန်ခဲ့ပြီ။ ထိုကာလတစ်လျှောက်လုံး ငါသည် ငါ့ဒုက္ခ အဆုံးသတ်မည့်နေ့ကို မျှော်လင့်တမ်းတနေခဲ့၏။

Verse 46

तदक्षयं महद्दुःखं नोत्सहे सहितुं चिरम्।विप्रकारं सपत्नीनामेवं जीर्णाऽपि राघव।।।।

ထို့ကြောင့် အို ရာဃဝ၊ ငါသည် အိုမင်းလာပြီဖြစ်သော်လည်း အဆုံးမရှိသော ဒုက္ခကြီးကို ကြာကြာ မခံနိုင်တော့၊ ထို့ပြင် မယားအပြိုင်တို့၏ အရှက်ခွဲနှိမ့်ချမှုကိုလည်း မခံနိုင်တော့။

Verse 47

अपश्यन्ती तव मुखं परिपूर्णशशिप्रभम्।कृपणा वर्तयिष्यामि कथं कृपणजीविकाम्।।।।

လပြည့်ကဲ့သို့ ပြည့်ဝတောက်ပသော သင်၏မျက်နှာကို မမြင်ရဘဲ ငါကဲ့သို့ ကံဆိုးသူသည် ဤဆင်းရဲသောဘဝကို မည်သို့ ဆက်လက်အသက်ရှင်နိုင်မည်နည်း။

Verse 48

उपवासैश्च योगैश्च बहुभिश्च परिश्रमैः।दुःखं संवर्धितो मोघं त्वं हि दुर्गतया मया।।।।

အစာရှောင်ခြင်းများ၊ ယောဂကျင့်စဉ်များနှင့် ပင်ပန်းခက်ခဲမှုများစွာဖြင့် ငါသည် သင်ကို အခက်အခဲကြီးစွာဖြင့် ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့၏။ သို့သော် ယခုတော့ အိုက်၊ ငါ၏ကံဆိုးမှုကြောင့် အားလုံးသည် အလဟသဖြစ်သကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 49

स्थिरं तु हृदयं मन्ये ममेदं यन्न दीर्यते।प्रावृषीव महानद्या स्पृष्टं कूलं नवाम्भसा।।।।

ငါ၏နှလုံးသည် အလွန်တင်းမာခိုင်မာလှသည်ဟု ထင်ရ၏၊ အကြောင်းမှာ မကွဲမပျက်သေး။ မိုးရာသီ၌ မြစ်ကြီး၏ ကမ်းပါးသည် ရေကြီးသစ်များ ထိခိုက်လာသော်လည်း မပြိုကျသကဲ့သို့ပင်။

Verse 50

ममैव नूनं मरणं न विद्यतेन चावकाऽशोस्ति यमक्षयेऽमम।यदन्तकोऽद्यैव न मां जिहीर्षति।प्रसह्य सिंहो रुदतीं मृगीमिव।।।।

အမှန်တကယ်ပင် ငါ့ထံသို့ မရဏမလာသကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီး၊ မဆုံးခန်းသော ယမမင်း၏ နယ်ပယ်၌လည်း ငါ့အတွက် နေရာမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ယနေ့တိုင် မရဏ (အန္တက) သည် ငါ့ကို အင်အားဖြင့် မဖမ်းဆီးသေးသည်—ငိုကြွေးနေသော မိခင်မုဆိုးမကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ၊ စင်္ဟာသည် ငိုနေသော မိဒေါကို အတင်းဆွဲယူသကဲ့သို့ပင်။

Verse 51

स्थिरं हि नूनं हृदयं ममायसंन भिद्यते यद्भुवि नावदीर्यते।अनेन दुःखेन च देहमर्पितंध्रुवं ह्यकाले मरणं न विद्यते।।।।

အမှန်တကယ်ပင် ငါ့နှလုံးသည် သံကဲ့သို့ တည်ငြိမ်ခိုင်မာ၍ မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျရောက်သော်လည်း မကွဲမပျက် မပေါက်မပြဲ။ ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် ဤဒုက္ခထဲသို့ အပ်နှံထားရသော်လည်း အချိန်မတိုင်မီ မရဏကို မတွေ့ရ—ဤသည်မှာ သေချာတိကျသည်။

Verse 52

इदं हि दुःखं यदनर्थकानि मेव्रतानि दानानि च संयमाश्च हि।तपश्च तप्तं यदपत्यकारणात्सुनिष्फलं बीजमिवोप्तमूषरे।।।।

ဤသည်ပင် ငါ့ဒုက္ခဖြစ်သည်—ငါ၏ ဝရတ (သစ္စာကတိ) များ၊ ဒါန (လှူဒါန်းမှု) များ၊ သံယမ (ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု) များသည် အဓိပ္ပါယ်မဲ့သွားပြီ။ သားသမီးရရန်အတွက် ငါကျင့်သုံးခဲ့သော တပ (အာသီသ) ပင်လည်း အကျိုးမပေါ်—မြေညံ့မြေခြောက်၌ မျိုးစေ့ချသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 53

यदि ह्यकाले मरणं स्वयेच्छयालभेत कश्चिद्गुरुदुःखकर्शितः।गताहमद्यैव परेतसंसदंविना त्वया धेनुरिवात्मजेन वै।।।।

အကယ်၍ မခံနိုင်သော ဒုက္ခကြောင့် ချေမှုန်းခံရသူတစ်ဦးသည် ကိုယ့်ဆန္ဒဖြင့် အချိန်မတိုင်မီ မရဏကို ရနိုင်မည်ဆိုလျှင်၊ ငါသည် ယနေ့တင်ပင် ပရေလောက၏ စည်းဝေးရာ—ယမမင်း၏ တရားရုံး—သို့ ရောက်သွားမည်။ သင်မရှိလျှင် ငါသည် နွားမတစ်ကောင်ကဲ့သို့ပင်၊ မိမိနွားကလေးမရှိသော နွားမကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 54

अथापि किं जीवितमद्य मे वृथात्वया विना चन्द्रनिभाननप्रभ।अनुव्रजिष्यामि वनं त्वयैव गौस्सुदुर्बला वत्समिवानुकाङ्क्षया।।।।

သို့သော်လည်း ယနေ့ ငါ၏အသက်တာသည် အဘယ်အကျိုးရှိမည်နည်း—လပြည့်ကဲ့သို့ တောက်ပသော မျက်နှာရှင်မ၊ သင်မရှိလျှင် အလုံးစုံ အလဟသ ဖြစ်၏။ ငါသည် သင်နှင့်အတူ တောသို့လိုက်မည်၊ အားနည်းသော မိခင်နွားက မိမိနွားကလေးကို ချစ်ခင်တမ်းတ၍ လိုက်သကဲ့သို့။

Verse 55

भृशमसुखममर्षिता तदाबहु विललाप समीक्ष्य राघवम्।व्यसनमुपनिशम्य सा महत्सुतमिव बद्धमवेक्ष्य किन्नरी।।।।

ထို့နောက် သူမသည်—ဒုက္ခအလွန်ပြင်းထန်၍ မခံမရပ်နိုင်သော အမျက်နှင့်အတူ—ရာဃဝကိုမြင်သော် အကြာကြီး ငိုကြွေးလျက်ရှိ၏။ မဟာဘေးအန္တရာယ်ကို ကြားသိပြီးနောက် သူမသည် ချည်နှောင်၍ ဖမ်းဆီးထားသော အရွယ်ရောက်သားကို ကြည့်သကဲ့သို့ ကိန္နရီကဲ့သို့ သူ့ကို စိုက်ကြည့်၏။