Shloka 11
Gāndhārī’s Grief, Vyāsa’s Pacification, and the Ethics of Retaliation (गान्धारी-शोकः शमोपदेशश्च)
आत्मनोऊतिक्रमं पश्य पुत्रस्य च दुरात्मन: । यदनागसि पाण्डूनां परित्यागस्त्वया कृत:,“आप अपने और दुरात्मा पुत्र दुर्योधनके उस अत्याचारपर तो दृष्टि डालिये, जब कि बिना किसी अपराधके ही आपने पाण्डवोंका परित्याग कर दिया था”
ātmano ’tīkramaṃ paśya putrasya ca durātmanaḥ | yad anāgasi pāṇḍūnāṃ parityāgas tvayā kṛtaḥ ||
သင်ကိုယ်တိုင် ပြုခဲ့သော အမှားကိုလည်းကောင်း၊ မကောင်းစိတ်ရှိသော သင်၏သား၏ အမှားကိုလည်းကောင်း ကြည့်လော့—အပြစ်မရှိသော ပाण्डဝတို့ကို သင်က စွန့်ပစ်ခဲ့သည်ကိုပင်။ ဤကဗျာသည် သီလအကဲဖြတ်မှုကို တောင်းဆိုသည်—ယခုဖြစ်ပေါ်နေသော ဘေးအန္တရာယ်သည် အပြစ်မရှိသူတို့ကို မတရားစွန့်ပစ်ခဲ့သော အတိတ်က အပြုအမူမှ အမြစ်တည်လာခြင်းတည်း။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse urges moral self-examination and accountability: present suffering is traced to earlier adharma—specifically, the unjust abandonment of the innocent Pāṇḍavas and complicity in a son’s wrongdoing.
In the Strī Parva’s lamentation context after the war, the speaker (Vaiśampāyana narrating) highlights a prior ethical failure—rejecting the blameless Pāṇḍavas—pointing to it as a root cause behind the catastrophe associated with Duryodhana’s conduct.