Shloka 3
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
अन्योन्यस्याभिसम्बन्धादन्योन्यगुणसंश्रयात् । रूप॑ निर्वर्तयत्येतदेवं सर्वासु योनिषु
anyonyasyābhisambandhād anyonyaguṇasaṁśrayāt | rūpaṁ nirvartayaty etad evaṁ sarvāsu yoniṣu ||
ဇနကမင်းက ဆို၏— «အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်မှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ တစ်ဦးချင်းစီက တစ်ဦး၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို အားထားခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကိုယ်ခန္ဓာပုံသဏ္ဌာန်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုသို့ပင် ကိုယ်ဝန်မှ မွေးဖွားသော ယောနိအမျိုးမျိုးတွင်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာရှိမှုသည် အပြန်အလှန် မှီခိုသော အကြောင်းရင်းများကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး တစ်ဖက်တည်းသော သီးခြားရင်းမြစ်မှ မဟုတ်»။
जनक उवाच
Educational Q&A
Embodiment is not produced by a single independent agent; it arises through interdependent causes—mutual connection and mutual reliance of qualities—across all forms of birth. The ethical implication is humility and non-attachment: seeing the body as a contingent product of conditions weakens ego and possessiveness.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, King Janaka speaks as a teacher, explaining how bodily form comes into being through mutual relations and shared qualities, generalizing this principle to all yoni-s (modes of birth).