Adhyaya 157
Gandhamādana-nivāsaḥ — Draupadyāḥ prārthanā, Bhīmasenārohaṇaṃ, Maṇimāna-yuddham (Chapter 157: Draupadi’s request, Bhima’s ascent, and the combat with Maniman)
Upa-parva: Gandhamādana-Ārṣṭiṣeṇa-āśrama episode (Bhīmasena’s ascent and encounter near Vaiśravaṇa’s domain)
Janamejaya asks how long the Pāṇḍavas stayed on Gandhamādana, what they consumed there, and for a detailed account of Bhīmasena’s actions, including whether there was contact with Vaiśravaṇa (Kubera). Vaiśaṃpāyana reports that the Pāṇḍavas lived by ascetic-appropriate foods—fruits, pure honey, and meat of game taken with clean arrows—while hearing diverse discourses from Lomāśa; the fifth year of their residence passes. Portents occur: Garuḍa seizes a great nāga from a lake, the mountain trembles, and fragrant garlands and five-colored flowers are blown toward the Pāṇḍavas near the Aśvarathā river. Draupadī, recalling Bhīma’s strength and prior heroic precedents, urges him to show the summit; Bhīma, stirred, arms himself and ascends a difficult peak. He beholds a splendid, jeweled region described as Vaiśravaṇa’s residence, then signals his presence with conch and bowstring sounds. Yakṣa–rākṣasa–gandharva defenders rush in; Bhīma repels their weapons with arrows and drives them back. Maṇimān, identified as a powerful rākṣasa and associate of Vaiśravaṇa, rebukes the retreating troops, attacks Bhīma with mace, spear, and trident; Bhīma counters with expertise in gadā-yuddha, breaks the trident, and finally fells Maṇimān with a decisive mace-throw. The remaining night-stalkers withdraw in distress, marking Bhīma’s localized victory within a guarded divine perimeter.
Chapter Arc: सौगन्धिक सरोवर के तट पर निवास करते हुए युधिष्ठिर ब्राह्मणों, द्रौपदी और भाइयों से अब तक की तीर्थ-यात्रा का स्मरण कराते हैं—कितने पुण्य तीर्थ, वन और सरोवर देखे जा चुके हैं। → युधिष्ठिर क्रमशः उन पवित्र स्थलों का विस्तार से उल्लेख करते हैं जिन्हें देवताओं, महर्षियों और द्विजों ने पूर्वकाल में सेवित किया—पर्वत, सरोवर, समुद्र तथा इला, सरस्वती, सिंधु, यमुना, नर्मदा आदि नदियों के तीर्थ। यात्रा की व्यापकता एक नई दिशा की अपेक्षा जगाती है। → आकाश से दिव्य वाणी सुनाई देती है; ऋषि, ब्राह्मण और राजकुमार—सब विस्मित हो उठते हैं। यह अलौकिक संकेत आगे के पथ और आश्रम-गमन को मानो स्वीकृति/आदेश देता है। → लोमश महात्मा यथाक्रम सभी आयतन/तीर्थ-स्थानों का मार्गदर्शन करते हुए यात्रा को पुनः नर-नारायण आश्रमागमन की ओर प्रवाहित करते हैं; अंत में पाण्डव, द्रौपदी और ब्राह्मणों सहित सुखपूर्वक विश्राम करते हैं। → वृषपर्व के रमणीय, सिद्ध-चारण-सेवित आश्रम की ओर अगला प्रस्थान—जहाँ आगे नई कथा-गाँठें खुलने वाली हैं।
Shlokas
Verse 1
वैशम्पायनजी कहते है--जनमेजय! उस सौगन्धिक सरोवरके तटपर निवास करते हुए धर्मराज युधिष्ठिरने एक दिन ब्राह्मणों तथा द्रौपदीसहित अपने भाइयोंसे इस प्रकार कहा --
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို ဇနမေဇယ၊ စောဂန္ဓိက ရေကန်၏ ကမ်းနားတွင် နေထိုင်စဉ် တစ်နေ့တွင် ဓမ္မရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဒြောပဒီနှင့်အတူ၊ ဗြာဟ္မဏများ၏ ရှေ့မှောက်၌ မိမိညီအစ်ကိုတို့အား ဤသို့ မိန့်ကြား하였다»။
Verse 2
दृष्टानि तीर्थान्यस्माभि: पुण्यानि च शिवानि च । मनसो ह्वादनीयानि वनानि च पृथक् पृथक्
«ကျွန်ုပ်တို့သည် သန့်ရှင်းမြတ်သော တီရ္ထများ—ပုဏ္ဏကောင်းကျိုးနှင့် မင်္ဂလာဖြစ်သော—ကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြပြီး၊ စိတ်ကို ပျော်ရွှင်စေသော သစ်တောမျိုးစုံကိုလည်း တစ်ခုချင်းစီ သီးသန့်စွာ လှည့်လည်ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်»။
Verse 3
देवै: पूर्व विचीर्णानि मुनिभिश्च महात्मभि: । यथाक्रमविशेषेण द्विजै: सम्पूजितानि च
«ထိုသန့်ရှင်းရာနေရာများကို ရှေးကာလ၌ နတ်တို့နှင့် မဟာစိတ်ရှိသော ရှင်မုနိတို့ လှည့်လည်ခဲ့ကြပြီး၊ သင့်တော်သော အစဉ်အလာနှင့် ခွဲခြားသင့်သလို ခွဲခြားကာ ‘နှစ်ကြိမ်မွေး’ (ဒွိဇ) တို့ကလည်း လေးစားပူဇော်၍ ဧည့်ခံခဲ့ကြသည်»။
Verse 4
ऋषीणां पूर्वचरितं तथा कर्म विचेष्टितम् । राजर्षीणां च चरितं कथाश्च विविधा: शुभा:
«ကျွန်ုပ်တို့သည် ရှင်ရသီတို့၏ ရှေးကာလအတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ လုပ်ရပ်များနှင့် အကျင့်သီလအလေ့အကျင့်တို့ကို ကြားနာခဲ့ကြပြီး၊ ရာဇရသီတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် မင်္ဂလာကောင်းသော ပုံပြင်မျိုးစုံကိုလည်း ကြားနာခဲ့ကြသည်»။
Verse 5
शृण्वानास्तत्र तत्र सम आश्रमेषु शिवेषु च । अभिषेक द्विजै: सार्थ कृतवन्तो विशेषत:
«ထိုနေရာဤနေရာရှိ မင်္ဂလာကောင်းသော အာရှရမ်များတွင် ထိုအကြောင်းအရာများကို ကြားနာရင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သန့်ရှင်းရာနေရာများ၌ တီရ္ထရေချိုးခြင်းနှင့် အဘိသေက သန့်စင်အလှူအတန်းတို့ကို အထူးသဖြင့် ဗြာဟ္မဏများနှင့်အတူ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်»။
Verse 6
अर्चिता: सतत देवा: पुष्पैरद्धि: सदा च वः । यथालब्धैर्मूलफलै: पितरश्नापि तर्पिता:,“हमने सदा फूल और जलसे देवताओंकी पूजा की है और यथाप्राप्त फल-मूलसे पितरोंको भी तृप्त किया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ကျွန်ုပ်တို့သည် ပန်းနှင့် ရေဖြင့် နတ်တို့ကို အစဉ်မပြတ် ပူဇော်ခဲ့ပြီး၊ ရရှိသမျှ အမြစ်နှင့် အသီးတို့ဖြင့်လည်း ဘိုးဘွားပိတೃတို့ကို ကျေနပ်အောင် ပြုခဲ့သည်။ ထိုသို့ ရိုးရိုးသက်သက် အလှူပူဇော်မှုများဖြင့် အလွန်အကျွံမရှိ၊ ထိခိုက်မှုမရှိဘဲ လေးစားမှုနှင့် ကျေးဇူးသိတတ်မှု၏ တာဝန်ကို ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်»။
Verse 7
पर्वतेषु च रम्येषु सर्वेषु च सरस्सु च । उदधौ च महापुण्ये सूपस्पृष्टं महात्मभि:,“रमणीय पर्वतों और समस्त सरोवरोंमें विशेषत: परम पुण्यमय समुद्रके जलमें इन महात्माओंके साथ भलीभाँति स्नान एवं आचमन किया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– သာယာလှပသော တောင်တန်းများ၌လည်းကောင်း၊ ရေကန်အပေါင်းတို့၌လည်းကောင်း၊ အထူးသဖြင့် အလွန်ပုဏ္ဏားမြတ်သော သမုဒ္ဒရာရေ၌လည်းကောင်း၊ ထိုမဟာတ్మာတို့နှင့်အတူ စနစ်တကျ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းနှင့် အာချမန (သန့်ရေကို စုပ်သောက်ခြင်း) ကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကိစ္စတို့သည် သန့်စင်မှု၊ သန့်ရှင်းသောနေရာများကို လေးစားမှုနှင့် ခရီးတစ်လျှောက် စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်မှုကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြသည်။
Verse 8
इला सरस्वती सिन्धुर्यमुना नर्मदा तथा । नानातीर्थेषु रम्येषु सूपस्पृष्ट सह द्विजै:ः,“इला, सरस्वती, सिंधु, यमुना तथा नर्मदा आदि नाना रमणीय तीथोोमें भी ब्राह्मणोंके साथ विधिवत् स्नान और आचमन किया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– အီလာ၊ သရஸဝတီ၊ စင်ဓု၊ ယမုနာ၊ နర్మဒါ စသည့် သာယာလှပသော တီရ္ထများစွာ၌ ဘြာဟ္မဏတို့နှင့်အတူ စည်းကမ်းတကျ သန့်စင်ရေးအခမ်းအနားများ—ရေချိုးခြင်းနှင့် အာချမန (သန့်ရေကို စုပ်သောက်ခြင်း)—ကို သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ဆောင်ရွက်하였다။ ဤအပိုဒ်သည် သန့်စင်မှု၊ သန့်ရှင်းသောနေရာများကို လေးစားမှုနှင့် ပညာရှိတို့နှင့်အတူ ရီတိဝတ္ထုကို လိုက်နာခြင်း၏ ကုသိုလ်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 9
गड्जाद्वारमतिक्रम्प बहव: पर्वता: शुभा: | हिमवान् पर्वतश्नैव नानाद्विजगणायुत:,“गंगाद्वार (हरिद्वार)-को लाँचकर बहुत-से मंगलमय पर्वत देखे तथा बहुसंख्यक ब्राह्मणोंसे युक्त हिमालय पर्वतका भी दर्शन किया
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဂင်္ဂာဒွာရ (ဟရိဒွာရ) ကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် သူတို့သည် မင်္ဂလာရှိသော တောင်တန်းများစွာကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ဘြာဟ္မဏအစုအဝေး မျိုးစုံဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ဟိမဝန် (ဟိမလယ) ကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ ဘုရားဖူးခရီး၊ ပညာသင်ယူမှုနှင့် စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်မှုတို့ ပေါင်းဆုံရာ ဒေသ၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးဖွယ်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 10
विशाला बदरी दृष्टा नरनारायणाश्रम: । दिव्या पुष्करिणी दृष्टा सिद्धदेवर्षिपूजिता,“विशाल बदरीतीर्थ, भगवान् नर-नारायणके आश्रम तथा सिद्धों और देवर्षियोंसे पूजित इस दिव्य सरोवरका भी दर्शन किया
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– သူတို့သည် ကျယ်ဝန်းသော ဘဒရီ (Badarī) တီရ္ထဒေသကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြပြီး၊ ဘဂဝန် နရ-နာရာယဏ၏ အာရှရမ်ကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် စိဒ္ဓတို့နှင့် ဒေဝရိရှီတို့က ပူဇော်လေးစားသော ဒိဗ္ဗ ပုရှ္ကရိဏီ (သန့်ရှင်းသော ရေကန်) ကိုလည်း မြင်တွေ့ခဲ့ကြသည်။ ဤအပိုဒ်သည် ဘုရားဖူးခရီး၏ သန့်စင်စေသော အင်အား—သန့်ရှင်းသောနေရာများနှင့် စံပြ ရှင်ရသီတို့ထံ ချဉ်းကပ်ခြင်းအားဖြင့် အတွင်းစိတ်ကို သန့်စင်ကာ ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီစေခြင်း—ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 11
“विप्रवरो! महात्मा लोमशजीने हमें सभी पुण्य-स्थानोंके क्रमश: दर्शन कराये हैं
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ မဟာစိတ်ရှိသော လောမာရှသည် ကျွန်ုပ်တို့ကို အစဉ်လိုက်တကျ ဦးဆောင်ကာ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ(ဘုရားဖူး) အရပ်များအားလုံးကို မြင်တွေ့စေခဲ့သည်»။
Verse 12
इमं॑ वैश्रवणावासं पुण्यं सिद्धनिषेवितम् । कथं भीम गमिष्यामो गतिरन्तरधीयताम्,'भीमसेन! यह सिद्धसेवित पुण्यप्रदेश कुबेरका निवासस्थान है। अब हम कुबेरके भवनमें कैसे प्रवेश करेंगे? इसका उपाय सोचो”
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ဤနေရာသည် ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) ၏ သန့်ရှင်းသော နေရာတော်၊ စိဒ္ဓတို့ လာရောက်နေထိုင်လေ့ရှိသော ပုဏ္ဏဒေသဖြစ်၏။ အို ဘီမ၊ ငါတို့သည် မည်သို့ ဆက်လက်သွား၍ ဤအရပ်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်မည်နည်း။ နည်းလမ်းတစ်ရပ် စီမံကြံစည်ပါ—မှန်ကန်သော လမ်းစဉ်ကို စဉ်းစားလော့»။
Verse 13
वैशम्पायन उवाच एवं ब्रुवति राजेन्द्रे वागुवाचाशरीरिणी । न शक्यो दुर्गमो गन्तुमितो वैश्रवणाश्रमात्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ယုဓိဋ္ဌိရ မဟာရာဇာ ထိုသို့ဆိုသည့်အခါ ကိုယ်မဲ့အသံတစ်ခု ပေါ်ထွက်လာ၍– «ဝိုင်ශ්ရဝဏ (ကူဗေရ) ၏ ဤအာရှရမ်မှ အရှေ့သို့ ဆက်သွားရန် မဖြစ်နိုင်။ ရှေ့လမ်းသည် အလွန်အမင်း ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည်» ဟု ပြောလေ၏။
Verse 14
अनेनैव पथा राजन् प्रतिगच्छ यथागतम् | नरनारायणस्थानं बदरीत्यभिविश्रुतम्,“राजन्! जिससे तुम आये हो, उसी मार्गसे विशाला बदरीके नामसे विख्यात भगवान् नर-नारायणके स्थानको लौट जाओ
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို မင်းကြီး၊ သင်လာခဲ့သကဲ့သို့ ဤလမ်းတစ်လျှောက်ပင် ပြန်လှည့်သွားလော့။ ‘ဘဒရီ’ ဟု ကျော်ကြားသော နရ-နာရာယဏ၏ သန့်ရှင်းသော အာရှရမ်သို့ ပြန်ရောက်လော့»။
Verse 15
तस्माद् यास्यसि कौन्तेय सिद्धचारणसेवितम् । बहुपुष्पफलं रम्यमाश्रमं वृषपर्वण:,“कुन्तीकुमार! वहाँसे तुम प्रचुर फल-फूलसे सम्पन्न वृषपर्वके रमणीय आश्रमपर जाओ, जहाँ सिद्ध और चारण निवास करते हैं
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ထို့ကြောင့် အို ကုန္တီ၏ သားရေ၊ သင်သည် စိဒ္ဓနှင့် ချာရဏတို့ နေထိုင်လေ့ရှိရာ၊ ပန်းနှင့် အသီးအနှံ များစွာ ပေါကြွယ်၍ သာယာလှပသော ဝೃષပර්ဝန်၏ အာရှရမ်သို့ သွားရမည်»။
Verse 16
अतिक्रम्य च त॑ पार्थ त्वार्शिषेणाश्रमे वसे: | ततो द्रक्ष्यसि कौन्तेय निवेशं धनदस्य च
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို ပါရ္ထ၊ ထိုနေရာကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် အာရ္ရှိသေဏ ရှင်ရသီ၏ အာရှရမ်သို့ သွား၍ ထိုတွင် နေထိုင်လော့။ ထို့နောက် အို ကုန္တီ၏ သား၊ ဓနဒ (ကူဗေရ) ၏ နေရာတော်ကို မြင်ရလိမ့်မည်»။
Verse 17
एतस्मिन्नन्तरे वायुर्दिव्यगन्धवह: शुचि: । सुखप्रह्नलादन: शीत: पुष्पवर्ष ववर्ष च
ထိုအချိန်တည်းမှာပင် သန့်ရှင်းသော လေညင်းတစ်စင်း ထလာ၍ ဒိဗ္ဗအနံ့ကို သယ်ဆောင်လာသည်—အေးမြ၍ သက်သာစေကာ နှလုံးကို ပျော်ရွှင်စေ၏။ ထို့ပြင် ထိုနေရာ၌ ပန်းမိုးလည်း ကျလာလေသည်။
Verse 18
श्रुत्वा तु दिव्यामाकाशाद् वाचं सर्वे विसिस्मियु: । ऋषीणां ब्राह्मणानां च पार्थिवानां विशेषत:,वह दिव्य आकाशवाणी सुनकर सबको बड़ा विस्मय हुआ। ऋषियों, ब्राह्मणों और विशेषत: राजर्षियोंको अधिक आश्चर्य हुआ
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ကောင်းကင်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ဒိဗ္ဗအသံကို ကြားသော် လူအားလုံး အံ့ဩသွားကြ၏။ ရသီတို့၊ ဗြာဟ္မဏတို့နှင့် အထူးသဖြင့် မင်းတို့သည် ပို၍ပင် အံ့အားသင့်ကြလေသည်။
Verse 19
श्रुत्वा तन्महदाश्नचर्य द्विजो धौम्यो5ब्रवीत् तदा । न शक्यमुत्तरं वक्तुमेवं भवतु भारत,वह महान् आश्चर्यजनक बात सुनकर वि्रर्षि धौम्यने कहा--“भारत! इसका प्रतिवाद नहीं किया जा सकता। ऐसा ही होना चाहिये”
ထိုအံ့ဖွယ်ကြီးကို ကြားသော် ဗြာဟ္မဏ ဓောမျက ထိုအခါ ပြောသည်– «အို ဘာရတ၊ ဤအရာကို ပြန်လည်ကန့်ကွက်၍ မရနိုင်။ ဤသို့ပင် ဖြစ်ပါစေ»။
Verse 20
ततो युधिष्छिरो राजा प्रतिजग्राह तद् वच: । प्रत्यागम्य पुनस्तं तु नरनारायणाश्रमम्
ထို့နောက် မင်း ယုဓိဋ္ဌိရက ထိုစကားကို လက်ခံ하였다။ နရ-နာရာယဏ အာရှရမ်သို့ ပြန်သွားပြီး ဘီမစေနနှင့် အခြားညီအစ်ကိုများ၊ ဒရౌပဒီတို့နှင့်အတူ ထိုတွင် နေထိုင်လေသည်။ အတူလိုက်ပါလာသော ဗြာဟ္မဏတို့လည်း ထိုနေရာ၌ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြလေသည်။
Verse 21
तदनन्तर राजा युधिष्ठिरने वह आकाशवाणी स्वीकार कर ली और पुन: नर-नारायणके आश्रममें लौटकर भीमसेन आदि सब भाइयों और द्रौपदीके साथ वहीं रहने लगे। उस समय साथ आये हुए ब्राह्मण लोग भी वहीं सुखपूर्वक निवास करने लगे
ထို့နောက် ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရ သည် ကောင်းကင်မှ အသံကို လက်ခံယူပြီး နရနှင့် နာရာယဏ၏ အာရှရမ်သို့ ပြန်လည်သွားရောက်하였다။ ထိုနေရာတွင် သူသည် ဘီမစေနကို အစပြုသော ညီအစ်ကိုအားလုံးနှင့် ဒရౌပဒီတို့နှင့်အတူ နေထိုင်하였다။ အတူလိုက်ပါလာသော ဗြာဟ္မဏတို့လည်း ထိုနေရာတွင် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်하였다။
Verse 131
यथाक्रमविशेषेण सर्वाण्यायतनानि च । दर्शितानि द्विजश्रेष्ठा लोमशेन महात्मना
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «အစဉ်အလာတကျ၊ နေရာတစ်ခုချင်းစီကို ၎င်း၏ အစီအစဉ်အတိုင်း ခွဲခြားပြသ၍ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထများအားလုံးကို—အို၊ ဒွိဇအထူးမြတ်—မဟာစိတ်ရှိသော လောမရှက ပြသခဲ့သည်»။
Verse 156
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां पुनर्नरनारायणाश्रमागमने षट्पज्चाशदधिकशततमो< ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ၏ ဝနပರ್ವ (Vana Parva) အတွင်းရှိ တီရ္ထယာထရာပર્વ (Tīrtha-yātrā Parva) တွင်၊ လောမရှ၏ တီရ္ထယာထရာ အကြောင်းအရာအတွင်း ပाण्डဝတို့ နရနှင့် နာရာယဏ အာရှရမ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခြင်းကို ဖော်ပြသော အခန်း ၁၅၆ ပြီးဆုံး၏။
Verse 231
भीमसेनादिशि: सर्वैर्भ्नातृभि: परिवारित: । पाज्चाल्या ब्राह्मुणाश्वैव न्यवसन्त सुखं तदा
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုအခါ ညီအစ်ကိုအားလုံးက ဝိုင်းရံလျက် ဘီမစေနသည် ပാഉဉ္စာလီနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့နှင့်အတူ ထိုနေရာတွင် သက်သာစွာ နေထိုင်하였다။
Frequently Asked Questions
The tension lies between heroic initiative and the propriety of entering a guarded divine territory: Bhīma’s strength is affirmed, yet the episode frames a conflict triggered by boundary enforcement and the risks of unauthorized approach to a protected domain.
Power is most credible when paired with discipline: the chapter juxtaposes ascetic living and attentive listening to sages with controlled martial competence, suggesting that resilience in exile requires both ethical formation and readiness to act.
No explicit phalaśruti appears in the provided chapter segment; the meta-function is narrative-architectural—positioning Bhīma’s prowess and the Gandhamādana setting as a bridge toward later divine interactions and escalations in the exile cycle.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.