Shloka 90
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
अशुभस्य यदा त्वर्ध द्वावंशावनुवर्तते | कृष्टपच्यैव पृथिवी भवत्यर्धफला तथा
aśubhasya yadā tv ardhaṃ dvāv aṃśāv anuvartate | kṛṣṭapacyā eva pṛthivī bhavaty ardha-phalā tathā ||
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်— မင်္ဂလာမကောင်းမှု၏ တစ်ဝက်သာ ထင်ရှားလာပြီး၊ မကောင်းမှု၏ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းသည် ကောင်းမှု၏ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းနောက်သို့ လိုက်ပါနေသည့်အခါ၊ မြေကြီးသည် ထွန်ယက်၍ မျိုးစေ့ချမှသာ စပါးအာဟာရကို ပေးနိုင်သည်။ သို့သော် ထိုအခါတောင် ရိတ်သိမ်းရသော အထွက်သည် တစ်ဝက်သာ ဖြစ်၏—တစ်ဝက်သည် သီးပွင့်၍ အကျိုးဖြစ်လာပြီး တစ်ဝက်သည် ပျက်စီးသွားသည်။ သင်ခန်းစာမှာ အဓမ္မကို လျော့နည်းစေသော်လည်း မဖျက်သိမ်းနိုင်သေးသည့်အခါ စည်းစိမ်ချမ်းသာသည် အခြေအနေမတည်ငြိမ်ဘဲ အခြေအနေလိုက် ဖြစ်လာသည်—လူ၏ ကြိုးပမ်းမှုက အကျိုးပေးသော်လည်း အမြတ်နှင့်အတူ အရှုံးလည်း လိုက်ပါလာသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when evil is reduced and good predominates, lingering adharma still weakens outcomes: prosperity depends on effort and remains insecure, so society must actively uphold dharma to prevent loss alongside gain.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he describes a condition of the world where auspiciousness is present but not complete; the land produces only through cultivation, and even then only half the crop succeeds while the rest is ruined—an image of moral imbalance affecting material welfare.