Shloka 11
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
यां तां वने दुःखशबय्यामवात्सीत् प्रत्राजित: पाण्डवो धर्मचारी । आप्रोतु तां दुःखतरामनर्था- मन्त्यां श्य्यां धार्तराष्ट्र: परासु:,धर्मात्मा पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरने वनमें निर्वासित होकर जिस दुःखशय्यापर शयन किया है, दुर्योधन अपने प्राणोंका त्याग करके उससे भी अधिक दुःख-दायिनी और अनर्थकारिणी मृत्युकी अन्तिम शय्याको ग्रहण करे
sañjaya uvāca |
yāṃ tāṃ vane duḥkhaśayyām avātsīt pradrājitaḥ pāṇḍavo dharmacārī |
āpnotu tāṃ duḥkhataraṃ anarthām antyāṃ śayyāṃ dhārtarāṣṭraḥ parāsuḥ ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «တရားကို လိုက်နာသော ပाण्डဝသည် တောထဲသို့ နှင်ထုတ်ခံရ၍ အိပ်စက်ခဲ့သည့် ဝမ်းနည်းဖွယ် အိပ်ရာထက်ပင် ပိုမိုနာကျင်၍ ပိုမိုပျက်စီးစေသော သေမင်း၏ နောက်ဆုံးအိပ်ရာကို၊ အသက်ကို စွန့်လွှတ်ကာ ထိုဓာရ္တရာෂ္ဌရ (ဒုရျောဓန) ရရှိပါစေ။»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical causality: the unjust aggressor (Duryodhana) deserves a fate harsher than the suffering endured by the righteous (Yudhiṣṭhira) in exile. It contrasts dharma-based endurance with adharma-driven ruin, implying that wrongdoing culminates in self-destructive consequences.
Sañjaya, narrating events in the Udyoga Parva as war approaches, voices a condemnation of Duryodhana: he wishes that Duryodhana, after losing his life, may meet a deathbed more grievous than the painful ‘bed’ of hardship on which the exiled Yudhiṣṭhira lay in the forest.