
पक्ष्युपाख्यानप्रारम्भ (Pakṣyupākhyāna-prārambha)
Jaimini's Questions
ဗျာသ၏ တပည့် ဂျိုင်မိနီသည် မဟာဘာရတ၌ ဖြစ်ပွားသည့် အံ့ဩဖွယ်အကြောင်းအရာများကို မေးမြန်းသည်—ဓမ္မသည် အဘယ်ကြောင့် အခက်အခဲကြုံရသနည်း၊ အဓမ္မသည် အဘယ်ကြောင့် အောင်မြင်သကဲ့သို့ မြင်ရသနည်း၊ ကృష్ణ၏ အလိုတော်နှင့် ကမ္မ၏ အကျိုးဆက်တို့ကို မည်သို့ နားလည်ရမည်နည်း။ ဗျာသသည် သူ့ကို ဗေဒပညာနှင့် ဓမ္မသိမြင်မှုရှိသော ပညာရှိငှက်များထံ သွားရောက်နားထောင်ရန် ညွှန်ကြားပြီး၊ ထိုငှက်များ၏ မူလဇာတိနှင့် အကြောင်းပြချက်များကို ဖော်ပြကာ ပက္ခီဥပချာနာ၏ အစကို ဖွင့်လှစ်သည်။
Verse 1
तपःस्वाध्यायनिरतं मार्कण्डेयं महामुनिम् । व्यासशिष्यो महातेजा जैमिनिः पर्यपृच्छत ॥
ဗျာသ၏ တပည့်ဖြစ်၍ ဓမ္မတေဇ အလွန်ကြီးမားသော ဇိုင်မိနီသည်၊ တပသ (အာစီတ) နှင့် သာသနာကျမ်းများကို လေ့လာခြင်း၌ အလွန်အမင်း အနုမြူတော်မူသော မဟာဋီကာ မာရ္ကဏ္ဍေယ မုနိကို မေးမြန်း하였다။
Verse 2
भगवान् भारताख्यानं व्यासेनोक्तं महात्मना । पूर्णमस्तमलैः शुभ्रैर्नानाशास्त्रसमुच्चयैः ॥
မဟာစိတ်ရှိသော ဗျာသက ပြောကြားခဲ့သည့် ဂုဏ်ထူးမြတ် မဟာဘာရတ ဇာတ်ကြောင်းသည် ပြည့်စုံပြီး—တောက်ပ၍ အပြစ်အနာအဆာကင်း—သဒ္ဓမ္မဗေဒ၏ များစွာသော ခွဲခက်များကို စုစည်းထားသော အကျဉ်းချုပ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
Verse 3
जातिशुद्धिसमायुक्तं साधुशब्दोपशोभितम् । पूर्वपक्षोक्तिसिद्धान्तपरिनिष्ठासमन्वितम् ॥
«မျိုးရိုးသန့်ရှင်းမှုဖြင့် ပြည့်စုံ၍ သင့်လျော်သန့်ရှင်းသော စကားလုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားကာ၊ ပူဝ္ဝပက္ခ (prima facie)၊ စိဒ္ဓာန္တ (အတည်ပြုသတ်မှတ်ချက်) နှင့် နောက်ဆုံးအတည်ပြုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာစွာ ဖော်ပြထားသည်»။
Verse 4
त्रिदशानां यथा विष्णुर्द्विपदां ब्राह्मणो यथा । भूषणानाञ्च सर्वेषां यथा चूडामणिर्वरः ॥
ဗိဿဏုသည် နတ်တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့၊ ဗြာဟ္မဏ (Brāhmaṇa) သည် နှစ်ခြေရှိသတ္တဝါတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထိပ်တင်ရတနာ (crest-jewel) သည် အလှဆင်ပစ္စည်းအားလုံးအနက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့—ဤနေရာတွင် ချီးမွမ်းခံရသူလည်း အထူးထက်မြက်အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။
Verse 5
यथायुधानां कुलिशमिन्द्रियाणां यथा मनः । तथेह सर्वशास्त्राणां महाभारतमुत्तमम् ॥
ဗဇ္ရ (vajra) သည် လက်နက်တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့၊ စိတ်သည် အင်ဒြိယ (အာရုံ) တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့—ဤနေရာတွင် မဟာဘာရတ (Mahābhārata) သည် သာස්တရ (śāstra) အားလုံးအနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။
Verse 6
अत्रार्थश्चैव धर्मश्च कामो मोक्षश्च वर्ण्यते । परस्परानुबन्धाश्च सानुबन्धाश्च ते पृथक् ॥
ဤနေရာတွင် အර්ထ (artha)၊ ဓမ္မ (dharma)၊ ကာမ (kāma) နှင့် မောက္ခ (mokṣa) ကို ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုအကြောင်းအရာများကို အပြန်အလှန်ဆက်နွယ်မှုအရလည်းကောင်း သီးခြားလည်းကောင်း၊ ဆက်စပ်သော အကြောင်းအရာခွဲများနှင့်တကွ ရှင်းလင်းဖော်ထုတ်ထားသည်။
Verse 7
धर्मशास्त्रमिदं श्रेष्ठमर्थशास्त्रमिदं परम् । कामशास्त्रमिदं चाग्र्यं मोक्षशास्त्रं तथोत्तमम् ॥
«ဤသည်မှာ ဓမ္မအကြောင်း အထူးကောင်းမွန်သော သာස්တရဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အර්ထအကြောင်း အမြင့်မြတ်ဆုံးသော သာස්တရဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကာမအကြောင်းလည်း အထင်ကရ သာස්တရဖြစ်ပြီး၊ ထို့အတူ မောက္ခအကြောင်း မလွန်ကဲနိုင်သော သာස්တရလည်း ဖြစ်သည်»။
Verse 8
चतुराश्रमधर्माणामाचारस्थितिसाधनम् । प्रोक्तमेतन्महाभाग वेदव्यासेन धीमता ॥
အို ကံကောင်းမြတ်သူ၊ ဤအရာကို ပညာရှိ ဝေဒ-ဗျာသက သင်ကြားထားသည်။ အာရှရမ် လေးပါး၏ ဓမ္မများတွင် သင့်လျော်သော အကျင့်နှင့် တည်မြဲသော စည်းကမ်းကို ထိန်းသိမ်းရန် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
Verse 9
तथा तात कृतं ह्येतद् व्यासेनोदारकर्मणा । यथा व्याप्तं महाशास्त्रं विरोधैर्नाभिभूयते ॥
ထို့ကြောင့် ချစ်သူရေ၊ ဤအရာကို အကျင့်ကောင်းမြတ်သော ဗျာသက အမှန်တကယ် စီစဉ်ရေးသားထားသည်။ ထိုကြောင့် မဟာကျမ်းကြီးသည် အရာအားလုံးကို ဖုံးလွှမ်းပြီး အပြန်အလှန် ဆန့်ကျင်မှုများကြောင့် မလွှမ်းမိုးခံရ။
Verse 10
व्यासवाक्यजलौघेन कुतर्कतरुहारिणा । वेदशैलावतीर्णेन नीरजस्का मही कृता ॥
ဗျာသ၏ စကားလုံးရေကြီးသည်—မှားယွင်းသော အကြောင်းပြချက်၏ သစ်ပင်များကို ဆွဲယူဖယ်ရှားကာ—ဝေဒတောင်မှ ဆင်းသက်လာသဖြင့် မြေကြီးသည် ဖုန်မှုန့်ကင်းစင်သွားသည် (ဆိုလိုသည်မှာ ရှင်းလင်းသန့်စင်သွားသည်)။
Verse 11
कलशब्दमहाहंसं माख्यानपराम्बुजम् । कथाविस्तीर्णसलिलं कार्ष्ण वेदमहाह्रदम् ॥
“(ဤပုရာဏသည်) သံလွင်မြူးမြူးဖြင့် ကြီးမြတ်သော ဟံသာတော်တစ်ပါးကဲ့သို့၊ သန့်ရှင်းသော ပုံပြင်တော်များ၏ အမြင့်ဆုံး ကြာပန်းကို ဆောင်ထား၏။ ၎င်း၏ ရေသည် ကျယ်ပြန့်သော ဇာတ်ကြောင်းများအဖြစ် ပျံ့နှံ့၍—ဝေဒပညာ၏ မဟာကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်၊ အို ကာရ္ṣṇa။”
Verse 12
तदिदं भारताख्यानं बह्वर्थं श्रुतिविस्तरम् । तत्त्वतो ज्ञातुकामोऽहं भगवन्स्त्वामुपस्थितः ॥
“ဘားရတဟု ခေါ်သော ဤဇာတ်ကြောင်းသည် အဓိပ္ပါယ်များစွာဖြင့် ပြည့်ဝ၍ ဝေဒ၏ ထုတ်ဖော်ပြသမှုကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းကို အမှန်တကယ် (အခြေခံတရားများအရ) နားလည်လိုသဖြင့်၊ အို ကောင်းချီးခံရသူ၊ သင့်ထံသို့ ကျွန်ုပ် ချဉ်းကပ်လာပါသည်။”
Verse 13
कस्मान्मानुषतां प्राप्तो निर्गुणोऽपि जनार्दनः । वासुदेवो जगत्सूतिस्थितिसंयमकारणम् ॥
ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်နေသော ဇနာရ္ဒန (Janārdana) သည် အဘယ်ကြောင့် လူ့အခြေအနေကို ခံယူခဲ့သနည်း။ ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) သည် လောက၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း (သံဟာရ) ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။
Verse 14
कस्माच्च पाण्डुपुत्राणामेका सा द्रुपदात्मजा । पञ्चानां महीषी कृष्णा ह्यत्र नः संशयो महान् ॥
ထို့ပြင် ဒြုပဒ (Drupada) ၏ သမီးတစ်ဦးတည်းဖြစ်သော ကృష్ణာ (Draupadī) သည် ပာဏ္ဍု (Pāṇḍu) ၏ သားငါးဦး၏ မဟာမိဖုရားအဖြစ် အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်လာခဲ့သနည်း။ ဤအချက်၌ ကျွန်ုပ်တို့တွင် သံသယကြီးမားလှသည်။
Verse 15
भेषजं ब्रह्महत्याया बलदेवो महाबलः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन कस्माच्चक्रे हलायुधः ॥
နင်္ဂါးကို ကိုင်ဆောင်သော အင်အားကြီး ဘလရာမ (Balarāma) သည် ဘရဟ္မဏသတ်မှု (brahmahatyā) အပြစ်ကို ဖြေရှင်းရန် အဘယ်ကြောင့် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ (tīrtha) များသို့ ဘုရားဖူးခရီး ထွက်ခဲ့သနည်း။
Verse 16
कथञ्च द्रौपदेयास्तेऽकृतदाराः महारथाः । पाण्डुनाथा महात्मानो वधमापुरनाथवत् ॥
ထို့ပြင် ဒြောပဒီ (Draupadī) ၏ သားများဖြစ်သော မဟာရထားစစ်သူရဲများသည် မင်္ဂလာမဆောင်ရသေးသော်လည်း၊ မြင့်မြတ်စိတ်ရှိသော ပာဏ္ဍု (Pāṇḍu) ၏ သားများကဲ့သို့ အကာအကွယ်မရှိသူများသဖွယ် မည်သို့ သေဆုံးခြင်းကို တွေ့ကြုံခဲ့သနည်း။
Verse 17
एतत्सर्वं विस्तरशो ममाख्यातुमिहार्हसि । भवन्तो मूढबुद्धीनामवबोधकराः सदा ॥
ဤအရာအားလုံးကို ဤနေရာတွင် အပြည့်အစုံ အသေးစိတ်ဖြင့် ကျွန်ုပ်အား ရှင်းပြပေးသင့်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ သင်တို့ (အလေးအမြတ်ပြုသူများ) သည် အမြဲတမ်း နိုးကြားစေသူများဖြစ်၍၊ စိတ်ဉာဏ်ရှုပ်ထွေးသူတို့အား နားလည်မှုကို ပေးဆောင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 18
इति तस्य वचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो महामुनिः । दशाष्टदोषरहितो वक्तुं समुपचक्रमे ॥
ထိုစကားကို ဤသို့ ကြားနာပြီးနောက်၊ အပြစ်အနာအဆာ တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးမှ လွတ်ကင်းသော မဟာရိရှီ မာရကဏ္ဍေယ သည် စကားပြောရန် စတင်하였다။
Verse 19
मार्कण्डेय उवाच क्रियाकालोऽयमस्माकं समप्राप्तो मुनिसत्तम । विस्तरे चापि वक्तव्ये नैष कालः प्रशस्यते ॥
မာရကဏ္ဍေယက ပြောသည်—“အို ရိရှီတို့အနက် အကောင်းဆုံးရေ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကర్తဝယာအတွက် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်သည် ယခု ရောက်လာပြီ။ အရာတစ်ခုကို ရှည်လျားစွာ ရှင်းလင်းရမည်ဆိုလျှင်လည်း ယခုအချိန်သည် ထိုသို့ ရှည်ပြောရန် မချီးမွမ်းထိုက်သော အချိန်မဟုတ်”။
Verse 20
ये तु वक्ष्यन्ति वक्ष्येऽद्य तानहं जैमिने तव । तथा च नष्टसन्देहं त्वां करिष्यन्ति पक्षिणः ॥
“အို ဇိုင်မိနီ၊ ယနေ့ ငါသည် ထိုငှက်တို့ကလည်း ရှင်းပြမည့် အကြောင်းအရာများကိုပင် သင်အား ပြောပြမည်။ ထိုငှက်တို့သည် သင်၏ သံသယကိုလည်း ဖယ်ရှားပေးလိမ့်မည်”။
Verse 21
पिङ्गाक्षश्च विबोधश्च सुपुत्रः सुमुखस्तथा । द्रोणपुत्राः खगश्रेष्ठास्तत्त्वज्ञाः शास्त्रचिन्तकाः ॥
ထို့နောက် ပင်္ဂါက္ခ၊ ဝိဗောဓ၊ စုပုတ္တ၊ ထို့အတူ စုမုခ ဟူသော ဒရောဏ၏ သားတို့ရှိကြ၏။ သူတို့သည် ငှက်တို့အနက် အထူးမြတ်သူများ၊ သစ္စာကို သိသူများ၊ သာස්တရများကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 22
वेदशास्त्रार्थविज्ञाने येषामव्याहता मतिः । विन्ध्यकन्दरमध्यस्थास्तानुपास्य च पृच्छ च ॥
ဝေဒနှင့် သာස්တရတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်သဘောပေါက်ရာတွင် အတားအဆီးမရှိသူများသည် ဝိန္ဓျတောင်တန်း၏ ဂူအလယ်၌ နေထိုင်ကြပြီး၊ လူတို့သည် ထိုသူတို့ကို ပူဇော်ကာ (ဝန်ဆောင်ကာ) မေးမြန်းကြသည်။
Verse 23
एवमुक्तस्तदा तेन मार्कण्डेयेन धीमता । प्रत्युवाचार्षिशार्दूलो विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥
ထိုအခါ ပညာရှိ မာရကဏ္ဍေယျ၏ စကားဖြင့် မေးမြန်းခံရသော် “ရသီတို့အတွင်း ကျားကဲ့သို့သော” မဟာရသီသည် အံ့ဩ၍ မျက်လုံးကျယ်ကာ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 24
जैमिनिरुवाच अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् खगवागिव मानुषी । यत् पक्षिणस् ते विज्ञानमापुरत्यन्तदुर्लभम् ॥
ဇိုင်မိနီက ပြောသည်—“အို ဘြာဟ္မဏ၊ ဤအရာသည် အလွန်အံ့ဖွယ်တည်း—ငှက်တို့၏အသံကဲ့သို့ ပြောသော်လည်း အဓိပ္ပါယ်မှာ လူသား၏အဓိပ္ပါယ်တည်း—ဤငှက်တို့သည် ရယူရန် အလွန်ခက်ခဲသော ဉာဏ်ပညာကို မည်သို့ရရှိခဲ့သနည်း?”
Verse 25
तिर्यग्योन्यां यदि भवस्तेषां ज्ञानं कुतोऽभवत् । कथञ्च द्रोणतनयाः प्रोच्यन्ते ते पतत्रिणः ॥
“သူတို့သည် တိရစ္ဆာန်ဝမ်း၌ မွေးဖွားလာကြလျှင် ထိုကဲ့သို့သော ဉာဏ်ပညာကို မည်သို့ရရှိခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် အတောင်ပံရှိသော ထိုသူတို့ကို ဒရೋဏ၏ သားများဟု အဘယ်ကြောင့် ခေါ်ဆိုကြသနည်း?”
Verse 26
कश्च द्रोणः प्रविख्यातो यस्य पुत्रचतुष्टयम् । जातं गुणवतां तेषां धर्मज्ञानं महात्मनाम् ॥
ထို့ပြင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဒရိုဏဟူသည် မည်သူနည်း။ သူ၏ သားလေးယောက် မွေးဖွားလာကြရာ၌ သီလရှိ၍ မဟာစိတ်ရှိကာ ဓမ္မကို သိမြင်သူများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 27
मार्कण्डेय उवाच शृणुष्वावहितो भूत्वा यद्वृत्तं नन्दने पुरा । शक्रस्याप्यसरसां चैव नारदस्य च सङ्गमे ॥
မာရကဏ္ဍေယျက ပြောသည်—“နန္ဒန၌ အလွန်ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို ငါပြောပြမည်၊ စက္ကရ (အိန္ဒြ)၊ အပ္ဆရာများနှင့် နာရဒ တို့၏ စည်းဝေးရာ၌ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့်အကြောင်းကို သေချာစွာ နားထောင်လော့။”
Verse 28
नारदो नन्दनेऽपश्यत् पुंश्चलीगणमध्यगम् । शक्रं सुराधिराजानं तन्मुखासक्तलोचनम् ॥
နန္ဒန (အိန္ဒြ၏ ပျော်ရွှင်ဥယျာဉ်) အတွင်း၌ နာရဒ မုနိသည် ဒေဝတားတို့၏ အရှင် စက္ကရာ (အိန္ဒြ) ကို မြင်၏။ သူသည် အပျော်အပါးမိန်းမအုပ်စုကြား၌ ထိုင်လျက်၊ သူတို့၏ မျက်နှာများကို မျက်စိဖြင့် တင်းတိမ်စွာ စူးစိုက်ကြည့်နေ၏။
Verse 29
स तेनर्षिवरिष्ठेन दृष्टमात्रः शचीपतिः । समुत्तस्थौ स्वकं चास्मै ददावासनमादरात् ॥
ထိုမုနိအမြတ်က စာချီ၏ အရှင် (အိန္ဒြ) ကို မြင်သည်နှင့်တပြိုင်နက်၊ သူသည် ချက်ချင်းထ၍ လေးစားစွာ မိမိ၏ အာသနကို ပူဇော်အပ်၏။
Verse 30
तं दृष्ट्वा बलवृत्रघ्नमुत्थितं त्रिदशाङ्गनाः । प्रणेमुस्ताश्च देवर्7षि विनयावनताः स्थिताः ॥
ဗြတ္တရကို သတ်သော အင်အားကြီးသူ ထလာသည်ကို မြင်လျှင် ကောင်းကင်မိန်းမများသည် ထ၍ ဦးချကန်တော့ကြ၏။ အို ဒေဝရ္ရှီ၊ သူတို့သည် ဦးခေါင်းချ၍ လေးစားသဖြင့် နှိမ့်ချစွာ ရပ်နေကြ၏။
Verse 31
ताभिरभ्यर्चितः सोऽथ उपविष्टे शतक्रतौ । यथार्हं कृतसम्भाषः कथाश्चक्रे मनोरमाः ॥
သူတို့က ဂုဏ်ပြုကြသဖြင့်၊ ထို့နောက်—စတကရတု (အိန္ဒြ) ထိုင်ပြီးနောက်—သင့်လျော်သော အပြန်အလှန် မင်္ဂလာနှုတ်ဆက်မှုများ ပြုလုပ်ကာ ပျော်ရွှင်ဖွယ် စကားဝိုင်း (ပုံပြင်များ) ကို ဆက်လက်ပြောဆိုလေ၏။
Verse 32
शक्र उवाच ततः कथान्तरे शक्रस्तमुवाच महामुनिम् । देह्याज्ञां नृत्यतामासां तव याभिमतेति वै ॥
စက္ကရာ (အိန္ဒြ) က ဆို၏—စကားဝိုင်းအတွင်း၌ စက္ကရာသည် ထိုမဟာမုနိအား ပြောလေ၏။ “ကျွန်ုပ်အား ခွင့်ပြုပါ—ဤအရာတို့အနက် မည်သည်က သင်၏ စိတ်နှစ်သက်ရာ ဖြစ်သည်ကို မိန့်ကြားပါ။”
Verse 33
रम्भा वा कर्कशा वाथ उर्वश्यथ तिलोत्तमा । घृताची मेनका वापि यत्र वा भवतो रुचिः ॥
“ရမ္ဘါ သို့မဟုတ် ကရ္ကသာ၊ သို့မဟုတ် ဥရ္ဝသီ သို့မဟုတ် တိလောတ္တမာ၊ သို့မဟုတ် ဃృతာချီ သို့မဟုတ် မေနကာ—သင်နှစ်သက်ရာ မည်သူမဆိုကို ရွေးချယ်ပါ။”
Verse 34
एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठो वचो शक्रस्य नारदः । विचिन्त्याप्सरसः प्राह विनयावनताः स्थिताः ॥
သက္ကရ (အိန္ဒြာ) ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး နာရဒ မုနိသည် စဉ်းစားသုံးသပ်ကာ၊ ခေါင်းငုံ့၍ ရိုသေစွာ ရပ်နေသော အပ္ဆရာမများကို မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 35
युष्माकमिह सर्वासां रूपौदार्यगुणाधिकम् । आत्मानं मन्यते या तु सा नृत्यतु ममाग्रतः ॥
ဤနေရာရှိ သင်တို့အားလုံးအနက်၊ အလှအပ၊ သဒ္ဓါရည် (ဂုဏ်သိက္ခာ) နှင့် ကုသိုလ်ဂုဏ်တို့၌ မိမိကိုယ်ကို အထက်မြတ်ဆုံးဟု ထင်မြင်သူ မည်သူမဆို—ငါ့ရှေ့တွင် ကပြပါစေ။
Verse 36
गुणरूपविहीनायाः सिद्धिर्नाट्यस्य नास्ति वै । चार्वधिष्ठानवन्नृत्यं नृत्यमन्यद्विडम्बनम् ॥
အမှန်တကယ်အားဖြင့်၊ နာဋ္ယ (ပြဇာတ်အနုပညာ) သည် သင့်လျော်သော ဂုဏ်ရည်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန် မပါလျှင် အောင်မြင်မှု မရနိုင်။ ဆွဲဆောင်မှုရှိသော အခြေခံမရှိသည့် နృత్య (အက) သည် အကအမှန် မဟုတ်ဘဲ၊ အတုယူ၍ လှောင်ပြောင်သကဲ့သို့သာ ဖြစ်သည်။
Verse 37
तद्वाक्यसमकालं च एकैकास्ता नतास्ततः । अहं गुणाधिका न त्वं न त्वं चान्या अब्रवीदिदम् ॥
ထိုစကားများ ပြောဆိုသည့် ခဏချင်းမှာပင် အခြားသူတို့သည် တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် ဦးညွှတ်ကန်တော့ကြ၏။ ထို့နောက် နាងက ဤသို့ဆို၏—“ငါသည် ဂုဏ်သတ္တိတို့၌ အထက်မြတ်ဆုံးဖြစ်၏; သင်တို့မဟုတ်—သင်တို့သည်လည်း ငါနှင့် မကွာခြားကြ။”
Verse 38
मार्कण्डेय उवाच तासां संभ्रममालोक्य भगवान् पाकशासनः । पृच्छ्यतां मुनिरित्याह वक्ता यां वो गुणाधिकाम् ॥
မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်။ သူတို့၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို မြင်၍ ကောင်းမြတ်သော ပာကရှာသန (အိန္ဒြ) က «အရှင်ရသီကို မေးကြလော့။ သူသည် သင်တို့ထက် ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် မြင့်မြတ်သူဖြစ်၍ သင်တို့အား ပြောပြလိမ့်မည်» ဟု ဆို하였다။
Verse 39
शक्रच्छन्दानुयाताभिः पृष्टस्ताभिः सनारदः । प्रोवाच यत् तदा वाक्यं जैमिने तन्निबोध मे ॥
ရှက္ရ (သက္က) နှင့် ဝေဒမီတာများ လိုက်ပါလာသူတို့က မေးမြန်းသောအခါ၊ သူသည် နာရဒနှင့်အတူ ထိုစကားများကို ပြော하였다။ အို ဂျိုင်မိနီ၊ ထိုအချိန်က ပြောခဲ့သမျှကို ငါထံမှ နားထောင်လော့။
Verse 40
तपस्यन्तं नगेंद्रस्थं या वः क्षोभयते बलात् । दुर्वाससं मुनिश्रेष्ठं तां वो मन्ये गुणाधिकाम् ॥
အရှင်တောင်တော်၏ အရှင်ပေါ်တွင် အထွတ်အမြတ် ရသီ ဒုရ္ဝာသ သာသနာတပသ် ပြုနေစဉ်၊ သင်တို့ကို အင်အားဖြင့် လှုပ်ရှားစေသော သူမကို ငါသည် သင်တို့ထက် သီလနှင့် ထူးချွန်မှု၌ မြင့်မြတ်သူဟု သတ်မှတ်သည်။
Verse 41
मार्कण्डेय उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वा वेपत कन्धराः । अशक्यमेतदस्माकमिति ताश्चक्रिरे कथाः ॥
မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်။ သူ၏စကားကို ကြားသော် သူတို့အားလုံး လည်ပင်းတုန်၍ (ကြောက်ရွံ့ကာ) «ဤအရာသည် ငါတို့အတွက် မဖြစ်နိုင်» ဟု ပြောကြသည်။
Verse 42
तत्राप्सरा वपुर्नाम मुनिक्षोभणगर्विता । प्रत्युवाचाद्य यास्यामि यत्रासौ संस्थितो मुनिः ॥
ထိုနေရာတွင် ရသီများကို နှောင့်ယှက်နိုင်သည့် အင်အားကို မာန်တက်သော ဝပု အမည်ရှိ အပ္စရာသ်က «ယနေ့ ငါသည် ထိုရသီ နေထိုင်ရာသို့ သွားမည်» ဟု ပြန်လည်ဆို하였다။
Verse 43
अद्य तं देहयन्तारं प्रयुक्तेन्द्रियवाजिनम् । स्मरशस्त्रगलद्रश्मिं करिष्यामि कुसारथिम ॥
«ယနေ့ ငါသည် အာရုံခံစားမှုတို့၏ မြင်းများကို မောင်းနှင်သူ၊ စ္မရ (ကာမ) ၏ လက်နက်တို့ကြောင့် ချုပ်ကြိုးများ လျှောကျနေသော ထိုမီးလောင်စေသူကို မကောင်းသော ရထားမောင်းသူအဖြစ် ပြုမည်»။
Verse 44
ब्रह्मा जनार्दनो वापि यदि वा नीललोहितः । तमप्यद्य करिष्यामि कामबाणक्षतान्तरण् ॥
«ဗြဟ္မာဖြစ်စေ၊ ဇနာရ္ဒန (ဗိဿနု) ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နီလာလိုဟိတ (ရုဒြ/ရှီဝ) ပင်ဖြစ်စေ—သူတောင်မှ—ယနေ့ ငါသည် ကာမ၏ မြားဒဏ်ရာအမှတ်ကို ဖယ်ရှားခံရသူ (အလိုဆန္ဒ၏ ဒဏ်ရာမှ လွတ်မြောက်သူ) အဖြစ် ပြုမည်»။
Verse 45
इत्युक्त्वा प्रजगामाथ प्रालेयाद्रिं वपुस्तदा । मुनेस्तपः प्रभावेण प्रशान्तश्वापदाश्रमम् ॥
ထိုသို့ ပြောဆိုပြီးနောက် ထိုအချိန်၌ သူသည် ပရာလေးယာဒြိ (နှင်းတောင်) သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။ ရသီ၏ တပဿာအာနုဘော်ကြောင့် အာရှရမ်သည် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များပင် ငြိမ်းချမ်း၍ သက်သာနေသော နေရာဖြစ်လာ하였다။
Verse 46
स पुंस्कोकिलमाधुर्या यत्रास्ते स महामुनिः । क्रोशमात्रं स्थितातस्मादगायत वराप्सराः ॥
ထိုနေရာ၌ မဟာရသီသည် အထီးကောက်ကူး၏ သီချင်းသံကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော အလယ်တွင် နေထိုင်နေရာ၊ အထူးမြတ်သော အပ္ဆရာများသည် ကရိုးရှ တစ်ကရိုးရှသာ အကွာအဝေးတွင် ရပ်လျက် သီချင်းသံကို ထုတ်လွှင့်၍ သီဆိုကြ하였다။
Verse 47
तद्गीतध्वनिमाकर्ण्य मुनिर्विस्मितमानसः । जगाम तत्र यत्रास्ते सा बाला रुचिरानना ॥
ထိုသီချင်းသံကို ကြားသော် ရသီသည် အံ့ဩမှုဖြင့် စိတ်ပြည့်ဝလျက် မျက်နှာလှပသော မိန်းကလေး ထိုင်နေသော နေရာသို့ သွားရောက်하였다။
Verse 48
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं मुनिः संस्तभ्य मानसम् । क्षोभणायागतां ज्ञात्वा कोपामर्षसन्वितः ॥
အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း လှပသော သူမကို မြင်သောအခါ မုနိသည် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေ하였다။ သူမသည် တပဿာကို နှောင့်ယှက်ရန် လာသည်ကို သိသဖြင့် ဒေါသနှင့် မကျေနပ်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်သွား하였다။
Verse 49
उवाचेदं ततो वाक्यं महर्षिस्तां महातपाः ।
ထို့နောက် မဟာမုနိ၊ အင်အားကြီးသော တပဿီသည် သူမအား ဤစကားများကို ပြော하였다။
Verse 50
यस्माद् दुःखार्जितस्येह तपसो विघ्नकारणात् । आगतासि मदोन्मत्ते मम दुःखाय खेचरि ॥
သင်သည် ဤနေရာသို့ လာရောက်ခဲ့သည်မှာ ငါ အခက်အခဲဖြင့် ဆောင်ရွက်နေသော တပဿာကို အတားအဆီး ဖြစ်စေသောကြောင့်ပင်။ အို မူးယစ်နေသူ၊ အို ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်သူ၊ သင်သည် ငါ၏ ဝမ်းနည်းမှုအတွက် လာရောက်ခဲ့၏။
Verse 51
तस्मात् सुपर्णगोत्रे त्वं मत्क्रोधकलुषीकृता । जन्म प्राप्स्यसि दुष्प्रज्ञे यावद्वर्षाणि षोडश ॥
ထို့ကြောင့် ငါ၏ ဒေါသဖြင့် အညစ်အကြေးကပ်လျက် သင်သည် စုပရဏာ၏ မျိုးရိုး၌ မွေးဖွားခြင်းကို ရရှိလိမ့်မည်။ အို စိတ်မကောင်းသူ၊ သင်သည် ဆယ့်ခြောက်နှစ်တိုင် ထိုသို့ပင် နေရလိမ့်မည်။
Verse 52
निजरूपं परित्यज्य पक्षिणीरूपधारिणी । चत्वारस्ते च तनया जनिष्यन्तेऽधमाप्सराः ॥
သူမသည် မိမိ၏ ယခင်ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို စွန့်၍ မိန်းကလေးငှက်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူလျက်၊ ကျဆုံးသွားသော အပ္ဆရာဖြစ်သူမထံမှ သားလေးယောက် မွေးဖွားလာလိမ့်မည်။
Verse 53
अप्राप्य तेषु च प्रीतिं शस्त्रपूता पुनर्दिवि । वासमाप्स्यसि वक्तव्यं नोत्तरं ते कथञ्चन ॥
သူတို့၏နှစ်သက်မှုကို မရရှိသော်လည်း လက်နက်၏သန့်စင်ခြင်းကြောင့် သင်သည် ထပ်မံ၍ ကောင်းကင်ဘုံ၌ နေထိုင်ခွင့်ကို ရရှိလိမ့်မည်။ သင့်အား ထပ်မံ ပြောစရာ မရှိတော့။
Verse 54
इति वचनमसह्यं कोपसंरक्तदृष्टिश्चलकलबलयां तां मानिनीं श्रावयित्वा । तरलतरतरङ्गां गां परित्यज्य विप्रः प्रथितगुणगणौघां संप्रयाताः खगङ्गाम् ॥
မခံနိုင်လောက်သော စကားများကို မာနကြီးသော မိန်းမထံ ပြောပြီးနောက်—ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲနေကာ၊ သူမကလည်း မရပ်မနား စကားများပြောလျက်ရှိသော်—ဗြာဟ္မဏသည် အမြဲမငြိမ်သော လှိုင်းများတုန်လှုပ်နေသည့် ထိုပြည်ကို စွန့်ခွာကာ၊ ဂုဏ်သတ္တိအစုအဝေးကြီးကို ကျယ်ပြန့်စွာ ချီးမွမ်းကြသော နာမည်ကျော် ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
The chapter foregrounds hermeneutic and ethical doubts raised by Jaimini about the Mahābhārata’s narrative logic—especially divine incarnation, contested marital norms, expiation for grave sin, and seemingly undeserved deaths—while asserting the Bhārata’s status as an all-encompassing puruṣārtha-śāstra.
This Adhyāya does not yet enter a Manvantara catalogue; instead it establishes the Purāṇa’s pedagogical architecture (Mārkaṇḍeya → birds) that will later be used to transmit long-range cosmological and genealogical materials, including Manvantara-related discourse.
Adhyāya 1 is prior to the Devī Māhātmya (Adhyāyas 81–93) and contains no direct Śākta stuti or Devī-centered battle narrative; its relevance is structural, setting the multi-layered frame narrative through which later high-authority Śākta sections are delivered.