Shloka 41
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
दुर्गाणां चाभितो राजा मूलच्छेदं प्रकारयेत् । सर्वेषां क्षुद्रवृक्षाणां चैत्यवृक्षान् विवर्जयेत्
durgāṇāṃ cābhito rājā mūlacchedaṃ prakārayet | sarveṣāṃ kṣudravṛkṣāṇāṃ caityavṛkṣān vivarjayet ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ဘုရင်သည် မိမိနယ်မြေအနီးအနားရှိ သေးငယ်သော ကာကွယ်ရေးအဆောက်အအုံများနှင့် ပုန်းခိုရာနေရာများကို အမြစ်မှစ၍ ခုတ်ထွင်ဖျက်ဆီးစေရမည်။ ထို့အတူ နိမ့်ကျသော ချုံပင်သစ်ပင်များအားလုံးကို ခုတ်လှဲစေရမည်—သို့သော် ဘုရားကျောင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော သန့်ရှင်းသစ်ပင် ‘caitya’ များကိုမူ ချန်လှပ်ထားရမည်—ရန်သူအတွက် အကာအကွယ်မဖြစ်စေရန်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must remove potential cover and hidden refuges that could aid enemies, but should still respect religious sanctity by sparing sacred caitya-associated trees—balancing security with dharmic restraint.
In Bhīṣma’s instruction on rājadharma in Śānti Parva, he advises practical measures for protecting the kingdom: clearing nearby strongholds and undergrowth that could conceal hostile forces, while exempting trees regarded as sacred.