Shloka 13
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
अशक्योड्द्य त्वया राजन् विनिवर्तयितुं बलात् । राजन! इस दुर्योधनको काम और क्रोधने अपने वशमें कर लिया है, यह लोभमें फँस गया है; अतः आज आपका इसे बलपूर्वक पीछे लौटाना असम्भव है ।।
aśakyo ’dya tvayā rājan vinivartayituṃ balāt | rāṣṭrapradāne mūḍhasya bāliśasya durātmanaḥ ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူ၏— «အို မင်းကြီး၊ ယနေ့ သင်သည် သူ့ကို အင်အားဖြင့် နောက်ပြန်လှည့်စေခြင်း မဖြစ်နိုင်ပါ။ နိုင်ငံတော်ကို လွှဲအပ်ခြင်းအရေး၌ ထိုမိုက်မဲ၍ ကလေးဆန်ကာ စိတ်ညစ်ညမ်းသူသည် တားဆီးမရ—ကာမ၊ ဒေါသနှင့် လောဘ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်နေပြီ»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A person dominated by kāma (desire), krodha (anger), and lobha (greed) becomes resistant to wise counsel; when delusion hardens into obstinacy, even rightful and ethical settlements (like yielding a kingdom to avert harm) may become practically impossible without coercion.
Vaiśampāyana comments that the king being addressed cannot, at this moment, compel Duryodhana to retreat or agree to the surrender/return of the kingdom; Duryodhana is portrayed as deluded and morally compromised, making peaceful reversal unlikely.