Shloka 1

Drupada’s Instruction to the Purohita for the Kaurava Embassy (द्रुपदोपदेशः दूतप्रेषणम्)

Devanagari script

राजा द्रुपदने (पुरोहितसे) कहा--पुरोहितजी! समस्त भूतोंमें प्राणधारी श्रेष्ठ हैं। प्राणधारियोंमें भी बुद्धिजीवी श्रेष्ठ हैं। बुद्धिजीवी प्राणियोंमें भी मनुष्य और मनुष्योंमें भी ब्राह्मण श्रेष्ठ माने गये हैं

Transliteration

rājā drupada uvāca—purohitajī! sarveṣu bhūteṣu prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ; prāṇiṣu ca buddhijīvinaḥ śreṣṭhāḥ; buddhijīviṣu ca manuṣyāḥ, manuṣyeṣu ca brāhmaṇāḥ śreṣṭhā iti manyante.

Translation

ဒြုပဒမင်းက ပုရောဟိတ်အား ဆို၏— «အရှင်ပုရောဟိတ်တော်! သတ္တဝါအပေါင်းတို့အနက် အသက်ရှိသူတို့သည် မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြ၏။ အသက်ရှိသူတို့အနက် ဉာဏ်ရှိသူတို့သည် မြင့်မြတ်၏။ ဉာဏ်ရှိသူတို့အနက် လူသားတို့သည် အထက်မြတ်ဆုံးဖြစ်၏။ လူသားတို့အနက်လည်း ဗြာဟ္မဏတို့ကို အမြင့်ဆုံးဟု သတ်မှတ်ကြ၏»။

Word by Word

• rājā: the king
• rājā: Karta
• Type: Noun
• Root: rājan
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• drupadāya: to Drupada
• drupadāya: Sampradana
• Type: Noun
• Root: drupada
• Form: Masculine, Dative, Singular

• purohitam: the priest
• purohitam: Karma
• Type: Noun
• Root: purohita
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• uvāca: said
• Type: Verb
• Root: vac
• Form: Perfect, 3rd, Singular

• purohita: O priest
• Type: Noun
• Root: purohita
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• sarveṣu: among all
• sarveṣu: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: sarva
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Plural

• bhūteṣu: beings
• bhūteṣu: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: bhūta
• Form: Neuter, Locative, Plural

• prāṇinaḥ: living beings
• prāṇinaḥ: Karta
• Type: Noun
• Root: prāṇin
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• śreṣṭhāḥ: are श्रेष्ठ / best
• Type: Adjective
• Root: śreṣṭha
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• prāṇiṣu: among living beings
• prāṇiṣu: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: prāṇin
• Form: Masculine, Locative, Plural

• api: also/even
• Type: Indeclinable
• Root: api

• buddhimantaḥ: the intelligent
• buddhimantaḥ: Karta
• Type: Adjective
• Root: buddhimant
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• śreṣṭhāḥ: are best
• Type: Adjective
• Root: śreṣṭha
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• buddhimatsu: among the intelligent
• buddhimatsu: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: buddhimant
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Plural

• api: also/even
• Type: Indeclinable
• Root: api

• manuṣyāḥ: humans
• manuṣyāḥ: Karta
• Type: Noun
• Root: manuṣya
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• śreṣṭhāḥ: are best
• Type: Adjective
• Root: śreṣṭha
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• manuṣyeṣu: among humans
• manuṣyeṣu: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: manuṣya
• Form: Masculine, Locative, Plural

• api: also/even
• Type: Indeclinable
• Root: api

• brāhmaṇāḥ: Brahmins
• brāhmaṇāḥ: Karta
• Type: Noun
• Root: brāhmaṇa
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• śreṣṭhāḥ: are best
• Type: Adjective
• Root: śreṣṭha
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• matāḥ: are considered
• Type: Adjective
• Root: mata
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

दुपद उवाच

Characters & Entities

• Drupada
• Purohita (royal priest)
• Brāhmaṇas
• Manuṣyas (humans)
• Prāṇins (living beings)
• Bhūtas (beings)