Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Rāma’s Abhiṣeka Plan, Kaikeyī’s Boon, and the Initiation of the Exile

Mārkaṇḍeya’s Account

त॑ तु शुभ्ाव धर्मिष्ठ मुदूगलं संशितव्रतम्‌ । दुर्वासा नृप दिग्वासास्तमथाभ्याजगाम ह,राजन्‌! एक दिन दिगम्बर वेषमें भ्रमण करनेवाले महर्षि दुर्वासाने उत्तम व्रतका पालन करनेवाले धर्मिष्ठ महात्मा मुदुगलका नाम सुना। उनके व्रतकी ख्याति सुनकर वे वहाँ आ पहुँचे

taṁ tu śubhācāraṁ dharmiṣṭhaṁ mudgalaṁ saṁśitavratam | durvāsā nṛpa digvāsās tam athābhyājagāma ha, rājan ||

သို့သော် အို မင်းကြီး– လမ်းလျှောက်ရာတွင် “အရပ်ဒေသကိုသာ ဝတ်ဆင်သူ” (အဝတ်မဝတ်သူ) ဟု ဆိုရမည့် ဒုရ္ဝာသာ မဟာမုနိသည် သုခမင်္ဂလာရှိသော အကျင့်သဘော၊ ဓမ္မကို အလွန်သစ္စာရှိမှု၊ သစ္စာဝတ်ပြုမှု၌ တည်ကြည်ခိုင်မာသော မုဒ္ဂလ၏ သတင်းကို ကြားသိခဲ့သည်။ သူ၏ ဝတ်သစ္စာ၏ ကျော်ကြားမှုကို ကြားပြီးနောက် ဒုရ္ဝာသာသည် အို မင်းကြီး– ထိုသူထံသို့ လာရောက်ကာ ထိုသို့သော ဓမ္မတရား၏ အင်အားကို စမ်းသပ်၍ မြင်တွေ့လိုက်သည်။

तत्him/that (person)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शुभान्auspicious (ones)
शुभान्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ
FormMasculine, Accusative, Plural
धर्मिष्ठम्most righteous
धर्मिष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
मुद्गलम्Mudgala (proper name)
मुद्गलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुद्गल
FormMasculine, Accusative, Singular
संशितव्रतम्of well-sharpened/strict vows; firm in vows
संशितव्रतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंशित-व्रत
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्वासाःDurvasa (sage)
दुर्वासाः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्वासा
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
दिग्वासाःsky-clad; naked (direction as garment)
दिग्वासाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिग्वासस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अभ्याजगामapproached; came near
अभ्याजगाम:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
D
Durvāsā
M
Mudgala
K
King (rājan/nṛpa; addressee)

Educational Q&A

Steadfastness in dharma and disciplined vows (vrata) creates a moral stature that even formidable sages like Durvāsā seek out—often to test whether virtue is genuine under pressure.

Vyāsa narrates that Durvāsā, wandering as a digvāsā (sky-clad ascetic), hears of Mudgala’s renowned vow and righteousness and then approaches him, setting the stage for a trial or examination of Mudgala’s conduct.