Shloka 30
Dharma-śaṅkā-nivāraṇa: Yudhiṣṭhira’s Response on Karma-Phala and Trust in Dharma
इष्टापूर्तफलं न स्यान्न शिष्यो न गुरुर्भवेत् । पुरुष: कर्मसाध्येषु स्याच्चेदयमकारणम्,यदि कर्मसाध्य फलोंमें पुरुष (एवं उसका प्रयत्न) कारण न होता अर्थात् वह कर्ता नहीं बनता तो किसीको यज्ञ और कूपनिर्माण आदि कर्मोंका फल नहीं मिलता। फिर तो न कोई किसीका शिष्य होता और न गुरु ही
iṣṭāpūrtaphalaṁ na syān na śiṣyo na gurur bhavet | puruṣaḥ karmasādhyeṣu syāc ced ayam akāraṇam ||
ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးရလဒ် ပေါ်ထွန်းသည့် လုပ်ရပ်များတွင် လူ (နှင့် သူ၏ ကြိုးပမ်းမှု) သည် အကြောင်းရင်း မဟုတ်ဘဲ—သူသည် လုပ်ဆောင်သူ မဖြစ်ဘဲ—နေလျှင် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းနှင့် ရေတွင်းတူးခြင်းကဲ့သို့ အများအကျိုးပြု လုပ်ငန်းတို့၏ အကျိုးကို မည်သူမျှ မရနိုင်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် မည်သူမျှ မည်သူ၏ တပည့် မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ဆရာလည်း မရှိတော့ပေ»။
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse argues for human moral agency: when results are action-dependent, the person’s effort must be a real cause. Otherwise, merit from sacrifice and charity would be impossible, and even the social-ethical structure of learning (teacher and disciple) would collapse.
Yudhiṣṭhira is reasoning about causality and responsibility in dharma: he uses examples of ritual merit (iṣṭa) and public benefaction (pūrta) to show that denying human agency makes ethical practice and the guru–śiṣya relationship meaningless.