Shloka 16
Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)
वेदानधीत्य धर्मेण राजशास्त्राणि चानघ । संतानादीनि कर्माणि कृत्वा सोम॑ निषेव्य च
vedān adhītya dharmeṇa rājaśāstrāṇi cānagha | santānādīni karmāṇi kṛtvā somaṁ niṣevya ca ||
ဘိဿမက မိန့်တော်မူသည်– «အပြစ်ကင်းသော မင်းကြီးရေ၊ အုပ်ချုပ်သူသည် ဓမ္မစိတ်ဖြင့် ဗေဒများနှင့် မင်းအုပ်ချုပ်ရေးပညာကို အရင်ဆုံး လေ့လာသင့်၏။ ထို့နောက် သားသမီးမွေးဖွားခြင်းစသည့် တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ပြီး ယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ သောမရသကို သောက်သုံးသင့်၏။ ဤသို့ သာသနာတော်ပညာနှင့် တရားသဘောကျင့်ဝတ်ပေါ်တွင် တည်မြဲလျက်ရှိသဖြင့် မိမိပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော ရာဇလမ်းကို လိုက်နာရန် အရည်အချင်းပြည့်စုံလာ၏»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s authority must rest on disciplined study and dharma: first master the Vedas and political-royal science, then perform household and sacrificial duties (including Soma rites). Legitimate rule is portrayed as an outgrowth of learning, self-restraint, and prescribed obligation.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses the king (Yudhiṣṭhira in the broader context) and lays out a sequence for royal life: education in sacred and political knowledge, fulfillment of lineage and ritual responsibilities, and thereby becoming qualified to govern righteously.