Shloka 4
Yogakṣema, Purohita, and the Mucukunda–Vaiśravaṇa Dialogue (योगक्षेम–पुरोहित–मुचुकुन्दवैश्रवणसंवादः)
Devanagari script
मुचुकुन्दो विजित्येमां पृथिवी पृथिवीपति: । जिज्ञासमान: स्वबलमभ्ययादलकाधिपम्,कहते हैं, पृथ्वीपति राजा मुचुकुन्दने इस पृथ्वीको जीतकर अपने बलकी परीक्षा लेनेके लिये अलकापति कुबेरपर चढ़ाई की
Transliteration
Mucukundo vijityemāṃ pṛthivīṃ pṛthivīpatiḥ | jijñāsamānaḥ svabalam abhyayād Alakādhipam ||
Translation
ဘိဿမက ဆိုသည်—ဤမြေကြီးကို အနိုင်ယူပြီးနောက် မြေရှင်မင်း မုချုကွန်ဒသည် မိမိ၏ အင်အားအတိုင်းအတာကို စမ်းသပ်လို၏။ ထိုစမ်းသပ်မှုကို ရှာဖွေရန် အလကာမြို့၏ အရှင် ကူဘေရထံသို့ စစ်ချီသွား၏။
Word by Word
मुचुकुन्दःMuchukunda (the king)
मुचुकुन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootमुचुकुन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
इमाम्this
इमाम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
पृथिवीम्earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Accusative, Singular
पृथिवीपतिःlord of the earth, king
पृथिवीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
जिज्ञासमानःdesiring to know/examine
जिज्ञासमानः:
Karta
TypeVerb
Rootजिज्ञास्
Formशानच् (present participle, parasmaipada), Masculine, Nominative, Singular
स्वबलम्his own strength
स्वबलम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वबल
FormNeuter, Accusative, Singular
अभ्ययात्he marched/advanced against
अभ्ययात्:
TypeVerb
Rootया (याति)
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
अलकाधिपम्the lord of Alakā (Kubera)
अलकाधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootअलकाधिप
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaM
MuchukundaP
Pṛthivī (the earth/realm)A
AlakāK
Kubera (Alakādhipa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes