Shloka 19
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
क्षरो भवत्येष यदा तदा गुणवतीमथ । प्रकृतिं त्वभिजानाति निर्गुणत्वं तथा55त्मन:
kṣaro bhavaty eṣa yadā tadā guṇavatīm atha | prakṛtiṁ tv abhijānāti nirguṇatvaṁ tathātmanaḥ ||
ဝသိဋ္ဌက ပြော၏ — «ဤပုဂ္ဂိုလ်သည် ‘ခ္ෂရ’ ဖြစ်လာသောအခါ—ဆိုလိုသည်မှာ အမြင့်ဆုံး အတ္တ (ပရမအတ္တ) ထဲသို့ လုံးဝပျော်ဝင်သွားသောအခါ—သူသည် ပရကృతিকে ဂုဏ်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံသောအရာဟု ထင်ရှားစွာ သိမြင်ပြီး၊ မိမိ၏ အတ္တသည် အမှန်တကယ် ဂုဏ်တို့ကို ကျော်လွန်နေသည်ကိုလည်း ထင်ရှားစွာ သိမြင်သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် ဓမ္မသဘောကို ညွှန်ပြသည်—လွတ်မြောက်ခြင်းသည် လောက၏ ဂုဏ်တို့ကို ငြင်းပယ်ခြင်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ဂုဏ်တို့သည် ပရကృతိ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် အတွင်းအတ္တသည် မထိခိုက်ကြောင်း ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်သည်»။
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Right discernment (viveka): prakṛti is inherently guṇa-made (saguṇa), while the true Self is nirguṇa. Liberation is described as merging into the Supreme, where this distinction becomes directly known.
Vasiṣṭha is instructing on liberation and metaphysical discrimination: as the individual’s identity with change falls away and he becomes absorbed in the Supreme, he recognizes the guṇas as belonging to prakṛti and realizes the Self’s qualityless nature.