Adhyaya 44
कृपकर्णसंवादः (Kṛpa’s Counsel to Karṇa on Deśa-Kāla and Coordinated Strategy)
Upa-parva: Kīcaka-vadha Upaparva (Episode of Kīcaka’s fall and its strategic aftermath)
This chapter is structured as an admonitory discourse by Kṛpa to Karṇa. Kṛpa critiques Karṇa’s recurrent inclination toward harsh, immediate combat decisions, stating that he fails to evaluate the nature of objectives (artha), their consequences (anubandha), and the suitability of means. He argues that many śāstric approaches (naya) exist, and that indiscriminate war is treated as especially blameworthy by learned tradition. The central analytic axis is deśa-kāla: battle joined at the right place and time can yield victory, whereas mistimed engagement becomes fruitless and harmful. Kṛpa then underscores that prudent agents allocate tasks according to capability and circumstance, and he illustrates Arjuna’s exceptional record through a sequence of ‘ekaḥ…’ exempla—solo achievements that include protection of the Kurus, severe disciplines, acquisition of celestial weapons, victories over formidable beings, and feats that establish unmatched martial credibility. Building on this, Kṛpa warns that even Indra would be unfit to face Arjuna in direct combat; those who presume otherwise require ‘remedy’ (a corrective to delusion). He deploys vivid analogies (grasping a serpent’s fang, riding an ungoverned elephant, crossing a blazing fire, swimming with a stone tied to the neck) to characterize reckless confrontation. The chapter concludes with operational guidance: do not act rashly; instead, assemble senior commanders and fight in coordinated formation, likening the intended collective stance to resisting a powerful, weapon-raised adversary.
Chapter Arc: गोहरण के बाद रणभूमि की धूल अभी बैठी भी नहीं कि उत्तरकुमार—जिसने बृहन्नला को सारथि समझकर तिरस्कार किया था—अब उसी के सामने विनीत होकर खड़ा है, और पूछता है: वे पाण्डव कहाँ हैं, जिनकी कथा उसने केवल सुनी थी। → बृहन्नला (अर्जुन) उत्तर के प्रश्नों के उत्तर में एक-एक कर पाण्डवों का यथार्थ परिचय खोलते हैं—युधिष्ठिर, भीम, नकुल, सहदेव और द्रौपदी तक; साथ ही विराटनगर में उनके छद्म-जीवन के पद और कार्य भी बताते हैं। उत्तर के भीतर भय, लज्जा और विस्मय एक साथ उमड़ते हैं—जिसे वह दास समझ बैठा, वही महावीर पार्थ निकला। → उत्तरकुमार अपनी अज्ञानजन्य वाणी के लिए क्षमा माँगता है और अर्जुन के पूर्व-असाध्य कर्मों का स्मरण कर कहता है कि उसका भय मिट गया और अर्जुन के प्रति परम प्रीति जागी; फिर वह अपनी पूर्व प्रतिज्ञा (सारथ्य-कार्य) को उलटते हुए स्वयं को अर्जुन का दास/सेवक बनने की याचना करता है। → अध्याय का निष्कर्ष उत्तर के पूर्ण आत्मसमर्पण और संबंध-परिवर्तन में है—अहंकार से विनय तक, और ‘सारथि-स्वामी’ की उलटी हुई भूमिका से ‘शिष्य-सेवक’ की स्वीकृति तक; पाण्डवों की पहचान अब उत्तर के लिए रहस्य नहीं रहती। → उत्तर की यह विनय और अर्जुन का प्रत्युत्तर आगे किस रूप में संबंध (मित्रता/गुरुता/संधि) बनेगा—और विराट के दरबार में यह सत्य कब और कैसे प्रकट होगा—यह प्रश्न अगले प्रसंग की ओर ले जाता है।
Shlokas
Verse 1
हि मय न (0) है चतुश्नत्वारिशो< ध्याय: अर्जुनका उत्तरकुमारसे अपना और अपने भाइयोंका यथार्थ परिचय देना उत्तर उवाच सुवर्णविकृतानीमान्यायुधानि महात्मनाम् । रुचिराणि प्रकाशन्ते पार्थानामाशुकारिणाम्
ဥတ္တရက ပြောသည်– «အို ဘృဟန္နလာ! ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဤလက်နက်အလှများသည် တောက်ပစွာ ထင်ရှားနေကြ၏—စစ်မြေပြင်တွင် လျင်မြန်သွက်လက်သော ပೃထာ၏ သားတော်ကြီးမြတ်သူတို့၏ ပိုင်ဆိုင်ရာပင် ဖြစ်သည်။ ယခု အာဇုနသည် ဘယ်မှာနည်း။ ကုရုတို့၏ ဂုဏ်ပုဒ် ယုဓိဋ္ဌိရ၊ နကူလာ၊ စဟဒေဝ၊ နှင့် ပဏ္ဍု၏ သား ဘီမစေနတို့သည် ယခု ဘယ်မှာရှိကြသနည်း»။
Verse 2
क्व नु स्विदर्जुन: पार्थ: कौरव्यो वा युधिष्ठिर: । नकुलः सहदेवश्न भीमसेनश्ल पाण्डव:
ဥတ္တရာက ပြောသည်– «ပೃထာ၏သား အာర్జုနသည် အဘယ်မှာနည်း။ ကုရုဝంశ၏ ယုဓိဋ္ဌိရသည် အဘယ်မှာနည်း။ နကူလနှင့် သဟဒေဝတို့သည် အဘယ်မှာနည်း။ ပाण्डဝ ဘီမစೇနသည် အဘယ်မှာနည်း။ ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထား၍ တောက်ပလင်းလက်နေသော ထိုလက်နက်များ—လျင်မြန်၍ မဟာဗလရှိသော ပाण्डု၏သားတော်များ၏ လက်နက်များ—ထိုမဟာသူရဲကောင်းတို့သည် ယခု အဘယ်မှာရှိကြသနည်း»
Verse 3
सर्व एव महात्मान: सर्वामित्रविनाशना: | राज्यमक्षै: पराकीर्य न श्रूयन्ते कथंचन
ဥတ္တရာက ပြောသည်– «ရန်သူအားလုံးကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော မဟာစိတ်ရှိသူရဲကောင်းတို့သည် အားလုံးပင်၊ အန်စာတုံးကစားမှုကြောင့် မိမိတို့၏ နိုင်ငံကို ဆုံးရှုံးပြီးနောက် ဘယ်သို့သွားကြသနည်း။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို မည်သို့မျှ သူတို့အကြောင်း သတင်းမကြားရပါ»
Verse 4
द्रौपदी क्व च पाञ्चाली स्त्रीरत्नमिति विश्रुता । जितानक्षैस्तदा कृष्णा तानेवान्वगमद् वनम्
ဥတ္တရာက ပြောသည်– «ပဉ္စာလီ ဒြော်ပဒီ—‘မိန်းမရတနာ’ ဟု ကျော်ကြားသူ—သူမသည် အဘယ်မှာနည်း။ ပाण्डဝတို့ အန်စာတုံးကစား၍ ရှုံးနိမ့်သည့်အခါ ဒြုပဒ၏သမီး ကృష్ణာလည်း သူတို့နောက်လိုက်ကာ တောသို့ ဝင်သွားသည်ဟု ကြားရ၏»
Verse 5
अजुन उवाच अहमस्म्यर्जुन: पार्थ: सभास्तारो युधिष्ठिर: । बल्लवो भीमसेनस्तु पितुस्ते रसपाचक:
အာర్జုနက ပြောသည်– «မင်းသားရေ၊ ငါသည် ပṛထာ၏သား အာర్జုနပင် ဖြစ်၏။ သင်၏ဖခင်ဘုရင်၏ အစည်းအဝေးခန်းတွင် ကန်ကဟု ခေါ်သော ဂုဏ်သရေရှိ အဖွဲ့ဝင်သည် ယုဓိဋ္ဌိရပင် ဖြစ်၏။ ဘလ္လဝဟု ခေါ်သောသူသည် ဘီမစೇနဖြစ်ပြီး သင်၏ဖခင်၏ မီးဖိုချောင်တွင် အစားအစာချက်ပြုတ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေ၏»
Verse 6
अश्वबन्धो5थ नकुलः सहदेवस्तु गोकुले । सैरन्ध्रीं द्रौपदी विद्धि यत्कृते कीचका हता:
အာర్జုနက ပြောသည်– «နကူလသည် မြင်းများကို စောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်၏။ သဟဒေဝသည် နွားခြံတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေ၏။ ‘ဆိုင်ရန်ဓရီ’ ဟု ခေါ်သော အိမ်ဖော်မသည် ဒြော်ပဒီပင် ဖြစ်ကြောင်း သိမှတ်လော့—သူမကြောင့်ပင် ကီစကတို့ သတ်ဖြတ်ခံရသည်»
Verse 7
उत्तर उवाच दश पार्थस्य नामानि यानि पूर्व श्रुतानि मे । प्रत्रूयास्तानि यदि मे श्रद्दध्यां सर्वमेव ते
ဥတ္တရာက ပြောသည်– «ပာရ္ထ (အာర్జုန) ၏ အမည်ဆယ်ပါးကို ငါ အရင်က ကြားဖူးပြီးသားဖြစ်သည်။ ထိုအမည်များကို မင်း ငါ့အား ပြောပြနိုင်လျှင် မင်းပြောသမျှ အရာအားလုံးကို ငါ အပြည့်အဝ ယုံကြည်နိုင်မည်»။
Verse 8
अर्जुन उवाच हन्त ते5हं समाचक्षे दश नामानि यानि मे । वैराटे शृणु तानि त्वं यानि पूर्व श्रुतानि ते
အာర్జုနက ပြောသည်– «ကောင်းပြီ—ယခု ငါ့အမည်ဆယ်ပါးကို ရှင်းလင်းစွာ ပြောပြမည်။ ဗိရာဋ၏ သားတော်၊ နားထောင်လော့—မင်း အရင်က ကြားဖူးပြီးသား အမည်များပင် ဖြစ်သည်»။
Verse 9
एकाग्रमानसो भूत्वा शूणु सर्व समाहित: । अर्जुन: फाल्गुनो जिष्णु: किरीटी श्वेतवाहन: । बीभत्सुर्विजय: कृष्ण: सव्यसाची धनंजय:
စိတ်ကို တစ်ချက်တည်း စုစည်း၍ အာရုံစိုက်ကာ နားထောင်လော့။ အာర్జုန၊ ဖာလ္ဂုန၊ ဇိဿ္ဏု၊ ကိရီးဋီ၊ ရွှေတဝါဟန (အဖြူရထားမြင်းရှိသူ)၊ ဘီဘတ္ဆု၊ ဝိဇယ၊ ကృష్ణ၊ သဗျသಾಚီ၊ ဓနဉ္ဇယ။
Verse 10
उत्तर उवाच केनासि विजयो नाम केनासि श्वेतवाहन: । किरीटी नाम केनासि सव्यसाची कथं भवान्
ဥတ္တရာက မေးသည်– «မင်းကို ‘ဝိဇယ’ ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အဘယ်ကြောင့်နည်း။ ‘ရွှေတဝါဟန’—အဖြူမြင်းတို့ကို စီးနင်းသူဟု အဘယ်ကြောင့် လူသိများသနည်း။ ‘ကိရီးဋီ’—မကွတ်ဆောင်းသူဟူသော အမည်ကို မည်သို့ ခံယူခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် ‘သဗျသಾಚီ’ ဟု မည်သို့ နာမည်ကြီးသနည်း»။
Verse 11
अर्जुन: फाल्गुनो जिष्णु: कृष्णो बीभत्सुरेव च धनंजयश्न केनासि ब्रूहि तन््मम तत्त्वतः
ဥတ္တရာက ပြောသည်– «ထိုနည်းတူပင် မင်းကို အာర్జုန၊ ဖာလ္ဂုန၊ ဇိဿ္ဏု၊ ကృష్ణ၊ ဘီဘတ္ဆု၊ ဓနဉ္ဇယ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုအမည်များကို မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ရရှိခဲ့သနည်း။ အမှန်တရားကို ရှင်းလင်းစွာ ငါ့အား ပြောပြလော့»။
Verse 12
श्रुता मे तस्य वीरस्य केवला नामहेतव: । तत् सर्व यदि मे ब्रूया: श्रद्दध्यां सर्वमेव ते
ဥတ္တရာက ပြောသည်— «အဲဒီသူရဲကောင်း၏ ကျော်ကြားမှုနောက်က အကြောင်းရင်းကို ငါ ကြားဖူးတာက နာမည်နဲ့ အကြောင်းရင်းသာ ဖြစ်တယ်။ အကြောင်းအရာအားလုံးကို မင်းက ငါ့အား ပြောပြမယ်ဆိုရင် မင်းပြောသမျှကို ငါ အပြည့်အဝ ယုံကြည်မယ်»။
Verse 13
वीर अर्जुनके विभिन्न नाम पड़नेके जो प्रधान हेतु हैं, वे सब मैंने सुन रखे हैं। उन सबको यदि आप बता देंगे तो आपकी सब बातोंपर मेरा विश्वास हो जायगा ।।
အာర్జုနက ပြောသည်— «ငါသည် နိုင်ငံဒေသအပေါင်းကို အနိုင်ယူပြီး၊ သူတို့ထံမှ ငွေကြေးသာကို ယူခဲ့သည်။ ထိုဓနအလယ်၌ ငါ ရပ်တည်ခဲ့သဖြင့် လူတို့က ငါ့ကို ‘ဓနဉ္ဇယ’—ဓနကို အနိုင်ယူသူ ဟု ခေါ်ကြသည်»။
Verse 14
अभिप्रयामि संग्रामे यदहं युद्धदुर्मदान् । नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदु:
«ငါသည် စစ်မြေပြင်သို့ ဝင်ရောက်ကာ စစ်ပွဲ၌ မာန်တက်ကြမ်းကြုတ်သော စစ်သူရဲများကို ရင်ဆိုင်သည့်အခါ၊ သူတို့ကို မအနိုင်ယူဘဲ ငါ မပြန်လှန်တတ်။ ထို့ကြောင့် သူရဲကောင်းတို့က ငါ့ကို ‘ဝိဇယ’—အောင်ပွဲ ဟု သိကြသည်»။
Verse 15
श्वेता: काउ्चनसंनाहा रथे युज्यन्ति मे हया: । संग्रामे युध्यमानस्य तेनाहं श्वेतवाहन:
အာర్జုနက ပြောသည်— «စစ်ပွဲတွင် ငါ တိုက်ခိုက်နေစဉ်၊ ရွှေရောင် သံချပ်ကာ ဝတ်ဆင်ထားသော အဖြူရောင် မြင်းများကို ငါ့ရထားတွင် ချည်နှောင်တပ်ဆင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်မြေပြင်၌ ငါ့ကို ‘ရှွေတဝါဟန’—အဖြူမြင်းဆွဲရထားရှင် ဟု ခေါ်ကြသည်»။
Verse 16
उत्तराभ्यां फल्गुनीभ्यां नक्षत्राभ्यामहं दिवा | जातो हिमवत: पृष्ठे तेन मां फाल्गुनं विदुः
အာర్జုနက ပြောသည်— «ငါသည် ဟိမဝတ်တောင်၏ အမြင့်ထိပ်ပေါ်တွင်၊ ဖလ္ဂုနီ နက္ခတ်နှစ်ပါး—ဥတ္တရာဖလ္ဂုနီနှင့် ဖလ္ဂုနီ—အောက်၌ နေ့အချိန်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လူတို့က ငါ့ကို ‘ဖာလ္ဂုန’ ဟု သိကြသည်»။
Verse 17
पुरा शक्रेण मे दत्तं युध्यतो दानवर्षभै: । किरीटं मुर्श्नि सूर्याभं तेनाहुर्मा किरीटिनम्
အတိတ်ကာလ၌ ဒေဝရာဇ အိန္ဒြာသည် ငါ့အား ဒါနဝဗီရများနှင့် စစ်တိုက်နေစဉ် ဦးခေါင်းပေါ်တွင် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော မကူဋကို ပေးအပ်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့်ပင် လူနှင့် နတ်တို့အကြား ငါကို «ကိရီတိန်» (မကူဋဆောင်သူ) ဟု ခေါ်ကြ၏။
Verse 18
न कुर्या कर्म बीभत्सं युध्यमान: कथंचन । तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुरिति विश्रुत:
အာర్జုနက ပြောသည်— «စစ်တိုက်နေစဉ်ပင် မည်သည့်အခြေအနေမျိုးတွင်မဆို ငါသည် အရှက်ရဖွယ်၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အမှုကို မလုပ်မိစေရ။ ထိုသို့ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းကြောင့် နတ်နှင့် လူတို့အကြား ငါကို “ဘီဘတ်ဆု” — စက်ဆုပ်ဖွယ်ကို ရှောင်ရှားသူ ဟု ကျော်ကြားသည်»။
Verse 19
उभौ मे दक्षिणौ पाणी गाण्डीवस्य विकर्षणे । तेन देवमनुष्येषु सव्यसाचीति मां विदु:
အာర్జုနက ပြောသည်— «ငါ့လက်နှစ်ဖက်—ဘယ်လက်နှင့် ညာလက်—နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဂါဏ္ဍီဝ လေးကြိုးကို ဆွဲတင်ရာတွင် တူညီစွာ ကျွမ်းကျင်၏။ ထို့ကြောင့် နတ်နှင့် လူတို့အကြား ငါကို “သဗျသಾಚီ” — လက်နှစ်ဖက်လုံးဖြင့် ပစ်နိုင်သူ ဟု သိကြသည်»။
Verse 20
पृथिव्यां चतुरन्तायां वर्णो मे दुर्लभ: सम: । करोमि कर्म शुक्लं च तस्मान्मामर्जुनं विदु:
အာర్జုနက ပြောသည်— «ပင်လယ်ဝန်းရံထားသော လေးဘက်စွန်းမြေပြင်ပေါ်တွင် ငါကဲ့သို့ တောက်ပမှုသည် ရှားပါး၏။ ငါသည် အားလုံးအပေါ် တန်းတူစိတ်ထားကို ထိန်းသိမ်း၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အမှုကို ဆောင်ရွက်၏။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိတို့သည် ငါကို “အာర్జုန” ဟူသော နာမဖြင့် သိကြသည်»။
Verse 21
अहं दुरापो दुर्धर्षो दमन: पाकशासनि: । तेन देवमनुष्येषु जिष्णुर्नामास्मि विश्रुत:
အာర్జုနက ပြောသည်— «ငါသည် ဖမ်းဆီးရန် ခက်ခဲ၍ အနိုင်ယူရန်လည်း ခက်ခဲ၏။ ငါသည် ရန်သူကို နှိမ်နင်းသူ၊ ပာကရှာသနီ (အိန္ဒြာ) ၏ သားတော်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် နတ်နှင့် လူတို့အကြား ငါသည် “ဂျိရှ္ဏု” — အမြဲအောင်မြင်သူ ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားသည်»။
Verse 22
कृष्ण इत्येव दशमं नाम चक्रे पिता मम । कृष्णावदातस्य ततः प्रियत्वादू बालकस्य वै
အာర్జုနက ပြောသည်— «အဖေတော်သည် ကျွန်ုပ်အား ဒသမမြောက်အမည်အဖြစ် ‘ကೃṣṇa’ ဟု ပေးတော်မူ၏။ ကလေးဘဝ၌ ကျွန်ုပ်၏အရောင်သည် မည်းနှင့်ဖြူ ရောနှောသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကလေးဘဝ၏ ဆွဲဆောင်မှုကြောင့် အဖေတော်အတွက် အထူးချစ်ခင်ရသူ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့်»။
Verse 23
वैशम्पायन उवाच ततः स पार्थ वैराटिरभ्यवादयदन्तिकात् । अहं भूमिंजयो नाम नाम्नाहमपि चोत्तर:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်— ထို့နောက် ဗိရာဋမင်းသားသည် ပါර්ထထံသို့ နီးကပ်စွာ ချဉ်းကပ်၍ လေးစားစွာ နှုတ်ဆက်ကာ «ကျွန်ုပ်၏အမည်မှာ ဘူမိံဇယ ဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်ကို ဥတ္တရ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်» ဟု ဆို၏။
Verse 24
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर विराटपुत्र उत्तरने निकट जाकर अर्जुनके चरणोंमें प्रणाम किया और बोला--“मेरा नाम भूमिंजय तथा उत्तर भी है ।।
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်— «အို ဂျနမေဇယ၊ ထို့နောက် ဗိရာဋ၏သား ဥတ္တရသည် အာర్జုနထံ နီးကပ်လာ၍ ခြေတော်၌ ဦးချကန်တော့ပြီး ဆို၏— ‘ကျွန်ုပ်၏အမည်မှာ ဘူမိံဇယ ဖြစ်ပြီး ဥတ္တရ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ကံကောင်းစွာဖြင့် ပါර්ထကို မြင်တွေ့ရပါသည်; ဓနံဇယ၊ ကြိုဆိုပါ၏။ မဟာဗာဟု၊ မျက်လုံးနီရောင်ရှိ၍ လက်မောင်းများသည် ဆင်မင်း၏နှာမောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်’»။
Verse 25
यदज्ञानादवोच त्वां क्षन्तुमहसि तन््मम । यतस्त्वया कृतं पूर्व चित्र कर्म सुदुष्करम् । अतो भयं व्यतीतं मे प्रीतिक्ष॒ परमा त्वयि
«မသိနားမလည်မှုကြောင့် သင့်အား မသင့်လျော်သောစကားများ ပြောမိခဲ့သမျှကို ကျွန်ုပ်အား ခွင့်လွှတ်ပါ။ သင်သည် အတိတ်ကာလ၌ အလွန်ခက်ခဲသည့် အံ့ဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ရပ်များကို ပြုလုပ်ပြီးသားဖြစ်သဖြင့်၊ သင့်ကာကွယ်မှုအောက်တွင် ကျွန်ုပ်၏ကြောက်ရွံ့မှု ပျောက်ကွယ်သွားပြီး သင့်အပေါ် ချစ်ခင်လေးစားမှုသည် အမြင့်ဆုံးသို့ တိုးပွားလာပါသည်»။
Verse 43
इस प्रकार श्रीमह्या भारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें उत्तरयोग्रहके अवसरपर आयुधवर्णनविषयक तैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ၏ ဗိရာဋပရဝအတွင်း ဂိုဟရဏ အပိုင်း၌ ဥတ္တရ၏ ယုတ်တင်ခြင်း (ရထားပေါ်တက်၍ တာဝန်ခံယူခြင်း) အခါသမယတွင် လက်နက်ဖော်ပြချက်ကို ဆိုင်ရာ အခန်း လေးဆယ့်သုံး ပြီးဆုံး၏။ ဤအဆုံးမှတ်စုသည် စစ်ရေးတာဝန်ကို လက်ခံယူသည့် အချိန်ကာလနှင့် စစ်လက်နက်များကို တရားဝင် မိတ်ဆက်သည့် အကူးအပြောင်းကို ဖော်ညွှန်းကာ၊ တွန့်ဆုတ်မှုမှ တာဝန်သိစိတ်ရှိသော လှုပ်ရှားမှုသို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို အမှတ်အသားပြုသည်။
Verse 44
(दासो<हं ते भविष्यामि पश्य मामनुकम्पया । या प्रतिज्ञा कृता पूर्व तव सारथ्यकर्मणि ।।
ဝိုင်ရှမ္ပါယန က ပြောသည်— «အို ပါရ္ထ (ပာဏ္ဍဝ) ရေ၊ ကျွန်ုပ်သည် သင်၏ ကျွန် ဖြစ်မည်။ ကရုဏာဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို ကြည့်ရှုပါ။ ယခင်က သင်၏ ရထားမောင်း (သာရထိ) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည့်အကြောင်း—ယခု ကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် ထိုကိစ္စ၌ တည်ငြိမ်၍ အေးချမ်းလာပြီ။ အလွန်ကြီးမားသော ကံကောင်းခြင်းသည် ကျွန်ုပ်ထံ ပေါ်ထွန်းလာသည်၊ အကြောင်းမူကား သင်ကို ဝန်ဆောင်နိုင်သော ဤမင်္ဂလာအခွင့်အရေးကို ရရှိစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်»။
Frequently Asked Questions
Whether a warrior should pursue immediate confrontation for personal assertion, or restrain impulse in favor of counsel, contextual timing (deśa-kāla), and responsibility for collective outcomes (anubandha).
Strategic action is dharmically valid only when aligned with preparedness and context; realistic appraisal of an opponent and coalition-based coordination are presented as superior to solitary, mistimed aggression.
No formal phalaśruti is stated; the chapter’s meta-function is advisory—positioning deśa-kāla reasoning and consequence-awareness as interpretive keys for evaluating legitimate force within the epic’s ethical framework.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.