Shloka 12
Aśoka-śāstra: Nārada’s Instruction on the Cessation of Śoka
Grief
प्रकृतेविक्रियापत्ति: षण्मासान्मृत्युलक्षणम् | यदि मनुष्यकी बहुत बढ़ी-चढ़ी कान्ति भी अत्यन्त फीकी पड़ जाय, अधिक बुद्धिमत्ता भी बुद्धिहीनतामें परिणत हो जाय और स्वभावमें भी भारी उलट-फेर हो जाय तो यह उसके छ: महीनेके भीतर ही होनेवाली मृत्युका सूचक है ।।
yājñavalkya uvāca | prakṛte vikriyāpattiḥ ṣaṇmāsān mṛtyulakṣaṇam | daivatāny avajānāti brāhmaṇaiś ca virudhyate |
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက မိန့်ကြားသည်– «မိမိ၏ သဘာဝစိတ်နေစိတ်ထား ပြင်းထန်စွာ ပြောင်းလဲပျက်ယွင်းသွားခြင်းသည် ခြောက်လအတွင်း သေမင်းလက္ခဏာဖြစ်သည်။ ယခင်က တောက်ပသော အလင်းရောင်ကန့်တိသည် ရုတ်တရက် မှိန်သွားလျှင်၊ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာသည် မိုက်မဲမှုသို့ ကျသွားလျှင်၊ စိတ်သဘောထားတစ်ခုလုံးပင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားလျှင်—ဤတို့သည် သေဆုံးမှုနီးကပ်လာကြောင်း၏ အမင်္ဂလာအရိပ်အယောင်များဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် နတ်တို့ကို မထီမဲ့မြင်ပြုလာခြင်းနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့နှင့် ရန်ဖြစ်ဆန့်ကျင်လာခြင်းသည် ဓမ္မကျဆင်းမှုကြီးမားခြင်းနှင့် အဆုံးနီးလာခြင်းကို ပြသည်»။
याज्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Sudden, profound deterioration in character, clarity, and reverence—especially contempt for the divine and conflict with brāhmaṇas—is presented as both a moral fall and an ominous sign of imminent death; the teaching urges vigilance over one’s inner nature and dharmic conduct.
In Śānti Parva’s didactic setting, Yājñavalkya instructs about mṛtyu-lakṣaṇas (signs of approaching death), describing observable changes in a person’s disposition and behavior that indicate a near end and a collapse of dharmic orientation.