Sarga 104

Verse 1

तं तु राम स्समाश्वास्य भ्रातरं गुरवत्सलम्।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे।।।।

ထိုနောက် အကြီးအကဲတို့ကို ဆရာကဲ့သို့ ချစ်ခင်လေးစားသော ညီအစ်ကို ဘရတကို ရာမသည် သက်သာစေ၍ လက္ခမဏနှင့်အတူ ထိုညီအစ်ကိုကို မေးမြန်းစုံစမ်းရန် စတင်하였다။

Verse 2

किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया।यस्मात्त्वमागतो देशमिमं चीरजटाजिनः।।।।

သင်ပြောခဲ့သောစကားသည် အဘယ်အရာနည်းဟု ငါကြားလို၏။ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် သင်သည် ဤဒေသသို့ လာရောက်သနည်း၊ သစ်ခွံဝတ်ရုံဝတ်ကာ၊ ဇဋာဆံပင်ထုံးထား၍၊ သမင်အရေကိုလည်း ခြုံထားသနည်း။

Verse 3

यन्निमित्तमिमं देशं कृष्णाजिनजटाधरः।हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि।।।।

အဘယ်အကြောင်းကြောင့် သင်သည် အနက်ရောင် သမင်အရေကို ဝတ်ဆင်၍ ဆံပင်ကို ဇဋာချည်ထားကာ နန်းတော်ကို စွန့်ပြီး ဤဒေသသို့ ဝင်ရောက်လာသနည်း။ ထိုအကြောင်းအရာအားလုံးကို ငါ့အား ပြောကြားသင့်၏။

Verse 4

इत्युक्तः कैकयीपुत्रः काकुत्स्थेन महात्मना।प्रगृह्य बलवद्भूयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।।।।

ဤသို့ မဟာအတ္တမ ကာကုတ္သ္ထ (ရာမ) မှ မိန့်ကြားတော်မူသဖြင့် ကေကေယီ၏သား ဘရတသည် လက်အုပ်ချီ၍ စိတ်ကိုခိုင်မာစွာ စုစည်းကာ ဤစကားကို လျှောက်တင်၏။

Verse 5

आर्यं तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम्।गत: स्वर्ग महाबाहुः पुत्रशोकाभिपीडितः।।।।

အရှင်မြတ်တော်မူပါစေ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ လက်တံခွန်အားကြီးသော ဖခင်တော်သည် အရှင်ကို စွန့်ခွာ၍ အလွန်ခက်ခဲသော အမှုကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် သားအပေါ် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် နှိပ်စက်ခံကာ သုဝဏ္ဏ (svarga) သို့ ကြွသွားတော်မူ၏။

Verse 6

स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परन्तप।चकार सा महत्पापमिदमात्मयशोहरम्।।।।

အို ရာမ၊ ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသူ။ ကျွန်ုပ်၏ မိခင် ကေကေယီသည် မိန်းမတစ်ဦး၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဤအလွန်ကြီးမားသော အပြစ်ကို ကျူးလွန်ခဲ့ပြီး မိမိ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကောင်းကို ဖျက်ဆီးစေသော အမှုဖြစ်၏။

Verse 7

सा राज्यफलमप्राप्य विधवा शोककर्शिता।पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम।।।।

နန်းတော်၏ “အကျိုးफल” ကို မရရှိဘဲ မုဆိုးမဖြစ်၍ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေသော ကျွန်ုပ်၏ မိခင်သည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်သော နရကသို့ ကျရောက်လိမ့်မည်။

Verse 8

तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि।अभिषिञ्चस्व चाद्येव राज्येन मघवानिव।।।।

အရှင်၏ ကျွန်တော်အဖြစ် ရပ်တည်နေသော ကျွန်ုပ်အပေါ် ကရုဏာပြုရန် အရှင်တော်မူသင့်၏။ ယနေ့တင်ပင် မဂ္ဂဝန် (အိန္ဒြ) ကဲ့သို့ နန်းတော်အာဏာဖြင့် အဘိသေက ခံယူတော်မူပါ။

Verse 9

इमाः प्रकृतय स्सर्वा विधवा मातरश्च याः।त्वत्सकाशमनुप्राप्ता प्रसादं कर्तुमर्हसि।।।।

ဤပြည်သူအပေါင်းတို့နှင့် မုဆိုးမမိခင်များလည်း သင့်ထံသို့ ရောက်လာကြပြီ။ ထို့ကြောင့် သင်သည် သူတို့၏ ဆုတောင်းမေတ္တာကို ကရုဏာဖြင့် ချီးမြှင့်ပေးသင့်ပါသည်။

Verse 10

तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि मानद।राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान्सुहृदः कुरु।।।।

အို ဂုဏ်သိက္ခာပေးတော်မူသောအရှင်၊ မှန်ကန်သော အဆက်အနွယ်စဉ်အတိုင်း—ထို့ပြင် အရှင်နှင့်လည်း သင့်တော်သဖြင့်—ဓမ္မအတိုင်း နိုင်ငံတော်ကို လက်ခံတော်မူ၍ မေတ္တာရှိသော မိတ်ဆွေသုဟൃദတို့၏ ဆန္ဒများကို ပြည့်စုံစေတော်မူပါ။

Verse 11

भवत्वविधवा भूमि स्समग्रा पतिना त्वया।शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा।।।।

အရှင်ကို အုပ်စိုးရှင်အဖြစ် ရရှိသဖြင့် မြေကြီးတစ်ပြင်လုံးသည် မုဆိုးမမဖြစ်စေပါစေ; သန့်ရှင်းကြည်လင်သော လမင်းကြောင့် ဆောင်းဦးညကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်ပါစေ။

Verse 12

एभिश्च सचिवैस्सार्धं शिरसा याचितो मया।भ्रातु शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि।।।।

ကျွန်ုပ်သည် ခေါင်းငုံ့၍—ဤအမတ်များနှင့်အတူ—အရှင်ထံ တောင်းပန်ပါ၏။ အရှင်ရှေ့တွင် ညီအဖြစ်၊ တပည့်အဖြစ်၊ ကျွန်အဖြစ် ရပ်နေသော ကျွန်ုပ်အား ကရုဏာတော်ကို ပြုတော်မူပါ။

Verse 13

तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं प्रकृतिमण्डलम्।पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुमर्हसि।।।।

ထို့ကြောင့် လူတို့အတွင်း ကျားသမားတော်မူသောအရှင်၊ ဤပြည်သူအစုအဝေးတစ်ရပ်လုံး—အမြဲတမ်းတည်ရှိသော၊ ဘိုးဘွားအမွေဆက်ခံလာသော၊ ဂုဏ်ပြုခံရသော စည်းကမ်းအစဉ်အလာ—ကို မလွန်ကျူးသင့်ပါ။

Verse 14

एवमुक्त्वा महाबाहु स्सबाष्पः कैकयीसुतः।रामस्य शिरसा पादौ जग्राह भरत: पुन:।।।।

ဤသို့ဆိုပြီးနောက် လက်မောင်းကြီးသော ဘရတ—ကေကေယီ၏သား၊ မျက်ရည်ဝဲလျက်—ခေါင်းငုံ့ကာ ရာမ၏ ခြေတော်ကို ထပ်မံ ဆုပ်ကိုင်လေ၏။

Verse 15

तं मत्तमिव मातङ्गं निःश्वसन्तं पुन पुनः।भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदमब्रवीत्।।।।

ရာမသည် မိမိညီ ဘရတကို—အကြိမ်ကြိမ် နက်ရှိုင်းစွာ အသက်ရှူထုတ်နေ၍ မတ်တန်ဆင်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေသူကို—ဖက်ကာ ထိုသို့ မိန့်တော်မူ၏။

Verse 16

कुलीन:सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रतः।राज्यहेतोः कथं पापमाचरेत्त्वद्विधो जनः।।।।

အမျိုးမြတ်၍ သတ္တိသမာဓိပြည့်စုံ၊ တေဇောဓာတ်တောက်ပကာ သစ္စာဝတ်ကို ထိန်းသိမ်းသူဖြစ်သော သင်ကဲ့သို့သူသည် နိုင်ငံတော်အတွက် အပြစ်ကို မည်သို့ ပြုနိုင်မည်နည်း။

Verse 17

न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन।न चापि जननीं बाल्यात्त्वं विगर्हितुमर्हसि।।।।

အို ရန်သူနှိမ်နင်းသူ၊ သင်၌ အလွန်သေးငယ်သည့် အပြစ်အနာအဆာတစ်စုံတစ်ရာကိုပင် ငါမမြင်ရ။ ထို့ပြင် ကလေးဆန်သော စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် မိခင်ကိုလည်း မပြစ်တင်သင့်။

Verse 18

कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदाऽनघ।उपपन्नेषु दारेषु पुत्रेषु च विधीयते।।।।

အို ပညာကြီး၍ အပြစ်ကင်းသူ၊ သာသနာကျမ်းများတွင် သင်ကြားထားသည်မှာ—ဇနီးများနှင့် သားများသည် သင့်လျော်သည့် အနေအထား၌ တည်မြဲပြီးနောက်၊ အကြီးအကဲတို့သည် ထိုသူတို့အပေါ် မိမိဆန္ဒအတိုင်း စီမံဆောင်ရွက်နိုင်သည်ဟူ၏။

Verse 19

वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याता: सौम्य साधुभिः।भार्याः पुत्राश्च शिष्याश्च त्वमनुज्ञातुमर्हसि।।।।

အို နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ၊ လောကရှိ သာဓုသူတော်ကောင်းတို့က မိမိတို့၏ ဇနီး၊ သားသမီးနှင့် တပည့်တို့ကို သဘောထားသကဲ့သို့—တရားမှန်ကန်သော လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် နေထိုင်သူများအဖြစ်—ကျွန်ုပ်တို့ကိုလည်း ထိုသို့ သတ်မှတ်ခွင့်ပြုပါ။

Verse 20

वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम्।राज्ये वाऽपि महाराजो मां वासयितुमीश्वरः।।।।

အေးမြသဘောရှိသူရေ၊ ငါသည် တော၌ သစ်ခွံဝတ်ရုံနှင့် သမင်အရေခြုံကာ နေရမည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အတွင်း၌ နေရမည်ဖြစ်စေ—ငါ့ကို ထိုသို့နေထိုင်စေမည့် အာဏာသည် မဟာရာဇာတော်တစ်ပါးတည်း၌သာ ရှိ၏။

Verse 21

यावत पितरि धर्मज्ञे गौरवं लोकसत्कृतम्।तावद्धर्मभृतां श्रेष्ठ जनन्यामपि गौरवम्।।।।

ဓမ္မကိုထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ဓမ္မကိုသိမြင်၍ လောကကလည်း ဂုဏ်ပြုလေးစားသော အဖေတော်အား ပေးအပ်သည့် ဂုဏ်ရည်ဂုဏ်သိက္ခာကဲ့သို့ပင် မိခင်တော်အားလည်း ထိုတူညီသော ဂုဏ်ကို ပေးအပ်သင့်၏။

Verse 22

एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव।मातापितृभ्यामुक्तोऽहं कथमन्यत्समाचरे।।।।

ရာဃဝ (ဘရတ) ရေ၊ ဓမ္မ၌တည်ကြည်သော မိဘနှစ်ပါး—မိခင်နှင့် အဖေတော်—က ငါ့အား “တောသို့ သွားလော့” ဟု မိန့်ကြားထား၏။ ထို့ကြောင့် ငါသည် အခြားနည်းဖြင့် မည်သို့ ပြုမူနိုင်မည်နည်း။

Verse 23

त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम्।वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा।।।।

သင်သည် အယောဓျာ၌ ပြည်သူတို့က ဂုဏ်ပြုလေးစားသည့်အတိုင်း နိုင်ငံတော်ကို ရယူကာ အုပ်ချုပ်ရမည်။ ငါမူကား သစ်ခွံဝတ်ရုံဝတ်ဆင်၍ ဒဏ္ဍကတော၌ နေထိုင်ရမည်။

Verse 24

एवं कृत्वा महाराजो विभागं लोकसन्निधौ।व्यादिश्य च महातेजा दिवं दशरथो गतः।।।।

ဤသို့ လူထုရှေ့မှောက်တွင် မဟာဘုရင်သည် အပိုင်းအဝေကို ခွဲဝေသတ်မှတ်ပြီး၊ ထို့နောက် အမိန့်တော်ကို ထုတ်ပြန်ကာ တေဇောဓာတ်တောက်ပသော ဒဿရထမင်းကြီးသည် နတ်ပြည်သို့ ကြွသွားတော်မူ၏။

Verse 25

स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव।पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि।।।।

ဓမ္မစိတ်ရှိသော ဘုရင်—သင်၏ ကမ္ဘာလောက၏ ဆရာတော်တူသော အဖခင်—သည် အတည်ပြုသင့်သော စံနှုန်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အဖခင်က သင့်အား ပေးအပ်ထားသော အပိုင်းကို လက်ခံ၍ ခံစားသုံးစွဲရန် သင်သည် ထိုက်တန်၏။

Verse 26

चतुर्दश समास्सौम्य दण्डकारण्यमाश्रितः।उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना।।।।

အို မေတ္တာနူးညံ့သူ၊ ငါသည် ဆယ့်လေးနှစ်တိုင်တိုင် ဒဏ္ဍကာတော၌ ခိုလှုံနေမည်။ ထို့ပြင် မဟာစိတ်ရှိသော အဖခင်က ပေးအပ်ထားသည့် ငါ၏ အပိုင်းကို ပြည့်စုံအောင် ခံယူ၍ ပြုမည်။

Verse 27

यदब्रवीन्मां नरलोकसत्कृतः पिता महात्मा विबुधाधिपोपमः।तदेव मन्ये परमात्मनो हितं न सर्वलोकेश्वर भावमप्ययम्।।।।

လူတို့အကြား ဂုဏ်ပြုခံရ၍ နတ်မင်းတော်နှင့်တူသကဲ့သို့ မဟာစိတ်ရှိသော အဖခင်က ငါ့အား မိန့်ကြားသမျှကို ငါသည် မိမိအတွက် အမြင့်ဆုံးအကျိုးဟုသာ ယုံကြည်၏။ ဤအမိန့်တော်သည် လောကအပေါင်း၏ အရှင်၏ အလိုတော်ကဲ့သို့ ဖြစ်သဖြင့် မပျက်မကွက် တည်မြဲစေရမည်။