Shloka 34
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
क्रियां कियापथे रक्तस्त्रिगुणां त्रिगुणाधिप: । क्रियां क्रियापथोपेतस्तथा तदिति मन्यते
kriyāṁ kriyāpathe raktaḥ triguṇāṁ triguṇādhipaḥ | kriyāṁ kriyāpathopetas tathā tad iti manyate ||
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်– သုံးဂုဏ်၏ အရှင်ဖြစ်သော အတ္တမန်သည် ကမ္မလမ်းကြောင်း၌ ကပ်လျက်ဖြစ်လာသောအခါ၊ ဂုဏ်တို့မှ ပေါ်ထွန်းလာသော်လည်း ပရကృతီ၏ သုံးမျိုးသော လှုပ်ရှားမှုကို «ငါ့၏» ဟု ယူဆတတ်၏။ ထို့ကြောင့် ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်လျက်ခြင်းကို ဓမ္မအဖြစ်ထားသော သဘာဝ၏ လုပ်ဆောင်မှုနှင့် ကိုယ်ကိုတစ်သားတည်းဟု သတ်မှတ်ကာ၊ ဂုဏ်ဖြင့်ပြုလုပ်သမျှ အကျိုးသက်ရောက်မှုတိုင်းကို မိမိ၏ ကမ္မနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုဟု ခံယူသွားသည်။
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Even though the Self is said to be the ‘lord’ over the guṇas, when it becomes attached to action it mistakenly identifies Prakṛti’s guṇa-born activities as ‘mine’. The verse points to the ethical-spiritual remedy: discernment and non-appropriation (non-doership) to loosen bondage created by identification.
In Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented dharma, Vasiṣṭha explains how bondage arises: the witnessing Self, by entering the karma-path with attachment, superimposes ownership on the workings of three-guṇa Prakṛti—whose nature is continual creation and dissolution.