Shloka 29
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
यो<र्थकामस्य वचन प्रातिकूल्यान्न मृष्यते । शृणोति प्रतिकूलानि सर्वदा विमना इव
yo 'rthakāmasya vacanaṃ prātikūlyān na mṛṣyate | śṛṇoti pratikūlāni sarvadā vimanā iva | yaḥ śiṣṭaiḥ puruṣair ācaraṇe nītam ācāraṃ sadā na sevate tathā parājitān aparājitāṃś ca sva-paramparāgatam ācāraṃ na pālayituṃ dadāti sa kṣatriya-dharmāt patati |
ဝါမဒေဝက ဆိုသည်– «မိမိစိတ်နှင့် ဆန့်ကျင်သဖြင့် မိမိအကျိုးစီးပွားအမှန်ကို လိုလားသော မိတ်ဆွေကောင်း၏ အကြံဉာဏ်ကို မခံနိုင်သူ၊ သို့ရာတွင် မိမိအောင်မြင်မှုကို ဆန့်ကျင်သော စကားများကိုတော့ နားထောင်နေသူသည် အမြဲတမ်း စိတ်မတည်မငြိမ်၊ စိတ်ညစ်ညူးသကဲ့သို့ ဖြစ်နေတတ်သည်။ ထို့ပြင် ဉာဏ်ရှိ၍ စည်းကမ်းရှိသော လူကောင်းတို့ လက်တွေ့ကျင့်သုံးလာသည့် အပြုအမူကို အစဉ်မပြတ် မလိုက်နာသူ၊ အနိုင်ရသူဖြစ်စေ အရှုံးခံသူဖြစ်စေ သူတို့၏ အမွေဆက်ခံလာသော ထုံးတမ်းကျင့်ဝတ်ကို မထိန်းသိမ်းခိုင်းသူသည် က္ଷတ္တရိယဓမ္မမှ ကျဆင်းသွားသည်»။
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A ruler must be able to accept corrective counsel from true well-wishers, consistently follow the exemplary conduct of the cultured, and uphold traditional codes of behavior for all—victors and vanquished alike. Rejecting good advice and undermining established ācāra leads to a fall from kṣatriya-dharma.
In Śānti Parva’s instruction on righteous governance and conduct, Vāmadeva describes traits that disqualify a kṣatriya: intolerance toward a friend’s beneficial advice, mental instability born of self-will, neglect of śiṣṭa-ācāra, and refusal to let people maintain their customary duties and traditions regardless of victory or defeat.