Shloka 23
ब्राह्मणानुयात्रा—शौनकोपदेशः
Brāhmaṇas Follow into Exile and Śaunaka’s Instruction
तदा तत्प्रतिकाराच्च सततं चाविचिन्तनात् । आधिव्याधिप्रशमनं क्रियायोगद्धयेन तु,'समयपर इन चारों कारणोंका प्रतीकार करना एवं कभी भी उसका चिन्तन न करना --ये दो क्रियायोग (दुःखनिवारक उपाय) हैं। इन्हींसे आधि-व्याधिकी शान्ति होती है
tadā tatpratikārāc ca satataṁ cāvicintanāt | ādhivyādhipraśamanaṁ kriyāyogadvayena tu ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «ထို့ကြောင့် ထိုအကြောင်းရင်းတို့ကို အချိန်မီ တုံ့ပြန်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ထိုအရာတို့ကို စိတ်ထဲတွင် မကပ်မိအောင် မတွေးမိအောင် နေခြင်း—ဤနှစ်ပါးသည် ကရိယာယောဂ (အကျင့်အလုပ်၏ စည်းကမ်း) ဖြစ်သည်။ ဤနှစ်ပါးကြောင့် စိတ်ဒုက္ခနှင့် ကိုယ်ရောဂါတို့ သက်သာငြိမ်းစေသည်။»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Two practical means relieve both mental distress (ādhi) and bodily illness (vyādhi): (1) actively applying countermeasures to the causes, and (2) refusing to brood over them—i.e., sustained remedial action paired with disciplined non-rumination.
In Vaiśampāyana’s narration, a reflective instruction is given on how suffering is reduced: the text frames healing as a twofold kriyāyoga—practical intervention and mental restraint—presented as a general principle for calming affliction.