Shloka 18
Adhyāya 55 — Yudhiṣṭhira’s Hesitation and Bhīṣma’s Authorization of Inquiry
Rājadharma Prelude
लोहितोदां केशतृणां गजशैलां ध्वजद्रुमाम् । महीं करोति युद्धेषु क्षत्रियो यः स धर्मवित्
Bhiṣma uvāca: lohitodāṃ keśatṛṇāṃ gajaśailāṃ dhvajadrumām | mahīṃ karoti yuddheṣu kṣatriyo yaḥ sa dharmavit ||
ဘီရှ္မက ပြော၏—စစ်ပွဲများတွင် မြေပြင်ကို ကြောက်မက်ဖွယ် မြင်ကွင်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲစေသော က္ရှတ္တရိယရှိ၏။ သွေးသည် ရေကဲ့သို့၊ ဖြတ်တောက်သွားသော ဆံပင်သည် မြက်ကဲ့သို့၊ ဆင်များသည် တောင်ကဲ့သို့၊ အလံများသည် သစ်ပင်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာစေသူ—ထိုစစ်သူရဲကို ဓမ္မကို သိသူဟု ခေါ်ကြသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a traditional Kshatriya ethic: in rightful battle, unwavering martial action is treated as dharma, and the warrior who fulfills that duty—even amid horrific carnage—is termed a ‘knower of dharma’ within that role-based moral framework.
Bhishma is instructing on dharma in the Shanti Parva, using a stark battlefield metaphor: the ground is imagined as transformed into a scene where blood flows like water, hair lies like grass, elephants resemble mountains, and banners stand like trees—depicting the scale of war while defining the Kshatriya’s duty in it.