Shloka 116
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
कस्य वै को मतः कामो ब्रूत सत्य॑ द्विजोत्तमा: । तब राजा वसुने हाथ जोड़कर उन सबसे पूछा--'विप्रवरो! आपलोग सच-सच बताइये
kasya vai ko mataḥ kāmo brūta satyaṃ dvijottamāḥ |
ဘိဿမက ပြောသည်– «အမှန်တကယ် ပြောကြပါ၊ ဗြဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်တို့၊ မည်သူ၏ ဆန္ဒသည် မည်သို့နည်း။ တစ်ဦးချင်းစီ မည်သည့်အမြင်ကို ကိုင်စွဲသနည်း။» ဇာတ်အတွင်း၌ မင်းကြီး ဝသုသည် လက်အုပ်ချီ၍ စုဝေးနေသော ဗြဟ္မဏတို့အား မလှည့်မပတ် ပြောကြရန် မေးမြန်းသည်—‘အဇ’ ကို ဆိတ်ဟုယူသူ မည်သူ၊ စပါး/အာဟာရဟုယူသူ မည်သူနည်း။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truthfulness) and clarity in counsel: when words admit multiple meanings, ethical decision-making requires openly stating one’s intended interpretation rather than manipulating ambiguity for advantage.
Bhishma recounts a scene where King Vasu, with folded hands, asks the Brahmins to declare honestly which meaning they accept—whether ‘aja’ should be understood as ‘goat’ or as ‘grain/food’—so he can judge or act without bias.