Shloka 26

कालनिर्देशः शोकनिवारणं च

Instruction on Kāla and the Removal of Grief

Devanagari script

नावर्तते व्रतं स्वप्ने शुक्रमोक्षे कथंचन । आज्यहोम: समिद्धे्ग्नौ प्रायक्षित्तं विधीयते

Transliteration

na āvartate vrataṁ svapne śukramokṣe kathaṁcana | ājyahomaḥ samiddhe 'gnau prāyaścittaṁ vidhīyate ||

Translation

ဗျာသက မိန့်သည်—အိပ်မက်အတွင်း မလိုလားအပ်ဘဲ သုက်ထွက်သွားလျှင်ပင် ဗြဟ္မစရိယ (brahmacarya) ဝတ်ကို မည်သို့မျှ မဖောက်ဖျက်သကဲ့သို့ မထင်ရ၊ ထို့ကြောင့် ဝတ်ကို ပြန်လည်ခံယူရန် မလို။ ထိုကိစ္စအတွက် ပြာယရှ္စိတ္တ (အပြစ်ဖြေ) အဖြစ် မီးကို သင့်တော်စွာ ထွန်းညှိပြီး ဂhee (နွားနို့ဆီ) ကို မီးထဲသို့ ဟောမ (ပူဇော်) ရန် သတ်မှတ်ထားသည်။

Word by Word

• {'na': 'not', 'āvartate': 'returns

• is undertaken again', 'vratam': 'vow

• religious observance (here, brahmacarya discipline)', 'svapne': 'in a dream', 'śukra': 'semen

• generative fluid', 'mokṣe': 'in the release/emission', 'kathaṁcana': 'in any way

• at all', 'ājyahomaḥ': 'ghee-offering

• oblation of clarified butter', 'samiddhe': 'kindled

• well-lit', 'agnau': 'in the fire', 'prāyaścittam': 'expiation

• atonement rite', 'vidhīyate': 'is prescribed

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• Agni (sacrificial fire)
• Ājya (ghee)

Educational Q&A

What is the core teaching?

An involuntary nocturnal emission occurring in a dream does not invalidate the brahmacarya vow; instead of restarting the vow or repeating initiation, a specific, limited expiation—offering ghee into a kindled fire—is prescribed.

What is happening in the narrative?

In a dharma-instruction context within Śānti Parva, Vyāsa clarifies a rule of conduct for students/ascetics: how to understand and ritually address an unintentional bodily event without treating it as a moral breach requiring re-initiation.