Shloka 19
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
अपनी बहुत बड़ाई करनेवाले, लोलुप, तनिक-से भी अपमानको सहन न करनेवाले, निरन्तर क्रोधी, चंचल और अश्रितोंकी रक्षा नहीं करनेवाले--ये छः प्रकारके मनुष्य पापी हैं। महान् संकटमें पड़नेपर भी ये निडर होकर इन पापकर्मोंका आचरण करते हैं ।।
saṃbhogasaṃvid viṣamo 'timānī dattānutāpī kṛpaṇo balīyān | vargapraśaṃsī vanitāsu dveṣṭā ete pare sapta nṛśaṃsavargāḥ ||
သနတ်စုဇာတက ပြော၏— «ရက်စက်၍ အပြစ်သဘောရှိသော အတန်းအစားတွင် ပါဝင်သည့် လူအမျိုးအစား ခုနစ်ပါးရှိ၏—ပျော်ပါးမှုနှင့် အနီးကပ်ဆက်ဆံရေးကိစ္စများတွင် လှည့်ကွက်ကျွမ်းသူ; အပြုအမူမညီမျှ မတရားသူ; အလွန်အမင်း မာနကြီးသူ; ပေးပြီးနောက် နောင်တရသူ (စိတ်ကောင်းမပါဘဲ ပေးသူ); ကပ်စီးနည်းသူ; အကြမ်းအားကို အားထားသူ; ကိုယ့်အဖွဲ့ကိုသာ ချီးမွမ်းသူ; မိန်းမတို့ကို မုန်းတီးသူ။ အန္တရာယ်ကြီးမားလာသော်လည်း မကြောက်မရွံ့ ထိုအပြစ်အကျင့်များကို ဆက်လက်ကျင့်ကြံကြ၏»။
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Sanatsujāta classifies certain entrenched vices—pride, unfairness, miserly and grudging giving, reliance on brute force, partisan self-praise, and hatred toward women—as marks of a ‘cruel’ disposition. The ethical point is that such traits persist even under danger, showing deep-rooted adharma that must be recognized and restrained.
In Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs Dhṛtarāṣṭra on dharma and inner discipline during the tense pre-war negotiations. This verse is part of his moral diagnosis of destructive character-types that lead rulers and societies toward ruin.