Shloka 3

Virāṭa’s Mobilization to Recover the Cattle (गोधनरक्षणार्थ विराटस्य सैन्यसमायोजनम्)

Devanagari script

बाधितो बन्धुभि: सार्ध बलादू बलवता विभो | स कर्णमभ्युदीक्ष्याथ दुर्योधनमभाषत

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca | bādhito bandhubhiḥ sārdhaṃ balād balavatā vibho | sa karṇam abhyudīkṣyātha duryodhanam abhāṣata ||

Translation

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ဆွေမျိုးများနှင့်အတူ နှောင့်ယှက်ခံရ၍ အင်အားကြီးသော ရန်သူက အတင်းအကျပ် ဖိနှိပ်သဖြင့်၊ ထိုသူသည် ကာဏ္ဏကို လှမ်းကြည့်ပြီးနောက် ဒုရျောဓနကို ပြောကြား하였다။ ဤသည်မှာ ထပ်ခါထပ်ခါ ကျူးကျော်လာမှုအပေါ် တိုင်ကြားခြင်း—အကြံဉာဏ်နှင့် တုံ့ပြန်မှုကို တောင်းဆိုခြင်း—ဖြစ်ပြီး၊ ထိခိုက်နာကျင်မှုကို သည်းခံရမည်လား၊ အင်အားဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ရမည်လား ဟူသော သီလပိုင်းဆိုင်ရာ တင်းမာမှုကို ဖော်ပြသည်။

Word by Word

• {'vaiśampāyana uvāca': 'Vaiśampāyana said', 'bādhitaḥ': 'afflicted, harassed, troubled', 'bandhubhiḥ sārdham': 'together with (his) relatives/kinsmen', 'balāt': 'by force, forcibly', 'balavatā': 'by/with a powerful (person), by a stronger one', 'vibho': 'O mighty one

• O lord (vocative of address)', 'saḥ': 'he', 'karṇam': 'Karṇa (accusative)', 'abhyudīkṣya': 'having looked toward, having glanced at', 'atha': 'then, thereafter', 'duryodhanam': 'Duryodhana (accusative)', 'abhāṣata': 'spoke, addressed'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Karṇa
• Duryodhana

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how political and personal decisions in the epic often arise from perceived injury and power imbalance: a leader, feeling forcibly wronged along with his kin, turns to trusted allies for counsel—raising the ethical question of whether to endure, negotiate, or retaliate.

What is happening in the narrative?

A speaker (within Vaiśampāyana’s narration) reports that someone, oppressed together with his relatives by a stronger force, looks toward Karṇa and then speaks to Duryodhana—setting up a strategic discussion in response to repeated harassment.