Shloka 64
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
हविषाग्निर्यथा कृष्ण भूय एवाभिवर्धते | केशव! जैसे घी डालनेपर आग बुझनेके बजाय और अधिक प्रज्वलित हो उठती है, उसी प्रकार वैर करनेसे वैरकी आग शान्त नहीं होती, अधिकाधिक बढ़ती ही जाती है।। ६३ ई || अतोडन्यथा नास्ति शान्तिर्नित्यमन्तरमन्ततः
haviṣāgnir yathā kṛṣṇa bhūya evābhivardhate | keśava! yathā ghṛta-dānenāgnir na śāmyati, api tu bhūyaḥ prajvalati, tathā vairakaraṇena vaira-agniḥ na śāmyati, kintu adhikādhikaṃ vardhate || ato ’nyathā na asti śāntiḥ, nityam antaramantrataḥ ||
ယုဓိဋ္ဌိရက ကృష్ణအား ပြောသည်– «အို ကေရှဝ၊ မီးသည် ဟဝိသ်—အထူးသဖြင့် ဂျီ—ဖြင့် ကျွေးလျှင် မငြိမ်းဘဲ ပို၍ တောက်လောင်သကဲ့သို့၊ ရန်လိုမှု၏ မီးလည်း ရန်ပြုခြင်းဖြင့် မငြိမ်းနိုင်၊ ပို၍သာ ကြီးထွားတောက်လောင်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုလမ်းဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို မရနိုင်; စစ်မှန်သော တည်ငြိမ်မှုကို အတွင်းစိတ်သို့ ပြန်လှည့်ခြင်း၊ အကြံဉာဏ်နှင့် သည်းခံထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် ရှာဖွေရမည်၊ လက်တုံ့ပြန်ခြင်းဖြင့် မဟုတ်»။
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Retaliation does not end hostility; like fire fed with ghee, enmity grows when answered with enmity. Peace is to be pursued through restraint and wise counsel rather than revenge.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhishthira addresses Krishna (Keśava), arguing for a path toward peace: he warns that escalating reprisals only intensify the feud and urges an inwardly grounded, counsel-driven approach to reconciliation.