Shloka 20
Nāvyāśrama-nirmāṇa and Ṛśyaśṛṅga’s Distraction (नाव्याश्रमनिर्माणम्—ऋश्यशृङ्गस्य विचलनम्)
ततो मुहूर्ताद्धरिपिड्जनलाक्ष: प्रवेष्टितो रोमभिरानखाग्रात् । स्वाध्यायवान् वृत्तसमाधियुक्तो विभाण्डक: काश्यप: प्रादुरासीत्,तदनन्तर दो घड़ीके बाद हरे-पीले नेत्रोंवाले काश्यपनन्दन विभाण्डक मुनि वहाँ आ पहुँचे। वे सिरसे लेकर पैरोंके नखोंतक रोमावलियोंसे भरे हुए थे। महात्मा विभाण्डक स्वाध्यायशील, सदाचारी तथा समाधिनिष्ठ महर्षि थे
tato muhūrtād dharipiṅgalalākṣaḥ praveṣṭito romabhir ānakhāgrāt | svādhyāyavān vṛttasamādhiyukto vibhāṇḍakaḥ kāśyapaḥ prādurāsīt ||
အချိန်အနည်းငယ်ကြာသော်၊ ကာရှျပ၏ သား Vibhāṇḍaka သည် မျက်လုံးအရောင် အဝါစိမ်းရောင်တောက်တောက်ဖြင့် ထိုနေရာ၌ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ခေါင်းမှစ၍ ခြေသည်းအဖျားတိုင်အောင် အမွှေးများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၏။ မဟာရိရှီ Vibhāṇḍaka သည် ဝေဒသင်ယူခြင်း (svādhyāya) ကို အမြဲတမ်းပြုသူ၊ အကျင့်သီလတည်ကြည်သူ၊ သမာဓိ၌ တည်မြဲသူဖြစ်၍—သူ၏ ရှိနေခြင်းတင်ကပင် စည်းကမ်းတကျ အက်စက်တရား၏ သာဓကကို ကိုယ်စားပြုလေ၏။
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal of the ṛṣi: learning grounded in svādhyāya (disciplined study), character shaped by vṛtta (right conduct), and inner steadiness through samādhi. Knowledge, morality, and contemplation are shown as mutually reinforcing virtues.
After a brief interval, the sage Vibhāṇḍaka—identified as Kāśyapa’s son—arrives on the scene. The narration emphasizes his striking appearance and, more importantly, his spiritual qualifications: devotion to Vedic study, impeccable conduct, and meditative absorption.