Shloka 25
अध्याय ५७ — राज्ञः नित्यप्रयत्नः, रक्षा-प्रधानता, तथा त्याग-नीतिः
Chapter 57: Constant Royal Vigilance, Primacy of Protection, and Principles of Dismissal
सहायान् सतत कुर्याद् राजा भूतिपुरष्कृत: । तैश्व तुल्यो भवेद् भोगैश्छत्रमात्राज्याधिक:
bhīṣma uvāca | sahāyān satataṁ kuryād rājā bhūti-puraḥkṛtaḥ | taiś ca tulyo bhaved bhogaiś chatra-mātrājya-adhikaḥ ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «စည်းစိမ်တိုးပွားရေးကို ရည်ရွယ်သော ဘုရင်သည် အရည်အချင်းရှိသော အကူအညီပေးသူများကို အမြဲတမ်း ခန့်အပ်ထိန်းသိမ်းရမည်။ သူတို့နှင့်အတူ ဆုလာဘ်နှင့် သက်သာမှုခံစားခြင်းတွင် တန်းတူဖြစ်ရမည်; မင်းအာဏာ၏ သင်္ကေတဖြစ်သော အရာများ—မင်းထီး (ရာဇထီး) ကို ဆောင်ခြင်းနှင့် အမိန့်ပေးနိုင်သော အာဏာ—၌သာ သူတို့ထက် မြင့်ရမည်။ သဘောတရားမှာ တည်ငြိမ်သော အုပ်ချုပ်မှုသည် အောက်လူကို နှိမ့်ချခြင်း သို့မဟုတ် အခွင့်အရေးကို တစ်ဦးတည်း စုဆောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ထိုက်တန်သော မိတ်ဖက်များကို ဂုဏ်သိက္ခာဖြင့် ချီးမြှင့်ကာ စည်းစိမ်ကို မျှဝေခြင်းပေါ်တွင် တည်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should secure prosperity by choosing steadfast, capable supporters and rewarding them generously; he should treat them as equals in comforts, retaining superiority only in the formal symbols and authority of kingship.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira on how a king should manage and honor his aides: appoint worthy allies, keep them satisfied with shared benefits, and rely on respectful leadership rather than domination.