Shloka 46

धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा—व्यासोपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Collapse and Vyāsa’s Counsel

Devanagari script

तुम्हें बारंबार शोकसे संतप्त और मोहित होते जानकर राजा युधिष्छिर अपने प्राणोंका भी परित्याग कर देंगे |। कृपालुर्नित्यशो वीरस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि । स कथं त्वयि राजेन्द्र कृपां नैव करिष्यति,राजेन्द्र! वीर युधिष्ठिर पशु-पक्षी आदि योनिके प्राणियोंपर भी सदा दयाभाव बनाये रखते हैं; फिर तुमपर वे कैसे दया नहीं करेंगे?

Transliteration

tvāṁ bāraṁbāraṁ śokasaṁtaptam mohitam ca jñātvā rājā yudhiṣṭhiraḥ svaprāṇān api parityakṣyati | kṛpālur nityaśo vīras tiryagyonigateṣv api | sa kathaṁ tvayi rājendra kṛpāṁ naiva kariṣyati ||

Translation

«သင်သည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် လောင်ကျွမ်းကာ မောဟဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ လွှမ်းမိုးခံနေရသည်ကို သိလျှင် မင်း ယုဓိဋ္ဌိရသည် မိမိအသက်ကိုပင် စွန့်လွှတ်လိမ့်မည်။ အို မင်းတို့အထဲက အမြတ်ဆုံးမင်းကြီး၊ ထိုသူရဲကောင်းသည် အမြဲတမ်း ကရုဏာရှိပြီး တိရစ္ဆာန်၊ ငှက်တို့ကဲ့သို့သော ယောနိ၌ မွေးဖွားသည့် သတ္တဝါများအပေါ်တောင် ကြင်နာတတ်သည်; ထို့ကြောင့် သင်ပေါ်၌ မေတ္တာကရုဏာ မပြုမည်ဟု မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း»။

Word by Word

• {'tvām': 'you (accusative singular)', 'bāraṁbāram': 'again and again, repeatedly', 'śoka': 'grief, sorrow', 'saṁtapta': 'burned, afflicted, tormented', 'mohita': 'deluded, bewildered, overcome by confusion', 'jñātvā': 'having known, having understood', 'rājā': 'king', 'yudhiṣṭhiraḥ': 'Yudhiṣṭhira (eldest Pāṇḍava)', 'prāṇān': 'life-breaths

• life', 'api': 'even, also', 'parityakṣyati': 'will abandon, will give up', 'kṛpāluḥ': 'compassionate, merciful', 'nityaśaḥ': 'always, continually', 'vīraḥ': 'hero, brave man', 'tiryak': 'animal (non-human creature)', 'yoni': 'womb

• species', 'gateṣu': 'in those who have gone into / are situated in (locative plural)', 'tiryagyonigateṣu': 'among beings born as animals/birds and other non-human species', 'saḥ': 'he', 'katham': 'how?', 'tvayi': 'toward you

• in your case (locative singular)', 'rājendra': 'O lord of kings

• O best of kings (vocative)', 'kṛpām': 'compassion, pity, grace', 'na eva': 'not at all, certainly not', 'kariṣyati': 'will do, will show'}

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• Yudhiṣṭhira