
सीतारावणसंवादः — Ravana Reveals Himself; Sita Affirms Rama’s Dharma
अरण्यकाण्ड
ဤသရဂ၌ အထူးတင်းမာသော အတည်ပြု-အမည်ဖော် ဆွေးနွေးခန်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ရာဝဏသည် ပရိဗ္ရာဇက (လှည့်လည်သီလရှင်/တောင်းစားသူ) အဖြစ် မျက်နှာဖုံးဝတ်ကာ ဝိုင်ဒေဟီ စီတာကို မေးမြန်းပြီး အတိഥိဓမ္မ—ဧည့်သည်ကို အဖြေမပေးဘဲ မထားသင့်ခြင်း—၏ လူမှု-သီလဖိအားကို အသုံးချသည်။ စီတာသည် မိမိကိုယ်ကို ဇနကမင်း၏ သမီး၊ ရာမ၏ ဓမ္မဇနီးဟု မိတ်ဆက်ကာ တောဝင်ခြင်း၏ အစဉ်အလာကို ရှင်းပြသည်—အဘိသေက ပြင်ဆင်မှု၊ ကေကေယီ၏ ဆုတောင်းနှစ်ပါး၊ ရာမ၏ မကြောက်မရွံ့ လက်ခံမှု၊ လက္ခမဏ၏ သစ္စာရှိလိုက်ပါမှု။ ထို့နောက် ‘ဧည့်သည်’ ကို အနားယူရန် ဖိတ်ခေါ်ကာ ရာမသည် တောထွက်ပစ္စည်းများ ယူဆောင်၍ ပြန်လာမည်ဟု မျှော်လင့်နေသည်—ပြန်လည်ခိုးယူမည့်သူအပေါ် ပေးသည့် အလွန်အမင်း အပြန်အလှန်ဆန်သော ဧည့်ဝတ်ပြုမှုဖြစ်သည်။ စီတာက သူ၏ အမည်၊ ဂိုတရ၊ ရည်ရွယ်ချက်ကို မေးသော် ရာဝဏသည် မျက်နှာဖုံးကို ချွတ်၍ မိမိကို ရာဝဏ၊ ရက္ခသတို့၏ အရှင်ဟု ကြေညာသည်။ လင်္ကာ၏ ဂုဏ်သရေကို ဂုဏ်ယူကာ စီတာကို မိဖုရားအဖြစ်၊ အမှုထမ်းများနှင့် အပျော်ဥယျာဉ်များကို ပေးမည်ဟု ဆွဲဆောင်သည်။ စီတာသည် ဓမ္မနှင့် ကဗျာဆန်သော အကြောင်းပြချက်များဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ငြင်းပယ်သည်—ရာမ၏ ဂုဏ်ရည် (သစ္စာ၊ ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု၊ ခိုလှုံရာကဲ့သို့သော ခေါင်းဆောင်မှု) ကို ချီးမွမ်းကာ ရာဝဏနှင့် ရာမကို ဥပမာအလွှာလိုက် (မြေခွေးနှင့် ခြင်္သေ့၊ ချိုင့်နှင့် သမုဒ္ဒရာ၊ ရွှေနှင့် ခဲ) ဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ပြသည်။ ရာဝဏ၏ လိုချင်မှုသည် မဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးမည့် အလိုဆန္ဒဟု သတ်မှတ်သည်။ အဆုံးတွင် စီတာသည် ပြင်းထန်သော စကားများကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာတုန်လှုပ်သွားပြီး ရာဝဏက မိမိ၏ မျိုးရိုး၊ အင်အားနှင့် လုပ်ရပ်များကို ပြောကာ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ပိုမိုတင်းကျပ်စေသည်။
Verse 1
रावणेन तु वैदेही तदा पृष्टा जिहीर्षता।परिव्राजकरूपेण शशंसात्मानमात्मना।।3.47.1।।
ထိုအခါ ဝိုင်ဒေဟီကို ရာဝဏ—လှည့်လည်သီလရှင်ပုံစံဖြင့် ဖမ်းဆီးခေါ်ယူရန် ရည်ရွယ်ကာ—မေးမြန်းသဖြင့် စီတာသည် မိမိအကြောင်းကို မိမိစကားဖြင့် ပြောကြား하였다။
Verse 2
ब्राह्मणश्चातिथिश्चायमनुक्तो हि शपेत माम्।इति ध्यात्वा मुहूर्तं तु सीता वचनमब्रवीत्।।3.47.2।।
“ဤသူသည် ဗြာဟ္မဏလည်းဖြစ်၊ ဧည့်သည်လည်းဖြစ်၏။ မဖြေဘဲထားလျှင် အမှန်တကယ် ကျွန်မကို ကျိန်စာတင်နိုင်သည်” ဟု ခဏမျှစဉ်းစားပြီးနောက် စီတာက ပြောကြား하였다။
Verse 3
दुहिता जनकस्याहं मैथिलस्य महात्मनः।सीता नाम्नास्मि भद्रं ते रामभार्या द्विजोत्तम।।3.47.3।।
အို ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ—ငါသည် မိသီလာ၏ မဟာမင်း ဇနက မဟာတမ၏ သမီးဖြစ်၍ နာမည်မှာ စီတာ၊ သီရိရာမ၏ ဓမ္မဇနီး ဖြစ်၏။
Verse 4
उषित्वा द्वादश समा इक्ष्वाकुणां निवेशने।भुञ्जाना मानुषान्भोगान्सर्वकामसमृद्धिनी।।3.47.4।।
အိက္ရှဝါကူတို့၏ နိဝေသန၌ ဆယ့်နှစ်နှစ် နေထိုင်ပြီးနောက်၊ လူ့လောက၏ သာယာမှုများကို ခံစားခဲ့သည်—လောကီဆန္ဒအလုံးစုံ ပြည့်စုံကြွယ်ဝလျက်။
Verse 5
ततस्त्रयोदशे वर्षे राजामन्त्रयत प्रभुः।अभिषेचयितुं रामं समेतो राजमन्त्रिभिः।।3.47.5।।
ထို့နောက် ဆယ့်သုံးနှစ်မြောက်တွင် အာဏာရှင် မင်းကြီးသည် ရာဇမန်တရိများနှင့်အတူ ရာမအား အဘိသေက (ရာဇဘိသေက) ပြုရန် အကြံပေးဆွေးနွေး하였다။
Verse 6
तस्मिन्सम्भ्रियमाणे तु राघवस्याभिषेचने।कैकेयी नाम भर्तारमार्या सा याचते वरम्।।3.47.6।।
ရာဃဝ၏ အဘိသေက (နန်းတင်) အတွက် ပြင်ဆင်နေစဉ်တွင် မြတ်နိုးဖွယ် မိဖုရား ကေကေယီ သည် မိမိ၏ ခင်ပွန်းထံမှ ဆုတောင်းတစ်ပါးကို တောင်းခံလေ၏။
Verse 7
प्रतिगृह्य तु कैकेयी श्वशुरं सुकृतेन मे।मम प्रव्राजनं भर्तुर्भरतस्याभिषेचनम्।।3.47.7।।द्वावयाचत भर्तारं सत्यसन्धं नृपोत्तमम्।
ကျွန်ုပ်၏ ကုသိုလ်ကံကြောင့် မိမိ၏ ယောက္ခမင်းထံမှ ကတိတော်ကို ရရှိထားပြီးဖြစ်သဖြင့် ကေကေယီသည် စကားတည်ကြည်သော မင်းမြတ်ထံ၌ ဆုတောင်းနှစ်ပါးကို တောင်းလေ၏—ကျွန်ုပ်၏ ခင်ပွန်း (ရာမ) ကို နိရ္ဗာသ (ပြည်နှင်) စေခြင်းနှင့် ဘရတကို အဘိသေက (နန်းတင်) စေခြင်း။
Verse 8
नाद्य भोक्ष्ये न च स्वप्स्ये न पास्येच कथञ्चन।।3.47.8।।एष मे जीवितस्यान्तो रामो यद्यभिषिच्यते।
“ယနေ့ ငါ မစားမသောက်၊ မအိပ်မနား၊ မည်သို့မျှ ရေတစ်စက်တောင် မသောက်တော့; ရာမ အဘိသေက ခံရလျှင် ဤသည်ပင် ငါ့အသက်၏ အဆုံးဖြစ်လိမ့်မည်” ဟုဆို၏။
Verse 9
इति ब्रुवाणां कैकेयीं श्वशुरो मे स मानदः।।3.47.9।।अयाचतार्थैरन्वर्थैर्न च याञ्चां चकार सा।
ကေကေယီ ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ် ကျွန်ုပ်၏ ယောက္ခမင်း—ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော မင်း—သည် သင့်လျော်သော အဖိုးတန်ပစ္စည်းများကို ပေးအပ်ကမ်းလှမ်းသော်လည်း နាងမခံယူဘဲ မိမိ၏ တောင်းဆိုမှုကို မရပ်တန့်ခဲ့ချေ။
Verse 10
मम भर्तामहातेजा वयसा पञ्चविंशकः।।3.47.10।।अष्टादश हि वर्षाणि मम जन्मनि गण्यते।
ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်းသည် တေဇာကြီးမား၍ အသက် နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်ရှိသည်။ ကျွန်မအတွက်မူ မွေးဖွားကတည်းက ဆယ့်ရှစ်နှစ်ဟု ရေတွက်ကြသည်။
Verse 11
रामेति प्रथितो लोके गुणवान्सत्यवान्शुचिः।।3.47.11।।विशालाक्षो महाबाहुस्सर्वभूतहिते रतः।
ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်းသည် “ရာမ” ဟု လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသူ—ဂုဏ်သီလပြည့်ဝ၊ သစ္စာတည်၊ သန့်ရှင်းသူ; မျက်လုံးကျယ်၍ လက်မောင်းကြီးခိုင်—သတ္တဝါအပေါင်း၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက် အမြဲတမ်း အားထုတ်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 12
कामार्तस्तु महातेजाः पिता दशरथस्स्वयम्।।3.47.12।।कैकेय्याः प्रियकामार्थं तं रामं नाभ्यषेचयत्।
သို့ရာတွင် ဒသရထမင်းကြီးကိုယ်တိုင်—တေဇာကြီးမားသော်လည်း—အလိုတဏှာနှင့် ချစ်ကပ်မှုကြောင့် မျက်ကွယ်သွားကာ၊ ကైကေယီ၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းလိုသဖြင့် ရာမကို ရာဇာဘိသေက မပြုနိုင်ခဲ့။
Verse 13
अभिषेकाय तु पितुस्समीपं राममागतम्।।3.47.13।।कैकेयी मम भर्तारमित्युवाच धृतं वचः।
အဘိသေက မင်္ဂလာအတွက် ကျွန်မ၏ခင်ပွန်း ရာမသည် မိဘတော်အနီးသို့ ရောက်လာသောအခါ ကေကေယီက မလှုပ်မရှား ခိုင်မာသောစကားကို ပြောကြား하였다။
Verse 14
तव पित्रा समाज्ञप्तं ममेदं शृणु राघव।।3.47.14।।भरताय प्रदातव्यमिदं राज्यमकण्टकम्।
အို ရာဃဝ၊ ကျွန်မထံမှ နားထောင်ပါ။ သင်၏ဖခင်တော်က အတားအဆီးမရှိသော ဤနိုင်ငံတော်ကို ဘရတထံ ပေးအပ်ရမည်ဟု အမိန့်တော်ချထားသည်။
Verse 15
त्वया हि खलु वस्तव्यं नव वर्षाणि पञ्च च।।3.47.15।।वने प्रव्रज काकुत्स्थ पितरं मोचयानृतान्।
အမှန်တကယ် သင်သည် တောတွင်း၌ ကိုးနှစ်နှင့် ထပ်မံ ငါးနှစ် နေရမည်။ အို ကာကုတ်သ္ထ၊ နိရ္ဗာသသို့ ထွက်ခွာ၍ ဖခင်တော်ကို မုသာမှ လွတ်မြောက်စေပါ။
Verse 16
तथेत्युक्त्वा च तां रामः कैकेयीमकुतोभयः।।3.47.16।।चकार तद्वचस्तस्या मम भर्ता दृढव्रतः।
ကျွန်မ၏ခင်ပွန်း ရာမသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ သစ္စာဝန်ကို ခိုင်မြဲစွာ ထိန်းသိမ်းသူဖြစ်၍ ကေကေယီအား “အဲဒီလိုပဲ” ဟု ဆိုကာ သူမ၏စကားကို အကောင်အထည်ဖော်하였다။
Verse 17
दद्यान्न प्रतिगृह्णीयात्सत्यं ब्रूयान्न चानृतम्।।3.47.17।।एतद्ब्राह्मण रामस्य ध्रृवं व्रतमनुत्तमम्।
အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဤသည်မှာ ရာမ၏ မပြောင်းလဲသော အထူးမြတ်ဆုံး သစ္စာဝန်ဖြစ်သည်—ပေးရမည်၊ မယူရ; သစ္စာကို ပြောရမည်၊ မုသာကို မပြောရ။
Verse 18
तस्य भ्राता तु द्वैमात्रो लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्।।3.47.18।।रामस्य पुरुषव्याघ्रस्सहायस्समरेरिहा।
ရာမ၌ အမိကွဲညီတော် အလွန်သတ္တိရှိသူ လက္ခမဏာဟူသောသူ ရှိ၏—လူတို့အတွင်း ကျားကဲ့သို့—စစ်မြေ၌ အဖော်အကူဖြစ်ကာ ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းသူ ဖြစ်၏။
Verse 19
स भ्राता लक्ष्मणो नाम धर्मचारी दृढव्रतः।।3.47.19।।अन्वगच्छद्दनुष्पाणिः प्रव्रजन्तं मया सह।
အဲဒီညီတော် လက္ခမဏာဟူသောသူသည် ဓမ္မကိုလိုက်နာသူ၊ သစ္စာကတိ၌ မခွဲမခွာတည်ကြည်သူ ဖြစ်၍ လက်၌ လေးကိုင်ကာ ငါနှင့်အတူ တောထွက်သွားသော ရာမနောက်သို့ လိုက်ပါသွား၏။
Verse 20
जटी तापसरूपेण मया सह सहानुजः।।3.47.20।।प्रविष्टो दण्डकारण्यं धर्मनित्यो जितेन्द्रियः।
ရာမသည်—ဓမ္မ၌ အမြဲတည်ကြည်၍ အင်ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူထားသူ—ဆံပင်ကို ဂျဋာချည်ကာ တပသီရုပ်ဖြင့် ငါနှင့်အတူ ညီတော်နှင့်ပါ ဒဏ္ဍကာရဏ်တောသို့ ဝင်ရောက်သွား၏။
Verse 21
ते वयं प्रच्युता राज्यात्कैकेय्यास्तु कृते त्रयः।।3.47.21।।विचरामो द्विजश्रेष्ठ वनं गम्भीरमोजसा।
အို ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်ရေ၊ ကైကေယီကြောင့် ငါတို့သုံးယောက်ကို နိုင်ငံတော်မှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီး ယခု ဤနက်ရှိုင်းသောတော၌ သတ္တိမလျော့ဘဲ အားမာန်ဖြင့် လှည့်လည်နေကြ၏။
Verse 22
समाश्वस मुहूर्तं तु शक्यं वस्तुमिह त्वया।।3.47.22।।आगमिष्यति मे भर्ता वन्यमादाय पुष्कलम्।रुरून्गोधा न्वराहांश्च हत्वाऽदायाऽमिषान्बहून्।।3.47.23।।
ခဏလောက် စိတ်ကိုသက်သာစေ၍ နေပါ; ဒီမှာ နေနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်မ၏ခင်ပွန်းက တောထဲမှ အစားအစာနှင့် လိုအပ်သည့်အရာများကို များစွာယူဆောင်ကာ ပြန်လာမည်။
Verse 23
समाश्वस मुहूर्तं तु शक्यं वस्तुमिह त्वया।।3.47.22।।आगमिष्यति मे भर्ता वन्यमादाय पुष्कलम्।रुरून्गोधा न्वराहांश्च हत्वाऽदायाऽमिषान्बहून्।।3.47.23।।
သမင်၊ ဂိုဓာ (ကြောင်တောင်) နှင့် တောဝက်တို့ကို သတ်ပြီးနောက်၊ အသားမျိုးစုံကို အလွန်ပေါများစွာ ယူဆောင်ပြန်လာမည်။
Verse 24
स त्वं नाम च गोत्रञ्च कुलं चाचक्ष्व तत्त्वतः।एकश्च दण्डकारण्ये किमर्थं चरसि द्विज।।3.47.24।।
ထို့ကြောင့် အို ဗြဟ္မဏ၊ သင်၏ အမည်၊ ဂိုထ္ရ (မျိုးရိုး) နှင့် မိသားစုဝင်္သကို အမှန်အတိုင်း ပြောပါလော့။ ထို့ပြင် ဤ ဒဏ္ဍက တောအုပ်၌ အဘယ်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တစ်ယောက်တည်း လှည့်လည်နေသနည်း?
Verse 25
एवं बृवन्त्यां सीतायां रामपत्न्यां महाबलः।प्रत्युवाचोत्तरं तीव्रं रावणो राक्षसाधिपः।।3.47.25।।
စီတာ—ရာမ၏ ဇနီး—ဤသို့ ပြောဆိုနေစဉ်၊ ရက္ခသတို့၏ အရှင် အင်အားကြီး ရာဝဏသည် နာကျင်စေသော စကားဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 26
येन वित्रासिता लोकास्सदेवासुरपन्नगाः।अहं तु रावणो नाम सीते रक्षोगणेश्वरः।।3.47.26।।
အို စီတာ၊ ငါ၏ အမည်မှာ ရာဝဏ ဖြစ်၏—ရက္ခသတပ်ဖွဲ့တို့၏ အရှင်တော် ဖြစ်၏။ ငါကြောင့်ပင် လောကများသည် ဒေဝ၊ အဆုရ နှင့် နာဂတို့နှင့်တကွ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ကြ၏။
Verse 27
त्वां तु काञ्चनवर्णाभां दृष्ट्वा कौशेयवासिनीम्।रतिं स्वकेषु दारेषु नाधिगच्छाम्यनिन्दिते।।3.47.27।।
သို့သော် အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော မိန်းမရေ၊ ရွှေရောင်တောက်ပ၍ ပိုးဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော သင်ကို မြင်လိုက်ရသဖြင့် ငါသည် ကိုယ့်ဇနီးများအပေါ်၌ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်မှု မတွေ့နိုင်တော့။
Verse 28
बह्वीनामुत्तमस्त्रीणामाहृतानामितस्ततः।सर्वासामेव भद्रं ते ममाग्रमहिषी भव।।3.47.28।।
အရပ်ရပ်မှ ငါယူဆောင်လာသော မြင့်မြတ်သည့် မိန်းမများ များစွာအနက်၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ—သူတို့အားလုံးထက် အထွတ်အမြတ် မဟာမဟိသီအဖြစ် ငါ၏ ရှေ့တန်းမိဖုရား ဖြစ်လော့။
Verse 29
लङ्कानाम समुद्रस्य मम मध्ये महापुरी।सागरेण परिक्षिस्ता निविष्टा नगमूर्धनि।।3.47.29।।
လင်္ကာဟု အမည်ရသော ငါ၏ မဟာနဂရသည် သမုဒ္ဒရာအလယ်၌ တည်ရှိ၏—သမုဒ္ဒရာက ဝန်းရံထားပြီး တောင်ထိပ်ပေါ်၌ တည်နေ၏။
Verse 30
तत्र सीते मया सार्धं वनेषु विहरिष्यसि।न चास्यारण्यवासस्य स्पृहयिष्यसि भामिनि।।3.47.30।।
အဲဒီမှာ စီတာရေ၊ ငါနှင့်အတူ တောတောင်နှင့် ပျော်ရွှင်ဥယျာဉ်များ၌ လှည့်လည်ပျော်ပါးရမည်; အလှတရားရှိသော မိန်းမရေ၊ ဤတောအရပ်၏ ခက်ခဲသော နေထိုင်မှုကို ထပ်မံ မလိုလားတော့ပေ။
Verse 31
पञ्च दास्यस्सहस्राणि सर्वाभरणभूषिताः।सीते परिचरिष्यन्ति भार्या भवसि मे यदि।।3.47.31।।
စီတာရေ၊ သင်သည် ငါ၏ ဇနီးဖြစ်လာပါက အလှဆင်အာဘရဏာအပြည့်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော အမှုထမ်းမိန်းကလေး ငါးထောင်က သင့်ကို စောင့်ရှောက်ပြုစုကြလိမ့်မည်။
Verse 32
रावणेनैवमुक्ता तु कुपिता जनकात्मजा।प्रत्युवाचानवद्याङ्गी तमनादृत्य राक्षसम्।।3.47.32।।
ရာဝဏ၏စကားကို ထိုသို့ကြားရသော် ဇနက၏သမီး စီတာ—ကိုယ်အင်္ဂါအပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသူ—ဒေါသထွက်ကာ ထိုရက္ခသကို မလေးမစားဘဲ ပြန်လည်တုံ့ပြန်၍ ဆိုလေ၏။
Verse 33
महागिरिमिवाकम्प्यं महेन्द्रसदृशं पतिम्।महोदधिमिवाक्षोभ्यमहं राममनुव्रता।।3.47.33।।
ကျွန်မသည် မိမိ၏ခင်ပွန်း ရာမကို သစ္စာဖြင့်လိုက်နာသူဖြစ်၏—မဟာတောင်ကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက်ခိုင်မြဲ၍ မဟိန္ဒြကဲ့သို့ ဂုဏ်သိက္ခာကြီးမားကာ မဟာသမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ မနှိုးဆော်နိုင်အောင် တည်ငြိမ်သူဖြစ်၏။
Verse 34
सर्वलक्षणसम्पन्नं न्यग्रोधपरिमण्डलम्।सत्यसन्धं महाभागमहं राममनुव्रता।।3.47.34।।
ကျွန်မသည် ရာမကို သစ္စာဖြင့်လိုက်နာသူ—မင်္ဂလာလက္ခဏာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံ၍ နျဂရောဓပင်ကြီးကဲ့သို့ အခြားသူတို့ကို အရိပ်အာဝါသပေးတတ်ကာ သစ္စာကတိ၌ တည်ကြည်၍ ကံကောင်းမြတ်နိုးသူဖြစ်၏။
Verse 35
महाबाहुं महोरस्कं सिंहविक्रान्तगामिनम्।नृसिंहं सिंहसङ्काशमहं राममनुव्रता।।3.47.35।।
ကျွန်မသည် ရာမကို သစ္စာဖြင့်လိုက်နာသူ—လက်မောင်းကြီးခိုင်မာ၍ ရင်ဘတ်ကျယ်ဝန်းကာ စင်္ဟာ၏လှုပ်ရှားသွားလာမှုကဲ့သို့ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်ဝစွာ လျှောက်လှမ်းသူ၊ လူတို့အတွင်း စင်္ဟာတော်တစ်ပါးကဲ့သို့ ဖြစ်၍ စင်္ဟာသဏ္ဌာန် မတားဆီးနိုင်သော အင်အားရှိသူဖြစ်၏။
Verse 36
पूर्णचन्द्राननं रामं राजवत्सं जितेन्द्रियम्।पृथुकीर्तिं महात्मानमहं राममनुव्रता।।3.47.36।।
ကျွန်မသည် မဟာအတ္တမ ရာမကို သစ္စာဖြင့်လိုက်နာသူ—မျက်နှာတော်သည် လပြည့်ကဲ့သို့ ပြည့်ဝလင်းလက်၍ ရာဇဝင်မြင့်မြတ်သော မင်းသားတော်ဖြစ်ကာ အင်ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူထားသူ၊ ကီရ్తိသတင်းသည် အဝေးအနှံ့ ပျံ့နှံ့သူဖြစ်၏။
Verse 37
त्वं पुनर्जम्बुकस्सिंहीं मामिच्छसि सुदुर्लभाम्।नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुमादित्यस्य प्रभा यथा।।3.47.37।।
သင်ကတော့ မြေခွေးသာဖြစ်ပြီး၊ ရခဲလှသော မိန်းမစင်္ဟာမ—ကျွန်မကို လိုချင်နေသည်။ သင်သည် ကျွန်မကို မထိနိုင်၊ နေရောင်တောက်ပမှုကို မည်သူမျှ မထိနိုင်သကဲ့သို့ပင်။
Verse 38
पादपान्काञ्चनान्नूनं बहून्पश्यसि मन्दभाक्।राघपस्य प्रियां भार्यां यस्त्वमिच्छसि रावण।।3.47.38।।
အို ကံဆိုးသော ရာဝဏ! ရာဃဝ၏ ချစ်မြတ်နိုးရသော ဇနီးကို သင်လိုချင်သဖြင့်၊ သင်သည် ရွှေသစ်ပင်များစွာကို မလွဲမသွေ မြင်ရလိမ့်မည်—ပျက်စီးခြင်းနီးကပ်သူတို့ထံ ပေါ်လာသော လှည့်စားနိမိတ်ပင်။
Verse 39
क्षुधितस्य हि सिंहस्य मृगशत्रोस्तरस्विनः।आशीविषस्य मुखाद्दंष्ट्रामादातुमिच्छसि।।3.47.39।।
သင်သည် ဆာလောင်၍ အင်အားကြီးသော စင်္ဟာ—မုရိဂတို့၏ ရန်သူ—၏ ပါးစပ်မှ သွားကို ဆွဲထုတ်လိုသည်။ ထို့ပြင် အဆိပ်ပြင်းမြွေ၏ ပါးစပ်မှလည်း အဆိပ်တံကို ဆွတ်ယူလိုနေသည်။
Verse 40
मन्दरं पर्वतश्रेष्ठं पाणिना हर्तुमिच्छसि।कालकूटं विषं पीत्वा स्वस्तिमान्गन्तुमिच्छसि।।3.47.40।।
သင်သည် တောင်တန်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး မန္ဒရတောင်ကို လက်တစ်ဖက်တည်းဖြင့် မြှောက်ယူလိုသည်။ ထို့ပြင် သေမင်းဆန်သော ကာလကူဋ အဆိပ်ကို သောက်ပြီးနောက်တောင် ကောင်းကင့်ကောင်းမွန်စွာ ထွက်ခွာနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်နေသည်။
Verse 41
अक्षि सूच्या प्रमृजसि जिह्वया लेक्षि च क्षुरम्।राघवस्य प्रियां भार्यां योऽधिगन्तुं त्वमिच्छसि।।3.47.41।।
ရాఃဃဝ (သီရိရာမ) ၏ ချစ်မြတ်နိုးသော မဟာသမီးတော်ကို မတရားလွန်ကျူးလိုခြင်းသည် အပ်ဖြင့် မျက်စိကို ပွတ်သကဲ့သို့၊ လျှာဖြင့် ဓားကွေး၏ အစွန်းကို လျက်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 42
अवसज्य शिलां कण्ठे समुद्रं तर्तुमिच्छसि।सूर्याचन्द्रमसौ चोभौ पाणिभ्यां हर्तुमिच्छसि।।3.47.42।।यो रामस्य प्रियां भार्यां प्रधर्षयितुमिच्छसि।
သင်သည် လည်ပင်းတွင် ကျောက်တုံးချည်ကာ သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကူးလိုသကဲ့သို့၊ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် နေ နှင့် လ ကို တပြိုင်နက် ဖမ်းယူလိုသကဲ့သို့—ဤသို့ပင် ရာမ၏ ချစ်မြတ်နိုးသော မဟာသမီးတော်ကို လွန်ကျူးရန် သင်လိုလားခြင်းဖြစ်၏။
Verse 43
अग्निं प्रज्वलितं दृष्ट्वा वस्त्रेणाहर्तुमिच्छसि।।3.47.43।।काल्याणवृत्तां रामस्य यो भार्यांहर्तुमिच्छसि।
ကောင်းမြတ်သော အကျင့်သီလရှိသည့် ရာမ၏ မဟာသမီးတော်ကို ခိုးယူလိုခြင်းသည် မီးတောက်လောင်နေသည်ကို မြင်ပြီးနောက် အဝတ်ဖြင့် ဖမ်းယူလိုသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 44
अयोमुखानां शूलानामग्रे चरितुमिच्छसि।।3.47.44।।रामस्य सदृशीं भार्यां योऽधिगन्तुं त्वमिच्छसि।
ရာမနှင့် ထိုက်တန်သော မဟာသမီးတော်ကို ပိုင်ဆိုင်လိုခြင်းသည် သံခေါင်းပါသော လှံတံ၏ ထိပ်ချွန်များပေါ်တွင် လျှောက်လိုသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 45
यदन्तरं सिंहशृगालयोर्वने यदन्तरं स्यन्दिनिका समुद्रयोः।सुराग्र्य सौवीरकयोर्यदन्तरं तदन्तरं वै तव राघवस्य च।।3.47.45।।
သင်နှင့် ရాఃဃဝ (ရာမ) အကြား ကွာဟချက်သည် တောထဲရှိ ခြင်္သေ့နှင့် မြေခွေးတောကြားကွာဟချက်ကဲ့သို့၊ သေးငယ်သော ချိုင့်နှင့် သမုဒ္ဒရာကြားကွာဟချက်ကဲ့သို့၊ အကောင်းဆုံးသော အရက်နှင့် ချဉ်သည့် ဆန်ပြုတ်ကြားကွာဟချက်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။
Verse 46
यदन्तरं काञ्चनसीसलोहयोर्यदन्तरं चन्दनवारिपङ्कयोः।यदन्तरं हस्तिबिडालयोर्वने तदन्तरं दाशरथेस्तवैव च।।3.47.46।।
အို ဒဿရထ၏ သားတော် ရာမနှင့် သင်၏ ကွာခြားမှုသည် ရွှေနှင့် ခဲကဲ့သို့၊ စန္ဒနနံ့နှင့် ရွံ့ညစ်ကဲ့သို့၊ တောထဲရှိ ဆင်နှင့် ကြောင်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။
Verse 47
यदन्तरं वायसवैनतेययोर्यदन्तरं मद्गुमयूरयोरपि।यदन्तरं सारसगृध्रयोर्वने तदन्तरं दाशरथेस्तवैव च।।3.47.47।।
အို ဒဿရထ၏ သားတော် ရာမနှင့် သင်၏ ကွာခြားမှုသည် ကော်နှင့် ဂရုဍ (Garuḍa) ကဲ့သို့၊ ရေငှက်နှင့် မယူး (peacock) ကဲ့သို့၊ တောထဲရှိ ဂဠုန်ငှက် (vulture) နှင့် ဟင်္သာ (swan) ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။
Verse 48
तस्मिन्सहस्राक्षसमप्रभावे रामे स्थिते कार्मुकबाणपाणौ।हृतापि तेहं न जरां गमिष्ये वज्रं यथा मक्षिकयावगीर्णम्।।3.47.48।।
မျက်တစ်ထောင်ရှိသော အိန္ဒြာနှင့်တူသည့် အာနုဘော်ရှိသော ရာမသည် လက်၌ မြားနှင့် လေးကို ကိုင်ကာ တည်ကြည်စွာ ရပ်နေသရွေ့၊ ငါကို ခိုးယူသွားစေကာမူ သင်ကြောင့် ငါ မပျက်ယွင်း မညှိုးနွမ်းမည်မဟုတ်၊ ယင်ကောင်က မျိုသော်လည်း စိန်သည် မပျက်စီးသကဲ့သို့ပင်။
Verse 49
इतीव तद्वाक्यमदुष्टभावा सुदुष्टमुक्त्वा रजनीचरं तम्।गात्रप्रकम्पाद्व्यथिता बभूव वातोद्धता सा कदलीव तन्वी।।3.47.49।।
ထိုသို့ စိတ်သန့်ရှင်းသော စီတာသည် မကောင်းသော ညလှည့်သတ္တဝါကို တင်းကျပ်စွာ ပြောဆိုပြီးနောက်၊ ကိုယ်အင်္ဂါများ တုန်ခါသဖြင့် စိတ်ပင်ပန်းဝေဒနာ ဖြစ်လာ၏—ပြင်းထန်သော လေကြောင့် တုန်လှုပ်သည့် ပါးလွှာသော ငှက်ပျောပင်ကဲ့သို့။
Verse 50
तां वेपमानामुपलक्ष्य सीतां स रावणो मृत्युसमप्रभावः।कुलं बलं नाम च कर्म चात्मनः समाचचक्षे भयकारणार्थम्।।3.47.50।।
စီတာ တုန်လှုပ်နေသည်ကို မြင်သော် ရာဝဏ—မရဏနှင့်တူအောင် ကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသူ—ကြောက်ရွံ့စေလိုသောအကြံဖြင့် မိမိ၏ မျိုးရိုး၊ အင်အား၊ အမည်နှင့် လုပ်ရပ်များကို ဖော်ပြပြောဆိုလေ၏။
Sita faces an atithi-dharma pressure point: even suspecting danger, she feels compelled to answer a ‘brahmin-guest’ to avoid the moral risk of leaving him unanswered, which Ravana exploits as an entry into coercive questioning.
The sarga frames dharma as steadfast identity under coercion: Sita’s fidelity (anuvratā), Rama’s truth-vow and self-control, and the refusal to trade virtue for comfort; adharma is portrayed as inherently self-defeating through impossibility metaphors.
Key landmarks include Daṇḍakāraṇya (the exile setting) and Laṅkā (Ravana’s sea-surrounded mountain city). Culturally, the chapter foregrounds parivrājaka/atithi norms, royal consecration (abhiṣeka), and exile-vrata as social institutions.