Shloka 16
Udyoga Parva Adhyāya 58 — Saṃjaya’s Audience and Kṛṣṇa’s Deterrent Counsel (संजय-प्रवेशः कृष्णवाक्यं च)
वाचं स वदतां श्रेष्ठो ह्वादिनीं वचनक्षमाम् | त्रासिनीं धार्तराष्ट्राणां मृदुपूर्वां सुदारुणाम्
vācaṃ sa vadatāṃ śreṣṭho hvādinīṃ vacanakṣamām | trāsinīṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ mṛdupūrvāṃ sudāruṇām
သဉ္ဇယက ပြောသည်—စကားပြောသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူသည် နားထောင်ရသက်သာ၍ စကားပုံစံလည်း ပြည့်စုံသည့် စကားကို ပြောလေ၏။ သို့ရာတွင် ထိုစကားသည် ဓೃತရာෂ္ဋ္ရ၏ သားတို့အား ကြောက်ရွံ့စေ၏။ အစမှာ နူးညံ့သော်လည်း အဆုံးတွင် အမှန်တရားကို ဖြတ်တောက်သကဲ့သို့ တင်းကြပ်ပြင်းထန်လေ၏။
संजय उवाच
Educational Q&A
Ethical speech can be both courteous and forceful: one may begin gently to maintain decorum and receptivity, yet speak with firm severity when confronting adharma. The verse praises disciplined rhetoric—pleasant in form, truthful and even fear-inducing in its moral consequence.
Sañjaya describes a principal speaker (contextually, a leading counselor or envoy in the Udyoga Parva’s negotiations) delivering a carefully crafted address: pleasing and articulate, but alarming to the Dhārtarāṣṭras because it exposes their peril and wrongdoing, moving from soft opening to stern admonition.