Shloka 53
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
अतपास्तप आत्मानमगतिग्गतिमात्मन: । अभवो भवमात्मानमभयो भयमात्मन:
atapās tapa ātmānam agatiṁ gatim ātmanaḥ | abhavo bhavam ātmānam abhayo bhayam ātmanaḥ ||
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်– «တပ (အာစီတပ) မလုပ်သော်လည်း မိမိကိုယ်ကို တပသီဟု ထင်မြင်သည်။ အမှန်တကယ် မသွားမလာသော်လည်း ခရီးသွားဟု စိတ်ကူးသည်။ လောကီဖြစ်ပေါ်မှုမှ လွတ်ကင်းသော်လည်း လောကီသူဟု ယူဆသည်။ မကြောက်မရွံ့သော်လည်း ကြောက်ရွံ့နေသည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် စိတ်၏ အတ္တကို မှားယွင်းသတ်မှတ်နိုင်သော အင်အားကို ပြသသည်—မိမိနှင့် မသက်ဆိုင်သော ဂုဏ်လက္ခဏာများကို ပုံဖော်ကပ်တင်ကာ၊ မလိုအပ်သော ချုပ်နှောင်မှုနှင့် ဒုက္ခကို မှားယွင်းသော ကိုယ်တိုင်အယူအဆများမှ ဖန်တီးလေသည်»။
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that bondage often arises from misidentification: the mind attributes to the Self qualities it does not possess (austerity/non-austerity, motion/non-motion, worldly becoming/non-becoming, fearlessness/fear). Ethical clarity and liberation begin by seeing through these false self-notions.
Vasiṣṭha is instructing his listener in a reflective, renunciatory discourse typical of the Śānti Parva: he diagnoses the inner error by which a person superimposes contradictory states upon the Self, thereby sustaining confusion and suffering.