Shloka 19
Nāvyāśrama-nirmāṇa and Ṛśyaśṛṅga’s Distraction (नाव्याश्रमनिर्माणम्—ऋश्यशृङ्गस्य विचलनम्)
तस्यां गतायां मदनेन मत्तो विचेतनश्वाभवदृष्यशृड्रः । तामेव भावेन गतेन शून्ये विनि:श्वसन्नार्तरूपो बभूव,उसके चले जानेपर उसके अनुरागसे उन्मत्त मुनिकुमार ऋष्यशृंग अचेत-से हो गये। उस निर्जन स्थानमें उनकी मनोवृति उसीकी ओर लगी रही और वे लंबी साँस खींचते हुए अत्यन्त व्यथित हो उठे
tasyāṃ gatāyāṃ madanena matto vicetanaś cābhavad ṛṣyaśṛṅgaḥ | tām eva bhāvena gatena śūnye viniḥśvasann ārta-rūpo babhūva |
သူမ ထွက်ခွာသွားသော်၊ ကာမ၏ အာဏာကြောင့် မူးယစ်သွားသော ရိရှီကလေး Ṛṣyaśṛṅga သည် သတိလစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။ ယခုတော့ ဗလာဖြစ်သွားသော အထီးကျန်နေရာ၌ သူ၏ စိတ်သည် သူမတစ်ယောက်တည်းကိုသာ စွဲကပ်နေပြီး၊ ရှည်လျားစွာ သက်ပြင်းချကာ မြင်သာထင်ရှားသော ဝေဒနာဖြင့် လှုပ်ရှားလေ၏။ ဤအပိုင်းသည် စွဲလမ်းမှုက အမြင်အာရုံကို မိုက်မဲစေပြီး အတွင်းစိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ချိုးဖောက်နိုင်ကြောင်း—အတက်ပညာဖြင့် အတင်းအကျပ် ထိန်းချုပ်ထားသူတစ်ဦးတွင်ပင်—ထင်ဟပ်စေသည်။
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked desire (kāma) can overpower awareness and stability, producing suffering and loss of discernment; ethical self-mastery requires vigilance over the mind’s attachments.
After the woman leaves, Ṛṣyaśṛṅga becomes overwhelmed by longing; in the now-deserted place he keeps thinking only of her, sighing and appearing deeply distressed.