Shloka 2
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
ऋते तु पुरुष नेह स्त्री गर्भ धारयत्युत । ऋते स्त्रियं न पुरुषो रूप॑ निर्वर्त येत् तथा
ṛte tu puruṣa neha strī garbhaṃ dhārayaty uta | ṛte striyaṃ na puruṣo rūpaṃ nirvartayeta tathā ||
ဇနကမင်းက ဆို၏— «ဤလောက၌ ယောက်ျားမရှိလျှင် မိန်းမသည် ကိုယ်ဝန်မဆောင်နိုင်၊ ထိုနည်းတူ မိန်းမမရှိလျှင် ယောက်ျားသည် ကိုယ်ခန္ဓာပုံသဏ္ဌာန်ကို ပေါ်ထွန်းစေ၍ မရနိုင်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော အသက်ရှိမှုသည် အပြန်အလှန် မှီခိုမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်၊ တစ်ဖက်တည်း၏ သီးခြားအာဏာကြောင့် မဟုတ်»။
जनक उवाच
Educational Q&A
That embodied existence and lineage arise through reciprocal dependence of man and woman; neither can claim complete, solitary agency in producing embodied life.
King Janaka is speaking in a didactic context in the Śānti Parva, using the example of conception and bodily formation to illustrate interdependence and the conditions required for worldly manifestation.