Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 20
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
जगतत्रिन्तयन् सृष्टिं चित्रां बहुगुणोद्धवाम् । तस्य चिन्तयत: सृष्टि महानात्मगुण: स्मृत:
jagat-triṇintayan sṛṣṭiṃ citrāṃ bahu-guṇodbhavām | tasya cintayataḥ sṛṣṭiḥ mahān-ātma-guṇaḥ smṛtaḥ ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ အရောင်အသွေးစုံလင်၍ ဂုဏ်အမျိုးမျိုးမှ ပေါက်ဖွားလာသော စကြဝဠာ၏ အံ့ဩဖွယ် ဖန်ဆင်းခြင်းကို စဉ်းစားတော်မူကာ၊ ပေါ်ထွန်းလာခြင်း၏ လမ်းစဉ်ကို ဆင်ခြင်တော်မူ၏။ ဖန်ဆင်းခြင်းကို ဆင်ခြင်နေစဉ် ‘မဟတ်’ (အကြီးမားသော သဘောတရား၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဉာဏ်) ဟု ခေါ်သော အခြေခံသဘောတရားသည် သတိထဲသို့ ဝင်လာ၍ နောက်ထပ် ထွက်ပေါ်ခြင်းအတွက် အစပြုစေ၏။
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
Creation is presented as an ordered unfolding: contemplation of the universe leads to the recollection/manifestation of Mahat (the cosmic intellect), a key Sāṅkhya principle from which subsequent evolutes proceed. The verse frames cosmology as intelligible and law-governed rather than random.
Vaiśaṃpāyana describes a stage in the cosmogonic sequence: the agent of creation reflects on the manifold universe, and in that contemplation the Mahat principle is recalled/manifest, preparing for the next phase of emanation described in the surrounding passage.