Shloka 20
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
सम्भोगमें ही मन लगानेवाले, विषमता रखनेवाले, अत्यन्त मानी, दान देकर पश्चात्ताप करनेवाले, अत्यन्त कृपण, अर्थ और कामकी प्रशंसा करनेवाले तथा स्त्रियोंके द्वेषी--ये सात और पहलेके छ: कुल तेरह प्रकारके मनुष्य नृशंसवर्ग (क्रूर-समुदाय) कहे गये हैं ।।
dharmaś ca satyaṃ ca damas tapaś ca
amātsaryaṃ hrīs titikṣā anasūyā |
yajñaś ca dānaṃ ca dhṛtiḥ śrutaṃ ca
vratāni vai dvādaśa brāhmaṇasya ||
သနတ်စုဇာတက ပြော၏— «ပျော်ပါးမှု၌သာ စိတ်ကပ်သူ၊ မညီမျှမှုကို ထားသူ၊ အလွန်မာနကြီးသူ၊ ပေးပြီးနောက် နောင်တရသူ၊ အလွန်ကပ်စီးနည်းသူ၊ ဥစ္စာနှင့် ကာမကို ချီးမွမ်းသူ၊ မိန်းမတို့ကို မုန်းတီးသူ—ဤခုနစ်ပါးနှင့် အရင်က ခြောက်ပါးကို ပေါင်းလျှင် စုစုပေါင်း ဆယ့်သုံးမျိုးသော လူတို့ကို ‘နೃśaṃsa’ (ရက်စက်သောအုပ်စု) ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏ၏ ဝတ်တရား (vrata) ဆယ့်နှစ်ပါးမှာ—ဓမ္မနှင့် သစ္စာ; ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှုနှင့် တပ; မနာလိုမှုကင်းခြင်း; ရှက်ကြောက်သိက္ခာ; သည်းခံခြင်း; အပြစ်ရှာမနေခြင်း; ယဇ္ဉပြုခြင်း; ဒါနပြုခြင်း; တည်ကြည်မှု; နှင့် သမ္မာကျမ်းပညာ—ဤတို့သည် ဗြာဟ္မဏ၏ ဆယ့်နှစ်ဝတ်တရား ဖြစ်သည်»။
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
The verse defines the brāhmaṇa ideal through twelve ethical disciplines—truth, restraint, austerity, non-envy, modesty, patience, non-faultfinding, sacrifice, charity, steadfastness, and scriptural learning—presenting character and conduct as the true markers of spiritual nobility.
In Sanatsujāta’s instruction (within Udyoga Parva), he lays down a normative list of virtues, contrasting refined moral discipline with the traits that lead to cruelty and social harm, thereby guiding the listener toward dharmic conduct amid the tensions preceding war.