Adhyaya 122

Verse 1

विष्णुरुवाच । कुंजलो धर्मपक्षी स इत्युक्त्वा तान्सुतान्प्रति । विरराम महाप्राज्ञः किंचिन्नोवाच तान्प्रति

ဗိဿနုက မိန့်တော်မူသည်—သားတို့အား “ကုဉ္ဇလသည် ဓမ္မကို အတောင်ပံအဖြစ်ထားသော ဓမ္မပက္ခီငှက်ဖြစ်၏” ဟုဆိုပြီးနောက် မဟာပညာရှိသည် တိတ်ဆိတ်သွား၍ သူတို့ထံ ထပ်မံ မည်သည့်စကားမျှ မပြောတော့။

Verse 2

वटाधःस्थो द्विजश्रेष्ठस्तमुवाच महाशुकम् । को भवान्धर्मवक्ता हि पक्षिरूपेण वर्तते

ဗညန်ပင်အောက်၌ ထိုင်နေသော ဒွိဇအထွတ်အမြတ်သည် မဟာရှုကကို မေးလေ၏—“သင်သည် မည်သူနည်း၊ ဓမ္မကို ဟောပြောသူဖြစ်လျက် ငှက်ရုပ်ဖြင့် လှည့်လည်နေသနည်း?”

Verse 3

किं वा देवोऽथ गंधर्वः किं वा विद्याधरो भवान् । कस्य शापादिमां प्राप्तो योनिं कीरस्य पातकीम्

သင်သည် ဒေဝတားလား၊ ဂန္ဓဗ္ဗလား၊ သို့မဟုတ် ဝိဒျာဓရလား။ မည်သူ၏ ကျိန်စာကြောင့် ငှက်တောတား၏ အပြစ်ရှိသော ယိုးနီသို့ ကျရောက်လာသနည်း?

Verse 4

कस्मात्ते ईदृशं ज्ञानं वर्ततेऽतीद्रियं शुक । सुपुण्यस्य तु कस्यापि कस्य वै तपसः फलम्

အို ရှုက၊ အာရုံတို့ကို ကျော်လွန်သော ထူးကဲသည့် ဉာဏ်ပညာကို သင်သည် မည်သို့သော အကြောင်းကြောင့် ပိုင်ဆိုင်သနည်း။ ၎င်းသည် မည်သူ၏ မဟာကုသိုလ်မှ မွေးဖွား၍ မည်သည့် တပဿာ၏ အကျိုးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းသနည်း?

Verse 5

किं वा च्छन्नेन रूपेण अनेनापि महामते । कस्त्वं सिद्धोऽसि देवो वा तन्मे कथय कारणम्

သို့မဟုတ် အို မဟာမတေ၊ သင်သည် ဤရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို အဘယ်ကြောင့် ဖုံးကွယ်ထားသနည်း။ သင်သည် မည်သူနည်း—သိဒ္ဓလား ဒေဝတားလား။ အကြောင်းရင်းကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။

Verse 6

कुंजल उवाच । भोः सिद्ध त्वामहं जाने कुलं ते गोत्रमुत्तमम् । विद्यां तपःप्रभावं च यस्माद्भ्रमसि मेदिनीम्

ကుంఛလက ပြောသည်—“အို သိဒ္ဓ၊ သင့်ကို ကျွန်ုပ် သိပါ၏; သင့်မိသားစုနှင့် အထူးမြတ်သော ဂိုထရကိုလည်း သိပါ၏။ သင်၏ ဝိဒျာနှင့် တပဿာမှ ပေါက်ဖွားသော အာနုဘော်ကိုလည်း သိပြီး၊ ထိုအာနုဘော်ကြောင့် သင်သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသည်”။

Verse 7

सर्वं विप्र प्रवक्ष्यामि स्वागतं तव सुव्रत । उपविश्यासने पुण्ये छायामाश्रयशीतलाम्

အို ဗိပရ (ဗြာဟ္မဏ)၊ သင့်အား အရာအားလုံးကို ငါပြောမည်။ သီလကတိကောင်းသူ၊ ကြိုဆိုပါ၏။ ဤပုဏ္ဏအာသနပေါ်တွင် ထိုင်၍ အေးမြသော အရိပ်၏ ခိုလှုံရာကို ယူလော့။

Verse 8

अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा तस्माज्जज्ञे प्रजापतिः । ब्राह्मणस्तु गुणैर्युक्तो भृगुर्ब्रह्मसमो द्विजः

အဝျက်တ (မထင်ရှားသည့် အရင်း) မှ ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ထိုမှ ပရဇာပတိ မွေးဖွား၏။ ထို့ပြင် ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသော ဗြာဟ္မဏ ဘృဂု သည် ဒွိဇဖြစ်၍ ဘြဟ္မာနှင့် တူညီသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 9

भार्गवो नाम तस्यासीत्सर्वधर्मार्थतत्ववित् । तस्यान्वये भवान्विप्र च्यवनः ख्यातिमान्भुवि

ထိုသူ၌ “ဘားဂဝ” ဟူသော သားတော်ရှိ၍ ဓမ္မအားလုံးနှင့် အර්ထ (လောကီအကျိုး) ၏ တတ္တဝကို သိမြင်သူဖြစ်၏။ ထိုမျိုးရိုးအတွင်း၊ အို ဗိပရ၊ သင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နာမည်ကြီးသော ချျဝန ဖြစ်၏။

Verse 10

नाहं देवो न गंधर्वो नाहं विद्याधरः पुनः । योहं विप्र प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

ငါသည် ဒေဝ မဟုတ်၊ ဂန္ဓဗ္ဗ မဟုတ်၊ ထို့ပြင် ဝိဒ္ယာဓရ မဟုတ်။ အို ဗိပရ၊ ငါသည် ငါဘယ်သူဖြစ်သည်ကို ပြောမည်—ငါပြောသည့်အခါ နားထောင်လော့။

Verse 11

कश्यपस्य कुले जातः कश्चिद्ब्राह्मणसत्तमः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञः सर्वकर्मप्रकाशकः

ကশ্যပ မျိုးရိုး၌ ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ် တစ်ဦး မွေးဖွားလာ၍ ဝေဒနှင့် ဝေဒಾಂಗ တတ္တဝကို သိမြင်သူ၊ ကర్మနှင့် တာဝန်အမှုအရာ အားလုံး၏ မှန်ကန်သော အဓိပ္ပါယ်ကို ထွန်းလင်းပြသူ ဖြစ်၏။

Verse 12

विद्याधरेति विख्यातः कुलशीलगुणैर्युतः । राजमानः श्रिया विप्र आचारैस्तपसा तदा

သူသည် “ဝိဒ္ယာဓရ” ဟူသောနာမဖြင့် ကျော်ကြား၍ မျိုးရိုးမြင့်မြတ်ခြင်း၊ အကျင့်သီလကောင်းခြင်းနှင့် ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်သည်။ အို ဗြာဟ္မဏ! ထိုကာလ၌ သူသည် သြရီ (စိရိသုခ)၊ မှန်ကန်သော အာစာရနှင့် တပဿ (တပ) တို့၏ တေဇောဖြင့် တောက်ပနေ하였다။

Verse 13

संबभूवुः सुतास्तस्य विद्याधरस्य ते त्रयः । वसुशर्मा नामशर्मा धर्मशर्मा च ते त्रयः

ဝိဒ္ယာဓရ၌ သားသုံးယောက် ရှိ하였다။ ထိုသုံးယောက်မှာ ဝသုရှර්မာ၊ နာမရှර්မာ နှင့် ဓර්မရှර්မာ ဟူသော သုံးယောက်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 14

तेषामहं धर्मशर्मा कनिष्ठो गुणवर्जितः । वसुशर्मा मम भ्राता वेदशास्त्रार्थकोविदः

သူတို့အနက် ငါသည် ဓර්မရှර්မာ ဖြစ်၍ အငယ်ဆုံး၊ ဂုဏ်သတ္တိမရှိသူ ဖြစ်သည်။ ငါ့အစ်ကို ဝသုရှර්မာ သည် ဝေဒနှင့် ရှာස්တရတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 15

आचारेण सुसंपन्नो विद्यादिसुगुणैः पुनः । नामशर्मा महाप्राज्ञस्तद्वच्चासीद्गुणाधिकः

သူသည် အာစာရကောင်းမွန်၍ ပြည့်စုံသကဲ့သို့၊ ဗိဒ္ယာ (ပညာ) စသည့် သုဂုဏ်များဖြင့်လည်း ထပ်မံပြည့်ဝ하였다။ နာမရှර්မာ သည် မဟာပညာရှိ ဖြစ်၍၊ အခြားတစ်ဦးလည်း ထိုကဲ့သို့ပင် ဂုဏ်သတ္တိပိုမို မြင့်မား하였다။

Verse 16

अहमेको महामूर्खः संजातः शृणु सत्तम । विद्यानामुत्तमं विप्र भावमर्थं शुभं कदा

အို သီလဝါဒတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ နားထောင်ပါ—ငါတစ်ယောက်တည်း မဟာမိုက်မဲသူ ဖြစ်လာ하였다။ အို ဗြာဟ္မဏ! ပညာတို့အနက် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော မင်္ဂလာရှိသော ဘာဝ (အတွင်းသဘော) နှင့် အဓိပ္ပါယ်-အနှစ်သာရကို ငါသည် မည်သည့်အခါ ရရှိနိုင်မည်နည်း။

Verse 17

न शृणोमि न वै यामि गुरुगेहमनुत्तमम् । ततस्तु जनको मे तु मामेवं परिचिंतयेत्

ကျွန်ုပ်သည် မနားထောင်၊ မသွားလည်း မသွား၊ အထူးမြတ်သော ဆရာ၏အိမ်သို့ မသွားပါ; ထို့ကြောင့် အဖေသည် ကျွန်ုပ်ကို ဤသို့ပင် စဉ်းစားမည်။

Verse 18

धर्मशर्मेति पुत्रस्य नामास्य तु निरर्थकम् । संजातः क्षितिमध्ये तु न विद्वान्मे गुणाकरः

‘ဓမ္မရှရ္မန်’ ဟူသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏သား၏အမည်မှန်ပေမယ့် အဓိပ္ပါယ်မဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။ မြေပြင်ပေါ်တွင် မွေးဖွားလာသော်လည်း ပညာရှိမဟုတ်၊ ဂုဏ်သတ္တိ၏ သိုလှောင်ရာလည်း မဟုတ်။

Verse 19

इति संचिंत्य धर्मात्मा मामुवाच सुदुःखितः । व्रज पुत्र गुरोर्गेहं विद्यार्थं परिसाधय

ဤသို့ စဉ်းစားပြီးနောက် ဓမ္မရှိသူသည် အလွန်ဝမ်းနည်းကာ ကျွန်ုပ်အား ပြော၏— “သားရေ၊ ဆရာ၏အိမ်သို့ သွား၍ ပညာသင်ယူခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သင့်တင့်စွာ ပြီးမြောက်စေပါ။”

Verse 20

एवमाकर्ण्य तत्तस्य पितुर्वाक्यं मयाशुभम् । नाहं तात गमिष्यामि गुरोर्गेहं सुदुःखदम्

အဖေ၏ မင်္ဂလာမကောင်းသော စကားကို ကြားပြီး ကျွန်ုပ်က ပြောသည်— “အဖေ၊ ကျွန်ုပ်သည် ဆရာ၏အိမ်သို့ မသွားပါ; အဲဒီနေရာက အလွန်ဝမ်းနည်းစရာ ဖြစ်သည်။”

Verse 21

यत्र वै ताडनं नित्यं भ्रूभंगादि च क्रोशनम् । अन्नं न दृश्यते तत्र कर्मणा शृणुसत्तम

အမြဲတမ်း ရိုက်နှက်ခြင်းရှိ၍ မျက်ခုံးချိုးကာ အော်ဟစ်ဆူညံနေသော နေရာ၌ အစာအဟာရတောင် မမြင်ရ—သီလရှိသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ ကမ္မ၏ အလုပ်လုပ်ပုံကို နားထောင်ပါ။

Verse 22

दिवारात्रौ न निद्रास्ति नास्ति सुखस्य साधनम् । तस्माद्दुःखमयं तात न यास्ये गुरुमंदिरम्

နေ့ညမခွဲ အိပ်မပျော်နိုင်၊ ပျော်ရွှင်မှုရရန် အထောက်အကူလည်း မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ချစ်သောအဖေ၊ ဒုက္ခပြည့်နေသဖြင့် ဆရာ၏အာရှ్రమသို့ မသွားတော့ပါ။

Verse 23

विद्याकार्यं करिष्ये न क्रीडार्थमहमुत्सुकः । भोक्ष्ये स्वप्स्ये प्रसादात्ते करिष्ये क्रीडनं पितः

ကျွန်တော်သည် ပညာသင်ကြားရေးတာဝန်ကို ဆောင်ရွက်မည်၊ ကစားဖို့သာ စိတ်လှုပ်ရှားနေသူ မဟုတ်ပါ။ သင်၏ကရုဏာကြောင့် စားသောက်အိပ်စက်မည်၊ အဖေ၊ လိုအပ်သလောက် ကစားလည်း ပြုမည်။

Verse 24

डिंभैः सार्द्धं सुखेनापि दिवारात्रमतंद्रितः । मामुवाच स धर्मात्मा मूढं ज्ञात्वा सुदुःखितः

ကလေးငယ်များနှင့်အတူ သက်သာစွာနေထိုင်သော်လည်း သူသည် နေ့ညမခွဲ မပင်ပန်းဘဲ ရှိနေ하였다။ ကျွန်တော် မိုက်မဲ၍ မောဟဖြစ်နေသည်ကို သိသဖြင့် ထိုဓမ္မရှိသူသည် အလွန်ဝမ်းနည်းကာ ကျွန်တော်အား ပြောဆို하였다။

Verse 25

विद्याधर उवाच । मा पुत्र साहसं कार्षीर्विद्यार्थमुद्यमं कुरु । विद्यया प्राप्यते सौख्यं यशः कीर्तिस्तथातुला

ဝိဒျာဓရက ပြောသည်– “သားရေ၊ အလျင်အမြန် မဆင်မခြင် မလုပ်နှင့်။ ပညာအတွက် စိတ်အားထက်သန်စွာ ကြိုးစားပါ။ ပညာကြောင့် ပျော်ရွှင်မှုရပြီး၊ နှိုင်းမရသော ဂုဏ်သတင်းနှင့် ကီရ్తိလည်း ရရှိသည်။”

Verse 26

ज्ञानं स्वर्गश्च मोक्षश्च तस्माद्विद्यां प्रसाधय । पूर्वं सुदुःखमूला तु पश्चाद्विद्या सुखप्रदा

ဉာဏ်ပညာသည် ကောင်းကင်ဘုံနှင့် မောက္ခကို ပေးစွမ်းသည်၊ ထို့ကြောင့် ပညာကို ပြုစုပျိုးထောင်ပါ။ အစတွင် အလွန်ခက်ခဲဒုက္ခ၏ အမြစ်ကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ပညာသည် ပျော်ရွှင်မှုကို ပေးသူ ဖြစ်လာသည်။

Verse 27

तस्मात्साधय पुत्र त्वं विद्यां गुरुगृहं व्रज । पितुर्वाक्यमकुर्वाणो अहमेवं दिनदिने

ထို့ကြောင့် သားရေ၊ ပညာကို အားထုတ်လေ့လာ၍ ဆရာ၏အိမ်သို့ သွားလော့။ အဖေ၏အမိန့်ကို မလိုက်နာလျှင် ငါသည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဤသို့ပင် ဒုက္ခခံနေရမည်။

Verse 28

यत्रयत्र स्थितो नित्यमर्थहानिं करोम्यहम् । उपहासः कृतो लोकैर्ममविप्र प्रकुत्सनम्

ငါသည် မည်သည့်နေရာတွင် နေပါစေ အမြဲတမ်း ဥစ္စာပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို ဖြစ်စေတတ်၏။ လူတို့က ငါ့ကို လှောင်ပြောင်ကြသည်၊ ဟေ ဗြာဟ္မဏ၊ ငါ့ကို မထီမဲ့မြင်ပြုကြသည်။

Verse 29

मम लज्जा समुत्पन्ना जीवनाशकरी तदा । विद्यार्थमुद्यतो विप्र कं गुरुं प्रार्थयाम्यहम्

ထိုအခါ ငါ့အတွင်း၌ အသက်ကိုပင် ဖျက်ဆီးနိုင်သကဲ့သို့ အရှက်တရား ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ဟေ ဗြာဟ္မဏ၊ ပညာအတွက် စိတ်အားထက်သန်သော ငါသည် မည်သည့်ဆရာကို ရှာဖွေ၍ ပန်ကြားရမည်နည်း။

Verse 30

इति चिंतापरो जातो दुःखशोकसमाकुलः । कथं विद्यामहं जाने कथं विंदाम्यहं गुणान्

ထို့ကြောင့် သူသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွင် နစ်မြုပ်ကာ ဒုက္ခနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းတို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးလျက်— “အမှန်တကယ်သော ပညာကို ငါ မည်သို့ သိနိုင်မည်နည်း၊ ဂုဏ်သတ္တိများကို ငါ မည်သို့ ရရှိနိုင်မည်နည်း” ဟု တွေးတော၏။

Verse 31

कथं मे जायते स्वर्गः कथं मोक्षं व्रजाम्यहम् । इत्येवं चिंतयन्विप्र वार्द्धक्यमगमं पुनः

“ငါ့အတွက် ကောင်းကင်ဘုံကို မည်သို့ ရနိုင်မည်နည်း၊ မောက္ခသို့ မည်သို့ သွားရမည်နည်း” ဟု—ဟေ ဗြာဟ္မဏ—ဤသို့ ဆက်လက်တွေးတောနေစဉ် သူသည် ထပ်မံ၍ အိုမင်းခြင်းသို့ လျှောကျသွား၏။

Verse 32

देवतायतने दुःखी उपविष्टस्त्वहं कदा । मद्भाग्यैः प्रेरितः कश्चित्सिद्ध एकः समागतः

တစ်ခါက ငါသည် နတ်ဘုရားအာရုံတော်၌ ဝမ်းနည်းစွာ ထိုင်နေစဉ်၊ ငါ၏ ကံကောင်းမှုကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော စိဒ္ဓ ရှင်ရသေ့တစ်ပါးသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ하였다။

Verse 33

निराश्रयो जिताहारः सदानंदस्तु निःस्पृहः । एकांतमास्थितो विप्र योगयुक्तो जितेंद्रियः

ပြင်ပအထောက်အပံ့များကို မမှီခို၊ အာဟာရကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းချုပ်၊ အတွင်းအာနန္ဒ၌ အမြဲတည်၍ လိုလားတပ်မက်မှုကင်း—ဟေ ဘြာဟ္မဏ—တိတ်ဆိတ်ရာ၌ နေထိုင်ကာ ယောဂ၌ ယုတ်တည်၍ အင်ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူထားသူ။

Verse 34

परब्रह्मणि संलीनो ज्ञानध्यानसमाधिमान् । तमहं संश्रितो विप्र ज्ञानरूपं महामतिम्

ပရဗြဟ္မ၌ လုံးဝပေါင်းစည်းနေ၍ ဉာဏ်၊ ဓျာန်နှင့် သမာဓိတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော—ဟေ ဘြာဟ္မဏ—ဉာဏ်သဘောတရားကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော မဟာမတိ မဟာတ္မာထံ ငါသည် အားကိုးခိုလှုံ하였다။

Verse 35

अहं शुद्धेन भावेन भक्त्या नमितकंधरः । नमस्कृत्य महात्मानं पुरतस्तस्य संस्थितः

စိတ်သန့်ရှင်းသော ဘာဝဖြင့် ဘက္တိတရားအလျောက် လည်ပင်းကို ငုံ့ချ၍၊ ထိုမဟာတ္မာအား နမസ്കာရပြုကာ၊ ငါသည် သူ၏ရှေ့၌ ရပ်နေ하였다။

Verse 36

दीनरूपो ह्यहं जातो मंदभाग्यस्तथा पुनः । तेनाहं पृच्छितो विप्र कस्माद्भवान्प्रशोचति

“ငါသည် သနားဖွယ်အခြေအနေဖြင့် မွေးဖွားလာပြီး၊ ထို့ပြင် ကံအလှည့်အပြောင်းလည်း နည်းပါး၏။ ထို့ကြောင့် ဟေ ဘြာဟ္မဏ၊ သင်သည် အဘယ်ကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသနည်းဟု ငါမေး၏။”

Verse 37

केनाभिप्रायभावेन दुःखमेव भुनक्ति वै । तेनेत्युक्तोस्मि विप्रेंद्र ज्ञानिना योगिना तदा

“ဘယ်လိုရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အတွင်းစိတ်အနေအထားကြောင့် လူတစ်ယောက်က တကယ်ပဲ ဒုက္ခသာကိုပဲ ခံစားရသလဲ?”—အဲဒီအခါ၊ ဗြာဟ္မဏတို့အထဲက အမြတ်ဆုံးရေ၊ ဉာဏ်ရှိသော ယောဂီပညာရှင်က ငါ့ကို ထိုသို့ မေးမြန်းခဲ့သည်။

Verse 38

सुमूढेन मया तस्य पूर्ववृत्तांतमेव हि । तमेवं श्रावितं सर्वं सर्वज्ञत्वं कथं व्रजेत्

ငါသည် အလွန်မိုက်မဲစွာဖြင့် သူ့ကို သူ့ကိုယ်ပိုင် အတိတ်အကြောင်းအရာပဲ ပြန်လည်ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ အားလုံးကို ကြားနာပြီးနောက် သူသည် အလုံးစုံသိခြင်းကို မည်သို့ ရောက်နိုင်မည်နည်း။

Verse 39

एतदर्थं महादुःखी भवान्मम गतिः सदा । स चोवाच महात्मा मे सर्वं ज्ञानस्य कारणम्

ဤအကြောင်းကြောင့် ငါသည် အလွန်ဒုက္ခရောက်နေ၏; သင်သည် အမြဲတမ်း ငါ့၏ အားကိုးရာဖြစ်၏။ ထိုမဟာတ္မာသည် ငါ့အား အရာအားလုံးကို ပြောကြားခဲ့သည်—ဉာဏ်၏ အကြောင်းရင်းနှင့် အခြေခံတည်း။