Shloka 92
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
मासतुसंज्ञापरिवर्तकेण सूर्याग्निना रात्रिदिवेन्धनेन । स्वकर्मनिष्ठाफलसाक्षिकेण भूतानि काल: पचति प्रसह
māsartusaṃjñāparivartakena sūryāgninā rātridivendhanena | svakarmaniṣṭhāphalasākṣikeṇa bhūtāni kālaḥ pacati prasah ||
ဗျာသ မိန့်တော်မူသည်– ကာလသည် သတ္တဝါအားလုံးကို အတင်းအကျပ် “ချက်ပြုတ်” လျက်ရှိ၏။ လနှင့်ရာသီဟူသော ဇွန်းကြီးဖြင့် အလှည့်အပြောင်း လှန်လှောနေ၏။ နေသည် မီးဖြစ်၍၊ နေ့နှင့်ည—မိမိကံ၏အကျိုးကို သက်သေခံသူများ—သည် လောင်စာဖြစ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတိုင်းသည် ကံ၏စာရင်းတွက်ချက်မှုအောက်၌ ကာလကြောင့် မတားဆီးနိုင်ဘဲ ရင့်မှည့်သွားရ၏။
व्यास उवाच
Educational Q&A
Time (kāla) is an irresistible cosmic force that matures and consumes all beings. The verse links this inevitability to moral causality: day and night stand as witnesses to karma’s fruits, implying that while none can escape time, one remains accountable for one’s actions within it.
Vyāsa delivers a reflective teaching in Śānti Parva, using a kitchen metaphor: Time is a cook; months and seasons are the turning ladle; the sun is the fire; day and night are the fuel and also witnesses to karmic results. The imagery underscores the steady, unavoidable progression of life toward change, aging, and death.