Shloka 11
Yājñavalkya on the Unity of Sāṃkhya and Yoga and the Marks of Meditative Composure
तथैवाप्रतिबुद्धो 5पि विज्ञेयो नृपसत्तम । प्रकृतेस्त्रिगुणायास्तु सेवनात् त्रिगुणो भवेत्
tathaivāpratibuddho 'pi vijñeyo nṛpasattama | prakṛtes triguṇāyās tu sevanāt triguṇo bhavet ||
ဝသိဋ္ဌက မိန့်တော်မူသည်– «ထိုနည်းတူပင်၊ အို မင်းတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီး၊ မနိုးကြားသေးသူတောင် ခွဲခြားသိမြင်တတ်သူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် ခွဲခြားသိမြင်လာနိုင်သည်ဟု သိမှတ်ရမည်။ ထို့အတူ သုံးဂုဏ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ပရကృతိနှင့် ထိတွေ့၍ အမြဲတစေ ဆက်နွယ်နေခြင်းကြောင့်၊ ဂုဏ်တို့ကို ကျော်လွန်သော အတ္တမန်တော်တောင် သုံးဂုဏ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထင်မြင်လာရသည်»။
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Association shapes consciousness: even an unawakened person can become discerning by keeping company with the discerning. Philosophically, the verse adds that the Self, though beyond guṇas, appears guṇa-bound due to sustained contact with Prakṛti—highlighting how identification and proximity create the experience of bondage.
In Śānti Parva’s instruction on peace and right understanding, Vasiṣṭha addresses a king, using an analogy about companionship and then extending it to Sāṅkhya-style metaphysics: contact with Prakṛti makes the guṇa-transcendent Self seem to take on the qualities of the three guṇas.