Shloka 21
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
अहंकारस्ततो जातो ब्रह्मा स तु चतुर्मुख: । हिरण्यगर्भो भगवान् सर्वलोकपितामह:
ahaṅkāras tato jāto brahmā sa tu caturmukhaḥ | hiraṇyagarbho bhagavān sarvalokapitāmahaḥ ||
ထို (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတရား) မှ ‘အဟင်္ကာရ’—‘ငါ’ ဟူသော ခံယူမှုကို ဖန်တီးသော အရာ—ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုအဟင်္ကာရတည်းဟူသော အရာပင် လေးမျက်နှာရှိ ဖန်ဆင်းရှင် ဘြဟ္မာ ဖြစ်ပြီး၊ ကောင်းကင်ရွှေဥ (ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ) ဟု ချီးမြှောက်ခံရသော၊ လောကအပေါင်း၏ အဘိုးအို (ပိတামဟ) ဖြစ်၏။
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents creation as a causal unfolding: from a prior cosmic principle arises ahaṅkāra (the individuating ‘I’-sense), identified here with Brahmā/Hiraṇyagarbha. Ethically, it suggests that ego and personal agency are derivative and should be subordinated to a wider cosmic order (dharma), not treated as ultimate.
Vaiśaṃpāyana describes a stage in the account of cosmic creation: the manifestation of ahaṅkāra, which is equated with the four-faced creator Brahmā, famed as Hiraṇyagarbha and regarded as the progenitor of all worlds.