Shloka 43
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
श्रेयः सदा55त्मनो दृष्ट्वा परं राज्ञा न संवदेत् विशेषयेच्च राजानं योग्यभूमिषु सर्वदा,अपनी भलाई अथवा लाभ देखकर दूसरेको सदा राजाके साथ न मिलावे; न बातचीत करावे। उपयुक्त स्थान और अवसर देखकर सदा राजाकी विशेषता प्रकट करे
śreyaḥ sadātmanaḥ dṛṣṭvā paraṃ rājñā na saṃvadet | viśeṣayec ca rājānaṃ yogyabhūmiṣu sarvadā ||
မိမိအကျိုးစီးပွားကို အဓိကထားမြင်၍ ကိုယ်ကျိုးအတွက် မင်းနှင့် အမြဲတမ်း လျှို့ဝှက်ပေါင်းဖက်လိုက်စားခြင်း မပြုသင့်၊ မလိုအပ်သော ရင်းနှီးစကားဝိုင်းဖြင့် မင်းကို မကြာခဏ မနှောင့်ယှက်သင့်။ ထိုအစား သင့်လျော်သော နေရာနှင့် အခါအခွင့်ကို ရွေးကာ မင်း၏ထူးကဲမြတ်နိုးဖွယ် အရည်အချင်းကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ အသိအမှတ်ပြု၍ ချီးမြှောက်ကြေညာသင့်သည်—အကြံပေးမှုသည် သမာဓိရှိစေပြီး မင်းနှင့်ဆက်ဆံရေးသည် ဂုဏ်သိက္ခာမပျက်စေရန်။
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain ethical distance and dignity in dealings with rulers: do not cultivate the king’s company or conversation for personal advantage; instead, speak appropriately and praise or acknowledge the king’s merits only in fitting contexts.
Dhaumya offers a norm of conduct regarding interaction with a king, emphasizing prudent speech and proper occasions—guidance meant to preserve dharma, avoid opportunism, and uphold royal decorum.