Shloka 25
Adhyāya 6: Kaṅka (Yudhiṣṭhira) Seeks Refuge in Virāṭa’s Assembly
“दुर्गे! तुम दुःसह दुःखसे उद्धार करती हो, इसीलिये लोगोंके द्वारा दुर्गा कही जाती हो। जो दुर्गम वनमें कष्ट पा रहे हों, महासागरमें डूब रहे हों अथवा लुटेरोंके वशमें पड़ गये हों, उन सब मनुष्योंके लिये तुम्हीं परम गति हो--तुम्हीं उन्हें संकटसे मुक्त कर सकती हो। महादेवि! पानीमें तैरते समय, दुर्गम मार्गमें चलते समय और जंगलोंमें भटक जानेपर जो तुम्हारा स्मरण करते हैं, वे मनुष्य क्लेश नहीं पाते। तुम्हीं कीर्ति, श्री, धृति, सिद्धि, लज्जा, विद्या, संतति, मति, संध्या, रात्रि, प्रभा, निद्रा, ज्योत्स्ना, कान्ति, क्षमा और दया हो। तुम पूजित होनेपर मनुष्योंके बन्धन, मोह, पुत्रनाश और धननाशका संकट, व्याधि, मृत्यु और सम्पूर्ण भय नष्ट कर देती हो। मैं भी राज्यसे भ्रष्ट हूँ, इसलिये तुम्हारी शरणमें आया हूँ ।। प्रणतश्न यथा मूर्ध्ना तव देवि सुरेश्वरि । त्राहि मां पद्मपत्राक्षि सत्ये सत्या भवस्व न:
durge tvaṁ duḥsaha-duḥkhebhya uddhāraṁ karoti, tasmāl lokaiḥ durgeti kathyase. ye durgame vane kleśaṁ prāpnuvanti, mahāsāgare nimajjanti, athavā taskarāṇāṁ vaśaṁ gatāḥ, teṣāṁ sarveṣāṁ manuṣyāṇāṁ tvam eva paramā gatiḥ—tvam eva tān saṅkaṭāt mocayituṁ śaknoṣi. mahādevi! udake plavamānāḥ, durgamārge gacchantaḥ, araṇyeṣu ca bhrāntāḥ ye tvāṁ smaranti, te manuṣyāḥ kleśaṁ na prāpnuvanti. tvam eva kīrtiḥ śrīḥ dhṛtiḥ siddhiḥ lajjā vidyā santatiḥ matiḥ sandhyā rātriḥ prabhā nidrā jyotsnā kāntiḥ kṣamā dayā ca. tvayā pūjitayā manuṣyāṇāṁ bandhanaṁ mohaḥ putranāśaḥ dhananāśa-saṅkaṭaṁ vyādhiḥ mṛtyuḥ sarvaṁ bhayaṁ ca praṇaśyati. aham api rājyāt bhraṣṭaḥ, tasmāt tava śaraṇaṁ prapannaḥ. praṇataś ca yathā mūrdhnā tava devi sureśvari, trāhi māṁ padmapatrākṣi; satye, satyā bhavasva naḥ.
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို ဒုရ္ဂါမယ်တော်! သည်းမခံနိုင်သော ဒုက္ခမှ သတ္တဝါတို့ကို ကယ်တင်ပေးသောကြောင့် လူတို့က မယ်တော်ကို ‘ဒုရ္ဂါ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ လမ်းမဖြတ်နိုင်သော တောအုပ်တွင် ပင်ပန်းနာကျင်နေသူ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာ၌ နစ်မြုပ်နေသူ၊ သို့မဟုတ် လုယက်သူတို့၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သူတို့အတွက် မယ်တော်တစ်ပါးတည်းသာ အမြင့်ဆုံး အားကိုးရာဖြစ်သည်—ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်စေနိုင်သူလည်း မယ်တော်တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်သည်။ အို မဟာဒေဝီ! ရေထဲတွင် ရုန်းကန်နေစဉ်၊ အန္တရာယ်ပြည့်လမ်းကြမ်းကို လျှောက်နေစဉ်၊ တောထဲတွင် လမ်းပျောက်လှည့်လည်နေစဉ် မယ်တော်ကို သတိရသူတို့သည် ဆင်းရဲကျပ်တည်းမှု မတွေ့ရ။ မယ်တော်သည် ကီर्ति၊ သီရိ၊ သတ္တိတည်ကြည်မှု၊ အောင်မြင်မှု၊ ရှက်ကြောက်မှု၊ ပညာ၊ သားသမီး၊ ဉာဏ်ပညာ၊ ဆည်းဆာ၊ ည၊ အလင်းရောင်၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ လရောင်၊ အလှတရား၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ကရုဏာ ဖြစ်သည်။ မယ်တော်ကို ပူဇော်လျှင် လူတို့၏ ချည်နှောင်မှုနှင့် မောဟ၊ သားဆုံးရှုံးခြင်းနှင့် ဥစ္စာဆုံးရှုံးခြင်း၏ ဘေး၊ ရောဂါ၊ သေခြင်းနှင့် ကြောက်ရွံ့မှု အလုံးစုံကို ဖျက်ဆီးပေးသည်။ ကျွန်ုပ်လည်း နိုင်ငံတော်မှ လွတ်ကျသွားသောကြောင့် မယ်တော်၏ အရိပ်အာဝါသို့ လာရောက်ခိုလှုံသည်။ ခေါင်းကို ငုံ့၍ ပူဇော်ပါ၏—အို ဒေဝီ၊ ဒေဝတို့၏ အရှင်မ၊ ကြာရွက်မျက်စိရှိသူ—ကျွန်ုပ်ကို ကယ်တင်ပါ။ အို သစ္စာတရား၊ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် သစ္စာဖြစ်ပါစေ»။
वैशम्पायन उवाच