Sarga 37

Verse 1

तच्छृत्वा राक्षसेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः।प्रत्युवाच महाप्राज्ञो मारीचो राक्षसेश्वरम्।।।।

ရက္ခသမင်း၏စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ စကားပြောရာတွင် ကျွမ်းကျင်၍ အလွန်ပညာရှိသော မာရီချာ သည် ရက္ခသအရှင် ရာဝဏ ကို ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 2

सुलभाः पुरुषा राजन्सततं प्रियवादिनः।अप्रियस्य तु पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः।।।।

အရှင်မင်းကြီး၊ အမြဲတမ်း နားချိုသောစကားကိုသာ ပြောသူများကို လွယ်ကူစွာ တွေ့ရသည်။ သို့သော် မနှစ်သက်စရာဖြစ်သော်လည်း အကျိုးရှိသောစကားကို ပြောသူနှင့် ထိုစကားကို နားထောင်နိုင်သူတို့သည် နှစ်ဦးစလုံး ရှားပါး၏။

Verse 3

न नूनं बुध्यसे रामं महावीर्यं गुणोन्नतम्।अयुक्तचारश्चपलो महेन्द्रवरुणोपमम्।।।।

အမှန်တကယ် သင်သည် ရာမကို မသိမြင်သေးပါ—ဗီရိယကြီးမား၍ ဂုဏ်သတ္တိမြင့်မြတ်ကာ အိန္ဒြာနှင့် ဝရုဏတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သင်သည် စိတ်လှုပ်ရှားလွယ်၍ သတင်းစုံစမ်းရာတွင် ပေါ့လျော့သဖြင့် သူ၏ အမှန်တရားကို မဖမ်းမိနိုင်။

Verse 4

अपि स्वस्ति भवेत्तात सर्वेषां भुवि रक्षसाम्।अपि रामो नासङ्क्रुद्धः कुर्याल्लोकमराक्षसम्।।।।

ချစ်သားရေ၊ မြေပြင်ပေါ်ရှိ ရက္ခသအားလုံးအတွက် ကောင်းကျိုးချမ်းသာ မပျက်မကွက် ရှိနေပါစေ။ အကြောင်းမူကား ရာမသည် အမှန်တကယ် ဒေါသထွက်လာလျှင် လောကကို ရက္ခသမရှိအောင် ပြုနိုင်သည်။

Verse 5

अपि ते जीवितान्ताय नोत्पन्ना जनकात्मजा।अपि सीतानिमित्तं च न भवेद्व्यसनं मम।।।।

ဂနက၏ သမီးတော်သည် သင်၏ အသက်ဆုံးရာအတွက် မမွေးဖွားလာပါစေနှင့်။ ထို့ပြင် စီတာကြောင့် ကျွန်ုပ်အပေါ် မည်သည့်ဘေးအန္တရာယ်မျှ မကျရောက်ပါစေနှင့်။

Verse 6

अपि त्वामीश्वरं प्राप्य कामवृत्तं निरङ्कुशम्।न विनश्येत्पुरी लङ्का त्वया सह सराक्षसा।।।।

သူတို့သည် သင့်ကို အီရှွရ (အရှင်) အဖြစ် ရရှိထားသော်လည်း—ကာမစိတ်က လှုံ့ဆော်၍ ထိန်းမနိုင်သူ—လင်္ကာမြို့သည် သင်နှင့် ရက္ခသတို့နှင့်အတူ မပျက်စီးပါစေနှင့်။

Verse 7

त्वद्विधः कामवृत्तो हि दुश्शीलः पापमन्त्रितः।आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं स राजा हन्ति दुर्मतिः।।।।

သင့်ကဲ့သို့သော မင်း—ကာမစိတ်အောက်တွင် နေထိုင်၍ အကျင့်ပျက်ကွက်ပြီး အပြစ်သို့ ညွှန်ပြသော အကြံဉာဏ်ကို လိုက်နာသူ—သည် မိမိကိုယ်ကို၊ မိမိလူမျိုးကို၊ မိမိနိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်၊ အကြောင်းမှာ စိတ်ဉာဏ်က ကောက်ကွေ့နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 8

न च पित्रा परित्यक्तो नामर्यादः कथञ्चन।न लुब्धो न च दुश्शीलो न च क्षत्रियपांसनः।।।।न च धर्मगुणैर्हीनः कौसल्यानन्दवर्धनः।न तीक्ष्णो न च भूतानां सर्वेषामहिते रतः।।।।

ကောသလျာ၏ အာနန္ဒကို တိုးပွားစေသော ရာမသည် အဖခင်က စွန့်ပစ်ထားသူ မဟုတ်သကဲ့သို့၊ သင့်လျော်မှု၏ အကန့်အသတ်ကိုလည်း မည်သို့မျှ မကျော်လွန်ခဲ့။ သူသည် လောဘမရှိ၊ အကျင့်ဆိုးမရှိ၊ က္ଷတ္တရိယတို့အတွက် အရှက်မဖြစ်။ ဓမ္မနှင့် ကုသိုလ်ဂုဏ်တို့မှ မခွာလှည့်; မကြမ်းတမ်း၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးမဲ့အန္တရာယ်၌ မရောမနှောသူ ဖြစ်သည်။

Verse 9

न च पित्रा परित्यक्तो नामर्यादः कथञ्चन।न लुब्धो न च दुश्शीलो न च क्षत्रियपांसनः।।3.37.8।।न च धर्मगुणैर्हीनः कौसल्यानन्दवर्धनः।न तीक्ष्णो न च भूतानां सर्वेषामहिते रतः।।3.37.9।।

ကောသလျာ၏ အာနန္ဒကို တိုးပွားစေသော ရာမသည် အဖခင်က စွန့်ပစ်ထားသူ မဟုတ်သကဲ့သို့၊ သင့်လျော်မှု၏ အကန့်အသတ်ကိုလည်း မည်သို့မျှ မကျော်လွန်ခဲ့။ သူသည် လောဘမရှိ၊ အကျင့်ဆိုးမရှိ၊ က္ଷတ္တရိယတို့အတွက် အရှက်မဖြစ်။ ဓမ္မနှင့် ကုသိုလ်ဂုဏ်တို့မှ မခွာလှည့်; မကြမ်းတမ်း၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးမဲ့အန္တရာယ်၌ မရောမနှောသူ ဖြစ်သည်။

Verse 10

वञ्चितं पितरं दृष्ट्वा कैकेय्या सत्यवादिनम्।करिष्यामीति धर्मात्मा तात प्रव्रजितो वनम्।।।।

ချစ်ရသူရေ၊ ကေကေယီ၏လှည့်ဖြားမှုကြောင့် အမှန်တရားပြောသော ဖခင်ကို လှည့်စားခံနေရသည်ကို မြင်ပြီး၊ ဓမ္မစိတ်ရှိသော ရာမ သည် “ကျွန်ုပ် ပြုလုပ်မည်” ဟုဆိုကာ တောသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 11

कैकेय्याः प्रियकामार्थं पितुर्दशरथस्य च।हित्वा राज्यं च भोगांश्च प्रविष्टो दण्डकावनम्।।।।

ကေကေယီ၏ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းရန်နှင့် ဖခင် ဒသရထ၏ ကတိစကားကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက်၊ သူသည် နိုင်ငံတော်နှင့် အပျော်အပါးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဒဏ္ဍကတောသို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 12

न रामः कर्कशस्तात नाविद्वान्नाजितेन्द्रियः।अनृतं दुश्श्रुतं चैव नैव त्वं वक्तुमर्हसि।।।।

ချစ်သားရေ၊ ရာမမင်းသည် ကြမ်းတမ်းသူမဟုတ်၊ ပညာမဲ့သူမဟုတ်၊ အာရုံအင်္ဒြိယများကို မထိန်းနိုင်သူလည်း မဟုတ်။ သင်သည် မုသာစကား မပြောသင့်၊ မသေချာမမှန်ကန်သော အကြားအမြင်ဆိုးသတင်းကိုလည်း ပြန်မပြောသင့်။

Verse 13

रामो विग्रहवान् धर्मस्साधुस्सत्यपराक्रमः।राजा सर्वस्य लोकस्य देवानां मघवानिव।।।।

ရာမမင်းသည် ဓမ္မ၏ရုပ်သွင်—သဒ္ဓါရှင် သာဓုမြတ်သူ—အမှန်တရားပေါ်တွင် အင်အားတည်သော သတ္တိရှင်ဖြစ်သည်။ သူသည် လောကအပေါင်းတို့၏ မင်းဖြစ်၍၊ ဒေဝတော်တို့အတွင်း မဃဝန် (အိန္ဒြ) ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 14

कथं त्वं तस्य वैदेहीं रक्षितां स्वेन तेजसा।इच्छसि प्रसभं हर्तुं प्रभामिव विवस्वतः।।।।

သူ၏ကိုယ်ပိုင်တေဇာနှင့် အာနုဘော်က ကာကွယ်ထားသော ဝိုင်ဒေဟီကို သင်က ဘယ်လို အင်အားသုံး၍ လုယူချင်သနည်း။ နေမင်း၏ အလင်းရောင်ကို နေမင်းထံမှ ခွဲထုတ်နိုင်သူ ရှိပါသလား။

Verse 15

शरार्चिषमाधृष्यं चापखङ्गेन्धनं रणे।रामाग्निं सहसा दीप्तं न प्रवेष्टुं त्वमर्हसि।।।।

စစ်မြေပြင်၌ မတားဆီးနိုင်သော ရာမမင်းဟူသော မီးတောက်သည် ရုတ်တရက် လောင်ကျွမ်းလာသောအခါ၊ သင်သည် ထိုမီးထဲသို့ အလျင်အမြန် မဝင်သင့်။ ထိုမီး၏ မီးလျှံများမှာ မြားများဖြစ်၍၊ လောင်စာမှာ လေးနှင့် ဓားဖြစ်၏။

Verse 16

धनुर्व्यादितदीप्तास्यं शरार्चिषममर्षणम्।चापबाणधरं तीक्ष्णं शत्रुसैन्यप्रहारिणम्।।।।राज्यं सुखं च सन्त्यज्य जीवितं चेष्टमात्मनः।नात्यासादयितुं तात रामान्तकमिहार्हसि।।।।

ချစ်သား၊ မင်း၏နိုင်ငံတော်၊ ပျော်ရွှင်မှုတို့ကို စွန့်လွှတ်ပြီး ကိုယ်ချစ်မြတ်နိုးသော အသက်တောင် စွန့်ကာ ဒီမှာ ရာမကို မနီးကပ်ပါနှင့်—ရာမသည် မစ္စျုရာဇာကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ သူ၏ဓနုသည် မီးလောင်တောက်ပ၍ ပါးစပ်ဖွင့်သကဲ့သို့၊ မြားတို့သည် မီးလျှံကဲ့သို့၊ အမျက်တွင် ကြမ်းတမ်း၍ အင်အားစွမ်းရည်မှာ ထက်မြက်ကာ ရန်သူတပ်များကို ချေမှုန်းသူ ဖြစ်သည်။

Verse 17

धनुर्व्यादितदीप्तास्यं शरार्चिषममर्षणम्।चापबाणधरं तीक्ष्णं शत्रुसैन्यप्रहारिणम्।।3.37.16।।राज्यं सुखं च सन्त्यज्य जीवितं चेष्टमात्मनः।नात्यासादयितुं तात रामान्तकमिहार्हसि।।3.37.17।।

ချစ်သား၊ မင်း၏နိုင်ငံတော်၊ ပျော်ရွှင်မှုတို့ကို စွန့်လွှတ်ပြီး ကိုယ်ချစ်မြတ်နိုးသော အသက်တောင် စွန့်ကာ ဒီမှာ ရာမကို မနီးကပ်ပါနှင့်—ရာမသည် မစ္စျုရာဇာကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ သူ၏ဓနုသည် မီးလောင်တောက်ပ၍ ပါးစပ်ဖွင့်သကဲ့သို့၊ မြားတို့သည် မီးလျှံကဲ့သို့၊ အမျက်တွင် ကြမ်းတမ်း၍ အင်အားစွမ်းရည်မှာ ထက်မြက်ကာ ရန်သူတပ်များကို ချေမှုန်းသူ ဖြစ်သည်။

Verse 18

अप्रमेयं हि तत्तेजो यस्य सा जनकात्मजा।न त्वं समर्थस्तां हर्तुं रामचापाश्रयं वने।।।।

ဇနက၏သမီးတော်ကို ပိုင်ဆိုင်သူ၏ တေဇောဓာတ်သည် အတိုင်းမသိ အလွန်ကြီးမား၏။ မင်းသည် သူမကို ဖမ်းဆီးခေါ်ယူနိုင်မည် မဟုတ်၊ အကြောင်းမူကား တောအတွင်း၌ သူမသည် ရာမ၏ဓနုအကာအကွယ်အောက်တွင် ရှိနေသောကြောင့်ပင်။

Verse 19

तस्य सा नरसिंहस्य सिंहोरस्कस्य भामिनी।प्राणेभ्योऽपि प्रियतरा भार्या नित्यमनुव्रता।।।।

တောက်ပလှပသော စီတာသည် လူတို့အနက် စင်္ဟာတော်—ရင်ဘတ်ကျယ်ဝန်း၍ စင်္ဟာကဲ့သို့သော သူ၏ မဟာမိဖုရားဖြစ်၏။ နေ့စဉ်အမြဲ သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာသူဖြစ်ပြီး သူ့အတွက် အသက်ရှူသံထက်ပင် ပို၍ ချစ်မြတ်နိုးရသူ ဖြစ်သည်။

Verse 20

न सा धर्षयितुं शक्या मैथिल्योजस्विनः प्रिया।दीप्तस्येव हुताशस्य शिखा सीता सुमध्यमा।।।।

အိုဇသန် (အင်အားတေဇော) ရှိသူ၏ ချစ်သူ စီတာ—ခါးသေးသွယ်သူ—ကို မည်သူမျှ မစော်ကားနိုင်။ သူမသည် မီးတောက်လောင်နေသော အဂ္ဂိ၏ လှုပ်ရှားလျက် ခုန်ပေါက်သည့် မီးလျှံကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 21

किमुद्यममिमं व्यर्थं कृत्वा ते राक्षसाधिप।दृष्टश्चेत्वं रणे तेन तदन्तं तव जीवितम्।।।।

အို ရက္ခသတို့၏ အရှင်၊ အကျိုးမဲ့သော ကြိုးပမ်းမှုကို အဘယ်ကြောင့် ပြုလုပ်သနည်း။ စစ်မြေပြင်၌ သူက သင်ကို မြင်လျှင် ထိုခဏတည်းက သင်၏ အသက်သည် အဆုံးသတ်လိမ့်မည်။

Verse 22

जीवितं च सुखं चैव राज्यं चैव सुदुर्लभम्।यदीच्छसि चिरं भोक्तुं मा कृथा रामविप्रियम्।।।।

သင်သည် အသက်၊ ချမ်းသာနှင့် ခက်ခဲစွာ ရရှိထားသော နိုင်ငံတော်ကို ရှည်လျားစွာ ခံစားလိုပါက ရာမ၏ မနှစ်သက်မှုကို ဖြစ်စေသော အမှုကို မပြုပါနှင့်။

Verse 23

स सर्वैस्सचिवैस्सार्धं विभीषणपुरोगमैः।मन्त्रयित्वा तु धर्मिष्ठैः कृत्वा निश्चयमात्मनः।।।।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।आत्मनश्च बलं ज्ञात्वा राघवस्य च तत्वतः।।।।हिताहितं विनिश्चित्य क्षमं त्वं कर्तुमर्हसि।

ဝိဘီရှဏ ဦးဆောင်သော ဓမ္မတည်ကြည်သည့် အကြံပေးများနှင့်အတူ မင်းကြီး၏ အမတ်အားလုံးနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး၊ မိမိစိတ်၌ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မြဲစေပါ။ အပြစ်နှင့် အကျိုးဂုဏ်တို့ကို ချိန်တွယ်၍ အင်အားနှင့် အားနည်းချက်ကို သုံးသပ်ပါ—မိမိ၏လည်းကောင်း၊ ရာဃဝ၏လည်းကောင်း အမှန်တကယ်အတိုင်း။ အကျိုးရှိသည်နှင့် အကျိုးမဲ့သည်ကို သေချာခွဲခြားပြီး၊ သင့်လျော်သောအရာကို ပြုလုပ်သင့်သည်။

Verse 24

स सर्वैस्सचिवैस्सार्धं विभीषणपुरोगमैः।मन्त्रयित्वा तु धर्मिष्ठैः कृत्वा निश्चयमात्मनः।।3.37.23।।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।आत्मनश्च बलं ज्ञात्वा राघवस्य च तत्वतः।।3.37.24।।हिताहितं विनिश्चित्य क्षमं त्वं कर्तुमर्हसि।

ဝိဘီရှဏ ဦးဆောင်သော ဓမ္မတည်ကြည်သည့် အကြံပေးများနှင့်အတူ မင်းကြီး၏ အမတ်အားလုံးနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး၊ မိမိစိတ်၌ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မြဲစေပါ။ အပြစ်နှင့် အကျိုးဂုဏ်တို့ကို ချိန်တွယ်၍ အင်အားနှင့် အားနည်းချက်ကို သုံးသပ်ပါ—မိမိ၏လည်းကောင်း၊ ရာဃဝ၏လည်းကောင်း အမှန်တကယ်အတိုင်း။ အကျိုးရှိသည်နှင့် အကျိုးမဲ့သည်ကို သေချာခွဲခြားပြီး၊ သင့်လျော်သောအရာကို ပြုလုပ်သင့်သည်။

Verse 25

अहं तु मन्ये तव न क्षमं रणे समागमं कोसलराजसूनुना।इदं हि भूयश्श़ृणु वाक्यमुत्तमं क्षमं च युक्तं च निशाचरेश्वर।।।।

ကျွန်ုပ်အမြင်အရ၊ ကိုသလမင်း၏ သားတော်နှင့် စစ်မြေပြင်၌ တွေ့ဆုံတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် သင့်အတွက် မသင့်လျော်ပါ။ အို ညခရီးသွား နိသာချရတို့၏ အရှင်၊ သင့်လျော်၍ အကြောင်းညီသော ဤအထူးကောင်းသော စကားကို ထပ်မံနားထောင်ပါ။