Shloka 44
Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)
ऋग्यजु:सामवित् पूज्यो नित्यं स्थाद् देववद् द्विज: । अनृग्यजुरसामा च प्राजापत्य उपद्रव: । यज्ञों मनीषया तात सर्ववर्णेषु भारत
bhīṣma uvāca | ṛgyajuḥsāmavit pūjyo nityaṃ sthād devavad dvijaḥ | anṛgyajur asāmā ca prājāpatya upadravaḥ | yajño manīṣayā tāta sarvavarṇeṣu bhārata ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– ဠိဂ် (Ṛg)၊ ယဇု (Yajus)၊ သာမန် (Sāman) ဝေဒသုံးပါးကို သိမြင်သော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် အမြဲတမ်း နတ်တစ်ပါးကဲ့သို့ ရိုသေကာ ကန်တော့ခံရမည်။ ဠိဂ်၊ ယဇု၊ သာမန်တို့၏ ဗဟုသုတမရှိသူ—ဥပမာ အစေခံ သို့မဟုတ် ရှူဒြ—ပင်လျှင် ပရာဇာပတိ (Prajāpati) နှင့် သဟဇာတဖြစ်သော ဘက္တ “ပရာဇာပတ်ယ” ဟု ခေါ်နိုင်သည်။ ချစ်သားရေ၊ ဘာရတမျိုးဆက်ရေ– စိတ်အတွင်း၌ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် နားလည်မှုဖြင့် ဆောင်ရွက်သော ယဇ္ဈ၊ အတွင်းယဇ္ဈ (မနောယဇ္ဈ) သည် ဝဏ္ဏအားလုံး၏ အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma distinguishes between (1) the social reverence due to a dvija learned in the three Vedas and (2) the broader spiritual accessibility of inner sacrifice: a mental, intention-based yajña is open to all varṇas, even to those without Vedic study.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhishma advises Yudhiṣṭhira about religious merit and social honor: Vedic mastery warrants high respect, yet devotion and inward sacrificial practice are not restricted to the Veda-trained classes.