Shloka 26
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
इदं दुःखं महत् कष्ट पापीय इति निष्टनन् । प्रतिध्वस्तमुख: पूतिरमात्याननुशोचयन्
idaṃ duḥkhaṃ mahat kaṣṭa pāpīya iti niṣṭanan | pratidhvastamukhaḥ pūtir amātyān anuśocayan |
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူ၏— «‘ဤသည်မှာ အလွန်ကြီးမားသော ဝမ်းနည်းမှု၊ ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုတည်း—ငါ့၌ အလွန်ကြီးသော အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ လက္ခဏာပင်ဖြစ်မည်’ ဟု အော်ဟစ်ငိုကြွေးခြင်း၊ မျက်နှာပျက်ယွင်း၍ ငုံ့ကျခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာနံစော်ခြင်း၊ မိမိ၏ အမတ်များနှင့် အနီးကပ်အမှုထမ်းတို့အတွက် မပြတ်မလပ် ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ကျန်းမာသူ၏ အခြေအနေသို့ ပြန်ရလိုခြင်း၊ လက်ရှိရောဂါအတွင်း မကြာခဏ သေချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း—ဤသို့သော သေဆုံးပုံစံသည် ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုတန်ဖိုးထားသော သူရဲကောင်းနှင့် မထိုက်တန်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that a noble person—especially a self-respecting warrior—should meet suffering and death with steadiness, not with self-pitying lamentation, obsessive fear, or repeated wishing for death; dignity, restraint, and courage are ethical ideals even in illness.
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Bhīṣma describes an undignified response to sickness and impending death—wailing, becoming disfigured in expression, neglecting oneself, and grieving for one’s ministers—then condemns such a death as unworthy of a proud hero.